1 glas frisdrank per dag kan bij vrouwen al zorgen voor een te hoog testosterongehalte

Cola, Fanta, Sprite: frisdrank is een verfrissend drankje dat wereldwijd ontzettend geliefd is. Toch waarschuwen experts al jaren voor de mogelijke impact van frisdrank op de gezondheid. Zo staan suikerhoudende frisdranken al lang bekend om hun ongezonde effecten, zoals diabetes en hart- en vaatziekten. Maar dat is niet het enige.

Recent onderzoek van het Maastricht UMC+ toont nu ook aan dat zelfs één glas frisdrank per dag bij vrouwen* kan leiden tot een verhoogd testosterongehalte. Door het teveel aan vruchtensuiker krijgt je lever het moeilijk, waardoor er meer actief testosteron in het bloed terecht komt. Dit alarmerende verband tussen de inname van vruchtensuiker uit frisdrank en verhoogde testosteronniveaus bij vrouwen is gepubliceerd in het European Journal of Endocrinology. De onderzoekers bestudeerden hiervoor de voedingsgegevens van 180.000 mensen uit de UK Biobank, een groot Engels bevolkingsonderzoek.

Meer testosteron door frisdrank

Het onderzoeksteam onder leiding van prof. dr. Martijn Brouwers, internist-endocrinoloog bij Maastricht UMC+, ontdekte dat vrouwen die meer dan 10 gram vruchtensuiker per dag uit frisdrank consumeerden, een verhoogd risico van 2 procent hadden op een te hoog testosterongehalte. Dit komt overeen met slechts één glas cola per dag. 'We hebben in ons onderzoek gekeken naar drie bronnen van fructose (vruchtensuiker): fruit, fruitsappen en frisdranken. We vonden alleen een verband tussen fructose uit frisdranken en een risico op een verhoogd testosteron in vrouwen', legt Brouwers uit. Het onderzoeksteam heeft overigens niet gekeken naar de effecten van zoetstoffen. 'Maar op basis van het mechanisme denk ik dat dit verband niet geldt voor de zero of light dranken.'

Wat betekent een verhoogde testosterongehalte bij vrouwen?

Hoewel testosteron voornamelijk geassocieerd wordt met mannen, wordt het ook in kleine hoeveelheden geproduceerd bij vrouwen, voornamelijk in de eierstokken en de bijnieren.

Een klein beetje testosteron is dan ook heel normaal en zelfs gezond. Maar je kunt daarentegen wel klachten ervaren als de hoeveelheid testosteron in een vrouwenlichaam te hoog is. Zo'n verhoogde testosterongehalte kan vervelende gevolgen hebben, zoals puistjes en overbeharing. 'Dit is met name zorgwekkend gezien het feit dat een te hoog testosterongehalte kan bijdragen aan gezondheidsproblemen zoals PCOS (polycysteus ovarium syndroom), dat kan leiden tot verminderde vruchtbaarheid', zegt Brouwers.

Verder kunnen ook de volgende symptomen worden veroorzaakt door een hoog testosterongehalte:

• Hirsutisme - Overmatige haargroei op plaatsen waar mannen typisch meer haar hebben, zoals je gezicht, borst, rug of buik.
• Acne - Verhoogde testosteronspiegels kan leiden tot een verhoogde talgproductie en dus acne, vooral op je gezicht, rug en borst.
• Menstruatieproblemen / verminderde vruchtbaarheid - Een verstoord evenwicht van hormonen kan je menstruatiecyclus (en ovulatie) verstoren, wat kan leiden tot vruchtbaarheidsproblemen.
• Stemmingsschommelingen - Verhoogde testosteronspiegels kunnen stemmingswisselingen, prikkelbaarheid en depressie veroorzaken.
• Haaruitval - Haarzakjes kunnen bij vrouwen overgevoelig worden voor mannelijke hormonen, vooral voor testosteron. Na een tijd verdwijnen de haarzakjes en kun je te maken krijgen met haaruitval. Artsen noemen deze vorm van kaal worden alopecia androgenetica.
• Veranderingen in de lichaamsbouw - Verhoogde spiermassa en vermindering van vetweefsel kunnen voorkomen, wat kan leiden tot een meer mannelijke lichaamsbouw.

Wel is het belangrijk om te vermelden dat elke vrouw hier anders op kan reageren. 'Ik vermoed dat de effecten van vruchtensuiker op actief testosteron en de gevolgen van testosteron voor het lichaam bij verschillende mensen variëren', legt de internist-endocrinoloog uit. 'Op dit moment begrijpen we niet volledig welke factoren hierbij een rol spelen. Ik kan me voorstellen dat erfelijke aanleg zeker een rol speelt in dit proces.'

Sommige vrouwen hebben een te hoog testosterongehalte, zoals vrouwen met polycysteus ovarium syndroom (PCOS). 'Dit wordt zeker niet alleen veroorzaakt door het drinken van frisdrank. Vaak zijn er andere oorzaken in het spel waarvan we niet altijd op de hoogte zijn. Ook hier speelt erfelijke aanleg vaak een rol.'

Wat betekent dit onderzoek voor mannen?

'Eigenlijk niet veel', geeft Brouwers toe. 'We hebben geen vergelijkbaar verband gevonden voor mannen. We vermoeden dat dit komt door het bestaan van een regulerend mechanisme in het mannelijk lichaam. Wanneer er veranderingen optreden in de testosteronspiegels als gevolg van de inname van vruchtensuiker uit frisdranken, worden deze automatisch gecorrigeerd door de hersenen, waardoor de testosteronproductie in de testikels afneemt. Een dergelijk regelsysteem voor testosteron lijkt niet te bestaan voor vrouwen.' Elke verandering als gevolg van vruchtensuiker uit frisdranken kan daardoor direct invloed hebben op het actieve testosteron bij vrouwen.

Suikerhoudende frisdrank proberen te mijden

Ondanks dat het onderzoek duidelijk een verband heeft aangetoond tussen vruchtensuiker en verhoogd testosteron, benadrukt Brouwers dat er nog geen definitief causaal verband is vastgesteld. Dit betekent dat er (nog) geen directe oorzaak-gevolgrelatie kan worden vastgesteld. 'Onze bevindingen werden ondersteund door observaties bij vrouwen die van nature minder vruchtensuiker kunnen verwerken vanwege een erfelijke aanleg, maar we kunnen niet met volledige zekerheid zeggen dat het vastgestelde verband ook echt oorzakelijk is.'

Toch benadrukken deze bevindingen wel het belang van het verminderen van frisdrankconsumptie, vooral onder vrouwen. Brouwers pleit dan ook voor maatregelen om de consumptie van suikerhoudende frisdranken te verminderen. 'Eén glas frisdrank per dag kan blijkbaar al effect hebben je op testosteronspiegel', benadrukt de internist-endocrinoloog. 'Het vermijden van frisdrank kan mogelijk helpen om hormonale balans te behouden en gezondheidsproblemen op lange termijn te voorkomen.'

Hoewel de suikertaks op onder meer frisdrank een stap in de goede richting is, vindt Brouwers dat meer actie nodig is om de negatieve gezondheidseffecten van deze drankjes tegen te gaan. 'Op zich is dat een goede ontwikkeling, maar die extra belasting geldt nu óók voor light frisdranken. Het zou mooi zijn als het prijsverschil met de suikerhoudende frisdranken groter zou zijn, zodat er een extra prikkel is om deze dranken te mijden.'

Brouwers moedigt alle vrouwen aan om gezondere alternatieven te kiezen. Drink bijvoorbeeld een lekkere kop thee in de winter of voeg in de zomer wat vers fruit, gember, komkommer of munt toe aan een fles kraanwater voor een verfrissende smaak. Deze verfrissende (zomer)drankjes wil je vast een keer proeven.

Als je stopt met het drinken van frisdrank, hoe snel kun je dan verschil merken?

Het is lastig om een exact tijdsbestek te geven, omdat dit afhangt van verschillende factoren, waaronder individuele verschillen, de hoeveelheid frisdrank die je voorheen consumeerde en je algehele gezondheidstoestand. Toch hoeft het volgens Brouwers niet heel lang te duren. 'Op basis van het biologisch mechanisme zou ik verwachten dat je na een aantal weken al verschil kan opmerken.'

*In deze studie gaat het om mensen die van het vrouwelijk geslacht geboren zijn.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok?