Alles wat je wilt weten over je lichaamsbeeld
Covermodel Lizzo straalt al jaren zelfverzekerdheid uit. Toch is het hebben van een positief lichaamsbeeld zeker niet altijd even makkelijk.
Getty Images
We komen voortdurend in aanraking met allerlei (vrouwen)lichamen. Of we nu op social media scrollen of een foto in een etalage tegenkomen, het uiterlijk staat regelmatig in de schijnwerpers. Al die indrukken en (vaak toch wel) perfecte plaatjes kunnen van invloed zijn op de manier waarop jij naar je eigen uiterlijk en lichaam kijkt. Gelukkig is er steeds meer aandacht voor vrouwenlichamen in allerlei soorten en maten. Zo staat ons gloednieuwe covermodel Lizzo bekend om haar zelfvertrouwen en bijdrage aan de bodypositivity-beweging. Toch is het niet altijd even makkelijk om vol zelfverzekerdheid en zelfliefde in het leven te staan. Wij vertellen je hoe een lichaamsbeeld ontstaat en wat maakt dat je lichaamsbeeld negatief kan zijn.
Zo ontstaat een lichaamsbeeld
Je lichaamsbeeld ontstaat al op heel jonge leeftijd en blijft altijd in ontwikkeling. De 'bril' waarmee je naar jezelf kijkt en oordeelt, wordt gevormd door hoe je je lichaam ervaart (beweging) en met wie je jezelf vergelijkt: vrienden en familie, maar ook (bewerkte) beelden van vreemden. Dat schrijft Emeritus hoogleraar Liesbeth Woertman in haar boek 'Psychologie van het uiterlijk'. Woertman deed jarenlang onderzoek naar lichaamsbeelden, was docent aan de Universiteit Utrecht en schreef meerdere boeken over het onderwerp.
Aangeraakt worden (door je ouders), bemoediging en beweging zorgen voor een positief beeld van jezelf en van anderen, schrijft Woertman. Dat zorgt voor vertrouwen in jezelf en mensen om je heen, en zelfvertrouwen is weer gekoppeld aan lichaamsbeeld. Ook het onderzoek van Jessica Alleva, klinisch psycholoog aan Maastricht University, laat zien dat focus op de functionaliteit van je lichaam voor een positiever lichaamsbeeld zorgt. Zij liet vrouwen vragen beantwoorden over wat hun lichaam allemaal doet en kan, voordat de vrouwen beelden te zien kregen van een dun schoonheidsideaal. Uit de studie bleek dat deze groep vrouwen hun lichaam meer waardeerde en een hogere score gaven op het gebied van functionaliteit dan de controlegroep.
Wat is schoonheid en wie of wat bepaalt dat?
Maar wat is schoonheid eigenlijk? 'Echte schoonheid heeft weinig met je uiterlijk te maken', vertelt Woertman. 'Schoonheid is een gevoel, iets wat je voelt als je echt gelukkig bent. Als je je begrepen voelt door een ander, of kunt lachen met vrienden. Maar het is menselijk om te streven naar schoonheid, omdat we schoonheid associëren met goed zijn. Wie goed is, daar wordt van gehouden. En geliefd worden, dat willen we natuurlijk allemaal.'
In haar boek haalt Woertman studies aan die laten zien dat dichterbij het schoonheidsideaal komen (door bijvoorbeeld een cosmetische ingreep) op de lange termijn er dan ook niet voor zorgt dat je tevredener bent met je lichaam. ‘Uiterlijk, cosmetica, lichaamsbeeld: het lijkt een heel oppervlakkig onderwerp, iets waar we ons uit luxe mee bezighouden', legt Woertman uit. 'Maar voor vrouwen is het een extreem belangrijk onderwerp: het gaat over je identiteit. Het sijpelt door in alle lagen van je leven, en dat is ook precies waar voor mij het verdriet zit: het heeft helemaal niets te maken met schoonheid, maar met onze maatschappelijke positie.’
De invloed van media & taalgebruik op je lichaamsbeeld
Het schoonheidsideaal neemt dus een belangrijke rol in de maatschappij in. Naarmate je ouder wordt, heb je heel wat beelden verzameld van welk uiterlijk en gedrag zou moeten horen bij alle lagen van je sociale identiteit: meisje en (jonge) vrouw, maar bijvoorbeeld ook dochter, zus, vriendin, collega, moeder. Doordat je meer ervaringen hebt opgedaan, groeit je zelfvertrouwen. Door de ontwikkeling die je brein doormaakt rond je adolescentie, ben je in die periode extra gevoelig voor beelden van schoonheidsidealen.
Onderzoek laat zien dat wanneer een positief lichaamsbeeld als uitgangspunt genomen wordt door media die schrijven over gezondheid, de lezers minder symptomen van eetproblematiek vertoonden. Media kan dus gelukkig ook een positieve invloed hebben. Bewustzijn over taalgebruik is daarbij erg belangrijk, en dat is precies waarom we aan het onderzoeken zijn welk taalgebruik ervoor zorgt dat jij je beter voelt over je lichaam.
Bodypositivity als tegengeluid
De invloed van het schoonheidsideaal is groot. Niet gek dus dat er verschillende bewegingen zijn ontstaan als tegengeluid. Denk aan feministen die hun beha's verbrandden in de jaren 80 en Amerikaanse, zwarte queer activisten met overgewicht die met de bodypositivity-beweging strijden voor inclusie. Volgens dr. Lindsay Kite is het idee dat 'alle vrouwen mooi zijn' wel goed bedoeld, maar lost het niets op, zoals ze vertelt in haar TEDtalk. Ze zegt: 'Meisjes en vrouwen lijden niet alleen onder de onbereikbare manieren waarop schoonheid wordt gedefinieerd, ze lijden ook omdat ze door schoonheid worden gedefinieerd. Ze zijn in de eerste plaats een lichaam, en in de tweede plaats mens.'
Toch is het in ieder geval fijn dat bewegingen als de bodypositivity-beweging aandacht vragen voor dit onderwerp en een verandering in gang willen zetten. Zangeres en rapper Lizzo maakt zich al jarenlang hard voor inclusie en is enorm zelfverzekerd, al heeft ze best wat tegenslagen moeten verwerken. Ben je benieuwd naar haar verhaal? Die vind je in de nieuwste editie! Koop 'm nu in de winkel of bestel 'm online!