Welke rol speelt stress bij acne bij vrouwen?

Kennen we het niet allemaal? Stress die zich niet alleen in ons hoofd nestelt, maar ook ons gezicht overvalt met van die vervelende puistjes. Ja, we hebben het over stressgerelateerde acne. Je weet wel, die rode bultje die ineens lijken op te duiken wanneer je stresslevels door het dak gaan.

Stress en acne: wat is de link tussen die twee?

'Het klopt dat stress één van de oorzaken is waardoor pukkeltjes en puistjes bij vrouwen kunnen ontstaan', zegt dr. Jetske Ultee, huidexpert en onderzoeksarts in de cosmetische dermatologie. 'Je leefstijl kan letterlijk sporen achterlaten op je huid. Zo zijn stress en drukte bijvoorbeeld niet bevorderlijk voor de huid met puistjes.'

Stress kan een behoorlijke impact hebben op je huid, vooral als het gaat om het ontstaan of verergeren van acne. Het is niet zozeer de stress op zich, maar vooral het hormoon cortisol dat je lichaam in overdrive produceert als reactie op stressvolle situaties. 'En dat kan de boosdoener zijn voor je huid.'

Het stresshormoon cortisol helpt het lichaam om te gaan met stressvolle situaties door energie vrij te maken en te helpen bij het reguleren van diverse lichaamsprocessen. Best nuttig, maar het moet niet te lang in je lichaam aanwezig blijven. Dan kan het onder meer je huid flink dwarszitten. 'Stress maakt je huid vatbaarder voor bacteriën, waardoor acneklachten kunnen toenemen', legt Ultee uit. 'En cortisol beschadigt de barrièrefunctie van je huid waardoor er meer vocht verdampt en je huid op den duur droog en dof wordt. Cortisol verstoort niet alleen de barrièrefunctie, het vermindert ook het aantal stofjes (antioxidanten) in de huid dat ons beschermt tegen ‘aanvallen’ van buitenaf. Tegelijkertijd raakt de talgproductie verstoord.' Het gevolg? Je huid wordt gevoeliger én onrustiger. Voor vrouwen die al last hebben van acne, kan stress bestaande huidproblemen verergeren. Het is ook al langer bekend dat stress aandoeningen aan de huid als eczeem en psoriasis kan verergeren.

Hormonen zorgen voor meer stress bij vrouwen

Bij vrouwen kunnen hormonale schommelingen, zoals die tijdens de menstruatiecyclus, de effecten van stress op de huid versterken. 'Hormonen kunnen helaas een rommeltje maken van je huid, vooral in de tweede helft van je cyclus', zegt Ultee. Hormonale veranderingen kunnen de talgproductie verder stimuleren, wat in combinatie met verhoogde cortisolniveaus resulteert in een storm voor acne-uitbraken. Dit verklaart waarom veel vrouwen juist tijdens stressvolle periodes meer last krijgen van puistjes en onzuiverheden. 'Huidklachten tijdens je cyclus zijn dus het gevolg van schommelende hormoonspiegels. Maar het goede nieuws is: je kunt er een beetje op anticiperen in je huidverzorging.'

Het verschil tussen gewone acne en stressacne bij vrouwen

Gewone acne ontstaat door verschillende factoren, zoals talgproductie en ontstekingen. Stressacne wordt specifiek gelinkt aan stress en ontstaat door verhoogde cortisolproductie.

Stressacne kan zich uiten in een doffere, drogere huid met een verzwakte beschermende barrière. Deze vorm van acne kan ook andere huidaandoeningen, zoals eczeem of psoriasis, verergeren en gaat vaak gepaard met een geïrriteerde huid.

Hoewel de symptomen enigszins vergelijkbaar kunnen zijn, is het onderscheid in de oorzaak van de acne cruciaal bij het bepalen van de behandeling en preventie.

Waar zitten puisten van stress?

'Hoe je huid reageert op stress is lastig te voorspellen', legt Ultee uit. 'Stressgerelateerde acne kan op verschillende plekken verschijnen.' Voor de één kan het zich uiten op de kin of kaaklijn, terwijl een ander misschien eczeem op de ellebogen of rosacea op de wangen krijgt. 'Het verschilt per persoon en kan afhangen van genetische factoren en hoe gevoelig jouw huidreceptoren zijn voor stresshormonen.'

Mocht je door stress last hebben van bepaalde ‘tics’, zoals krabben of huidplukken? Dan is het logisch dat de huid op die plekken extra gevoelig reageert. 'Zeker omdat je huidbarrière bij stress vaak minder goed functioneert.'

De invloed van chronische stress op de genezing van acne

Aanhoudende stress kan de genezing van acne bemoeilijken. 'Hoe langer stresshormonen actief zijn, hoe langer je lichaam (en huid) blootstaat aan de schadelijke gevolgen ervan.'

Het verstoort de celvernieuwing, vermindert de productie van huidvetten en verstoort de beschermende barrière van de huid. 'Dit leidt tot een doffere, drogere huid die gevoeliger is voor invloeden van buitenaf', waarschuwt de huidexpert.

(Chronische) stress heeft ook impact op je haardos. Liggen er de laatste tijd meer haren op je kussen? Schrik je na elke douchebeurt van je putje? Ook dit kan met stress te maken hebben. Van de oorzaak van haaruitval door stress tot de beste behandeling voor je lokken, hier lees je alles over haaruitval.

Weet wat je eet

Wanneer stress toeslaat, grijpen veel vrouwen naar ongezond eten als een vorm van troost. Dit gedrag, ook wel bekend als 'emotie-eten', kan leiden tot overmatige consumptie van suiker- en vetrijke voedingsmiddelen. Deze voedingsmiddelen bieden een tijdelijke verlichting, maar dragen bij aan gewichtstoename, vermoeidheid en een slecht humeur op de lange termijn. Ook heeft het invloed op je huid. 'Hoewel meer onderzoek nodig is om hier dieper op in te gaan, lijkt het er op dat bijvoorbeeld zuivelproducten acneklachten mogelijk erger kunnen maken bij vrouwen', zegt de huidexpert. 'Hetzelfde geldt voor verzadigde vetten, het eten van veel suikers en chocolade. Omgekeerd zijn er aanwijzingen dat een dieet met veel groente en fruit je mogelijk kan beschermen tegen acne. Het kan dus zinvol zijn om je voedingspatroon eens onder de loep te nemen.'

Wat kunnen vrouwen doen tegen stressacne? Zó pak je het aan

'Goed voor jezelf zorgen met voldoende momenten van rust, selfcare, beweging, slaap en gezond eten en drinken is voor je gezondheid (en je huid) geen overbodige luxe', zegt Ultee. 'Ja, júist als je het druk hebt. En wist je dat er ook een relatie bestaat tussen roken en acne? Hoe meer sigaretten per dag worden gerookt, hoe meer klachten, zo is aangetoond. Heb je last van puistjes en rook je? Grote kans dat stoppen je huid rustiger zal maken.'

Acne aanpakken ligt alleen wel wat genuanceerder, omdat het meerdere oorzaken heeft. 'Door de belangrijkste uitlokkende factoren van acne onder de loep te nemen zou je al wat klachten kunnen verminderen. Denk aan stress, verkeerde huidproducten, droge of juist vochtige lucht, bepaalde melkproducten, snelle suikers, roken en schurende kleding.'

Je huid beter verzorgen

'Wist je dat 50 procent van de volwassen vrouwen ooit last krijgt van acne? Zomaar ineens, lijkt het. Hormonale veranderingen zijn helaas moeilijk te beheersen, maar je kunt thuis wel twee van de drie belangrijkste oorzaken van acne aanpakken: opgehoopte dode huidcellen en bacteriën.' Een huid met acne is volgens de huidexpert per definitie een overgevoelige en geïrriteerde huid. Die moet je dus mild behandelen en verzorgen. Hier zijn een paar tips:

• Reinig, scrub of stoom je huid niet overmatig - 'De meest gemaakte fout bij puistjes is het gebruik van ‘sterke’ uitdrogende reinigers. Deze producten mogen dan misschien een schoon gevoel geven, ze verstoren de huidbalans alleen maar meer. Pas ook op met (te hard) scrubben. Je beschadigt je huid dan juist waardoor alleen meer onrust ontstaat', zegt Ultee.
• Reinig je huid twee keer per dag met een milde cleanser - 'Gebruik juist een zachte cleanser die je huid ontdoet van talg en bacteriën, zónder de huidbarrière te beschadigen of uit te drogen.' Zo krijgen vuil en bacteriën geen kans.
• Gebruik dagelijks een exfoliant - En dan het liefst met salicylzuur. Hierdoor kunnen de dode huidcellen en talg niet kunnen ophopen.
• Kies een crème die bij je past - 'Een huid met acne is niet per se een vette huid. Heb je erg last van een vette huid, dan kun je in plaats van een moisturizer ook een toner gebruiken met werkzame ingrediënten die de onrustige huid kalmeren en hydrateren.'
• Blijf er gewoon vanaf - 'Uitknijpen maakt het écht erger,' vertelt Ultee.
• Kijk eens kritisch naar je voeding - Specifieke soorten voeding, zoals suiker en bepaalde melkproducten, kunnen acne verergeren. Gezonde voeding is belangrijk voor een gezonde huid.
• Blijf niet aanmodderen - Raadpleeg op tijd een dermatoloog of arts. Er bestaan middelen en behandelingen die helpen.

Kortom: stress en acne zijn nauw met elkaar verbonden. Bij twijfel over de oorzaak van acne of onvoldoende resultaat van zelfzorg, is deskundig advies van een huisarts of dermatoloog altijd aan te raden.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok?