Reconnect: over de keerzijde van Jalou Langeree's kitesurfcarrière

Ongeveer een kwart van de volwassen in Nederland krijgt ooit te maken met een depressie. Ook drievoudig wereldkampioen Jalou Langeree kreeg ruim vóór de lockdown van 2020 last van negatieve gedachten, gevoelens van oververmoeidheid en een lichaam dat tegenstribbelt. Om bewustzijn te creëren over mentale gezondheid bij topsporters en wat het met je doet om te presteren in een werkveld waarin vrouwen niet dezelfde beloning ontvangen als hun mannelijke collega's, maakte ze in samenwerking met Michael Zomer een documentaire: 'Reconnect'. In dit artikel lees je alles over de docu.

Reconnect: Jalou Langeree's docu over mentale gezondheidsklachten

Jalou is twaalf als ze verslingerd raakt aan kitesurfen. Net als haar oudere broer Kevin traint ze hard om de beste van het land, en later de wereld te worden. 'In plaats van gymmen, deed ik mijn eigen training', vertelt ze. 'Na de middelbare school ging ik meteen op World Tour. Ik was altijd aan het trainen, onderweg, sponsors aan het regelen - kortom: altijd maar dóór. Topsport draait om fysiek presteren: voor wedstrijden en sponsoren. Dus dat is wat ik deed.'

In de documentaire is te zien waar Jalou's bewijsdrang vandaan komt: de liefde voor de sport, maar ook het vergelijken met de situatie van haar broer. En dat is niet gek: hoewel ze vergelijkbaar presteren, staan in zijn sponsorcontracten heel andere bedragen. Als Kevin wereldkampioen wordt, wacht een menigte fans hem op bij de gate van Schiphol en rijdt zijn sponsor hem in een gouden limousine naar het hoofdkantoor. Als Jalou later wereldkampioen wordt, staan haar familieleden achter de schuifdeuren van de gate - heel fijn, maar geen vergelijk met haar broer en mannelijke collega's.

One of the guys

Jalou: 'Het gaat niet eens per se om geld, het gaat erom dat dit soort verschillen het echte probleem blootleggen, namelijk het idee van minderwaardigheid. Ik snap dat de vrouwentak van de sport nog moest groeien, maar het lag er zo dik op. Onder andere dat voedde mijn bewijsdrang nog meer. "Dan ga ik wel kiten als een gast", dacht ik. Nog harder, nog agressiever. Als ik uit het water kwam en iemand zei tegen me "Oh sorry, ik dacht dat je een vent was", zag ik dat als compliment. Ik wilde net zo succesvol zijn als Kevin, óók als ik daar twee keer zo hard voor moest werken.'

Haar harde werk is niet voor niets, want erna sleept ze nóg twee wereldtitels in de wacht. Maar begin 2020 zijn de signalen van haar lichaam niet meer te negeren: ze is oververmoeid, futloos en blijkt een hernia te hebben. Ze ramt nog een paar maanden door de pijn heen, met paniek tijdens een fotoshoot als dieptepunt. 'Toevallig was daar iemand aan het filmen. Die beelden hebben we later voor de docu gebruikt', zegt Jalou. Tijdens de lockdown van 2020 krijgt ze eindelijk rust en staat ze stil bij zaken waar ze eerder nooit tijd voor had: wie ben ik, wat wil ik, maar vooral: waarom voel ik me zo slecht? Ze denkt na over haar toekomst en voelt dat ze 'iets wilt maken wat ertoe doet'. Zo is het idee voor 'Reconnect' geboren.

Herken overtraind zijn op tijd: deze drie signalen wijzen op overtraindheid.

(Mentale) begeleiding voor topsporters in de kitesurfwereld

Naarmate de documentaire vordert, zie je Jalou steeds liever worden voor zichzelf. Ze praat anders over zichzelf, tegen anderen en tegen de camera. Het doet denken aan het boek 'Lean In', waarin voormalig topvrouw bij Facebook Sheryl Sandberg advies geeft aan ambitieuze vrouwen. Namelijk: wil je iets bereiken? Werk dan keihard. Werk nog harder dan je mannelijke collega's, om 'het nadeel van je vrouw-zijn' te compenseren. Vergroot je mannelijke eigenschappen en onderdruk de vrouwelijke. Neem geen complimenten aan, vraag nooit om hulp. Laat geen zwakte zien. Tactieken die veel vrouwen zullen herkennen - of je het boek nu gelezen hebt, of niet.

De kritiek die het boek dan ook kreeg, is dat Sandberg de verantwoordelijkheid bij de werknemer legt, niet bij waar het probleem echt ligt: de werkomgeving. Terug naar kitesurfen - hoe kunnen we ervoor zorgen dat de volgende generatie kitesurfers niet in een vergelijkbare situatie als Jalou terechtkomt? 'Betere, en vooral centrale regulatie', antwoordt Jalou. 'Denk aan een bond die niet alleen nationale kampioenschappen, maar ook andere wedstrijden organiseert. Gelijk prijzengeld, maar bovenal meer begeleiding van atleten lijkt me belangrijk. Niet iedereen heeft dezelfde behoeften, maar monitor hoe het écht met iemand gaat - niet alleen: hoe gaat je training, hoe eet je, slaap je goed, maar ook: hoe voel je je, ben je blij met wat je doet en heb je hulp nodig?'

Op zoek naar jezelf, identiteit, vrouwelijkheid en balans

Gelukkig gaat het nu een stuk beter met Jalou. Haar pantser is verdwenen en het delen van haar reis met familie, vrienden en kijkers doet haar goed. Daar moet je veel moed voor hebben. Het is een lange weg, zie je in 'Reconnect'. Met behulp van een life coach, ademtherapie, haptonomie en alternatieve methoden bouwt Jalou haar nieuwe leven op en komt ze dichterbij zichzelf. Hoe zorgt ze ervoor dat ze op dit pad blijft?

Jalou: 'Luisteren naar je lichaam is moeilijk als je dat nooit gedaan hebt. Ik kan nu beter aanvoelen wanneer ik rust nodig heb en die ook nemen. Ik geniet meer van dingen, voel me minder opgejaagd. En als ik de behoefte voel, ben ik niet bang om om hulp te vragen - in de vorm van praten met vrienden of familie, of aan een professional. Ik moet nog steeds opletten dat ik niet te veel geef, maar heb beter zicht op mijn werk-privé balans. En bovenal: ik ben voor het eerst trots op mezelf en wat ik heb bereikt.' Dat mag ook wel, met drie wereldtitels. 🫶

Ook meer zelfliefde? Verminder kritiek op jezelf met deze 7 stappen.

Bekijk 'Reconnect' vandaag gratis op Vimeo

Lucky you! 'Reconnect' is vanaf gisteren 48 uur gratis te streamen. Kijk vanavond gratis de documentaire van Jalou en Michael via deze link. Geïnspireerd? Snappen we. Je kunt Jalou ook boeken als spreker op een event, via deze link.

Heb je last van negatieve gedachten? Via MIND Korrelatie kun je gratis en vrijblijvend praten met een hulpverlener.