Oei: 10% werkende moeders krijgt burn-out bij terugkeer op de werkvloer na de bevalling, helft is chronisch moe

Vanuit de bubbel van het genieten van je kleintje, keer je sinds je zwangerschapsverlof voor het eerst weer terug op de werkvloer. Dat proces hoort soepel te verlopen, maar in werkelijkheid gaat het nog té vaak mis - en dat vinden experts enorm zorgwekkend. 

Het gaat namelijk niet goed met moeders op de werkvloer… Wie na haar bevalling terugkeert op werk, loopt veel risico op een burn-out, depressie en chronische vermoeidheid, zo blijkt uit onderzoek van CNV (de Christelijk Nationale Vakverbond). 

De oorzaak van dit probleem ligt niet bij de vrouwen zelf, maar bij werkgevers; een nationaal probleem waarvoor deskundigen nu de noodklok luiden. 

Een lange waslijst aan klachten

Terugkeren op je werk na de geboorte van je kind is geen gevalletje ‘doe je effe’. Nu je naast werknemer ook moeder, verzorger en soms ook partner bent, moet je wennen aan een nieuw ritme en een anders werkend brein. De juiste ondersteuning vanuit je werkgever is daarbij erg belangrijk, en daar gaat het dus flink mis. Dat zorgt voor veel mentale klachten met fysieke impact. 

De cijfers en statistieken die uit het onderzoek (uitgevoerd door Panelwizard onder ruim 1000 werkende moeders) naar voren kwamen, over de moeders die na hun verlof terugkeren naar werk, zijn zorgwekkend:

• 10% krijgt burn-out
• 12% krijgt een depressie
• 14% meldt zich regelmatig ziek in het eerste jaar na de geboorte
• Een kwart heeft last van huilbuien of heftige emoties 
• De helft is in het eerste jaar chronisch moe, 66% is/was regelmatig oververmoeid
• Voor ruim 21% belemmerde het werk het herstel van de bevalling
• 56% ervaart sinds hun terugkeer meer stress dan voor hun verlof

Vrouwen worden niet serieus genomen

‘Het is ongekend slecht gesteld met de positie van moeders op de Nederlandse werkvloer’, stelt Justine Feitsma, bestuurslid bij CNV. ‘Een geboorte is één van de meest ingrijpende gebeurtenissen in een mensenleven. Toch doen we alsof vrouwen daarna probleemloos weer ‘volle bak’ kunnen meedraaien alsof er niets is gebeurd. Onrealistisch en onverantwoord.’

De juiste ondersteuning vanuit je werkgever is bij terugkeer na je bevalling erg belangrijk. Ruim 78% van de moeders voelt zich door collega’s wel gesteund, en meer dan 67% voelt zich door een leidinggevende gesteund. Het probleem zit ‘m in de praktijk in het gebrek aan beleid, benoemt het CNV.

Geen beleid voor terugkerende moeders

Uit het onderzoek blijkt dat 83% van de werkgevers geen formeel beleid heeft voor vrouwen die na hun bevalling terugkeren op het werk. Dat uit zich op verschillende manieren:

• 84% werd door de werkgever niet proactief geïnformeerd over haar rechten als net bevallen moeder
• 61% gaf aan dat de werkgever niet over een formeel beleid beschikt, 21% weet niet of haar werkgever dit heeft
• 86% heeft geen gesprek met de arbo-arts gevoerd bij terugkeer
• 72% had geen collega die als steun en vragenbak fungeerde ter ondersteuning
• 67% werd niet al voor het verlof geïnformeerd over het beleid rondom terugkeer

Van flexibiliteit in werktijden of een begeleidend gesprek over belastbaarheid, is nauwelijks sprake. Zo geeft 88% aan geen praktische ondersteuning van de werkgever te ontvangen en bij 2 op de 3 was er geen mogelijkheid om de werktijden aan te passen op de baby.

Geen vrouwenprobleem, maar een arbeidsmarktprobleem

Het CNV ziet dat moederschap - en de combinatie met werk - door werkgevers en bedrijven vaak nog steeds wordt gezien als privézaak. Terwijl de gevolgen veel verder reiken dan de vrouwen zelf: hogere zorgkosten, oplopend personeelstekort en langdurig verzuim.

Ook de WIA-instroom (een WIA-uitkering is een inkomen bij gedeeltelijke of volledige arbeidsongeschiktheid, aldus het UWV) onder jonge vrouwen neemt de afgelopen jaren snel toe. 

Dat laat zien dat het probleem structureel is. ‘Wat hier gebeurt, is pure kapitaalvernietiging,’ stelt Feitsma. ‘Vrouwen zijn keihard nodig op de arbeidsmarkt. Als zij uitvallen omdat werk en herstel niet te combineren zijn, verliezen we talent, ervaring en productiviteit.’

Wat er snel moet veranderen

Was een langer verlof een goede oplossing geweest? Daar zijn de meningen over verdeeld; 44% van de vrouwen zegt van wel, 47% zegt van niet. Het CNV vindt dat dit probleem met een fundamenteel andere aanpak opgelost moet worden, met ‘een werkvloer die moeders actief ondersteunt’:

• wekelijkse gesprekken met leidinggevenden na terugkeer
• meer betrokkenheid van de bedrijfsarts 
• de inzet van een zogeheten ‘mum-buddy’: een ervaren collega die als vertrouwenspersoon fungeert 
• 100% doorbetaald ouderschapsverlof in cao’s

‘Aandacht voor kersverse moeders hoeft niet eens veel te kosten, maar het kan wel het verschil maken tussen overleven of weer gezond aan het werk gaan. Niets doen kost in ieder geval miljarden’,  aldus Feitsma. ‘Met volledig betaald verlof krijgen vrouwen de ruimte om écht te herstellen en geleidelijk weer op te bouwen. En het is ook belangrijk voor vaders: zij kunnen meer zorgtaken op zich nemen, wat moeders direct ontlast.’

Wat kun jij als kersverse moeder zelf doen?

CNV lanceerde in mei een campagne om moedervriendelijk beleid te stimuleren, met toolkits voor werknemers en werkgevers, ervaringsverhalen, ‘Best practices’ en een meldpunt voor werkende moeders. 

Merk jij dat je werkgever onvoldoende beleid heeft over de begeleiding bij terugkeer na zwangerschapverlof, en/of merk je dat je (daardoor) last krijgt van fysieke en mentale klachten sinds je terugkeer? Gebruik het meldpunt dan; je blijft anoniem voor je werkgever. De vakbond kan een luisterend oor bieden, geeft persoonlijk advies en vertelt je wat je rechten zijn. Soms zetten ze concrete stappen, en soms blijft het bij tips.

Bronnen: CNV, NJI

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Wil je bijdragen aan ons onderzoek naar eetgedrag, lichaamsbeeld en mentale gezondheid? Hier vind je de enquête!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.