Alles wat je moet weten over hoogtechnologisch draagmoederschap
Op deze manier kunnen vrouwen die in het verleden kanker hebben gehad en waarbij de baarmoeder is verwijderd, toch een genetisch eigen kindje krijgen.
© Getty Images
Ongewenst kinderloos? De wetenschap biedt steeds meer mogelijkheden om toch een kindje te krijgen. Women’s Health sprak met gynaecoloog Monique Brandes van Nij Geerten over het bijzondere behandeltraject van hoogtechnologisch draagmoederschap. Nij Geerten is een vruchtbaarheidskliniek en ook de tweede kliniek in Nederland waar IVF bij draagmoederschap mogelijk is.
Wat is hoogtechnologisch draagmoederschap?
Bij hoogtechnologisch draagmoederschap wordt een draagmoeder zwanger voor de wensouders waarbij niet de eigen eicellen worden gebruikt. Je gebruikt een eicel van de wensmoeder of van een eiceldonatie en een zaadcel van de wensouders. ‘De draagmoeder is puur iemand die het doet voor de ander zonder genetisch materiaal door te geven,’ aldus Brandes. Bij homokoppels moeten ze kiezen wie het sperma geeft. ‘We krijgen wel eens de vraag of ze het sperma mogen mixen, maar dat mag niet.’
Vijftig tot honderd procent genetisch eigen kind
Bij homokoppels heb je een partij meer nodig doordat er een eiceldonor nodig is. ‘Bij man-vrouw is het mogelijk dat een vrouw geen baarmoeder heeft, maar wel eicellen. In dat geval kan je de eicel van de wensmoeder pakken en heb je een honderd procent genetisch eigen kind. Bij man-man heb je altijd een vijftig procent genetisch eigen kind.’ Goed om te weten is dat niet iedereen het zomaar kan doen. Je moet in de indicatiegroep vallen,’ vertelt Brandes. 'We behandelen bijvoorbeeld stellen waarbij de wensmoeder vanwege medische redenen niet meer kan of mag dragen. Denk aan vrouwen die in het verleden kanker hebben gehad en waarbij de baarmoeder is verwijderd. Ook behandelen we man-man koppels die simpelweg zelf geen kindje kunnen dragen.’
Laagtechnologisch vs hoogtechnologisch: wat is makkelijker?
Baren voor een ander en vervolgens je eigen kind weggeven? Veel draagmoeders die Brandes ziet in de kliniek laten weten dat ze het nooit zouden kunnen doen met hun eigen eicel. Dit is namelijk wel het geval bij laagtechnologische draagmoederschap. Daarbij gebruikt de draagmoeder haar eigen eicel en is zij dus de biologische moeder. Nieuwsgierig geworden naar de beweegredenen van laagtechnologisch draagmoederschap? Lees hier het interview met een ervaren draagmoeder.
Onderzoek naar ervaring hoogtechnologisch draagmoederschap
Brandes laat weten dat het voor een vrouw misschien lastiger is om een kind af te staan, wanneer het genetisch aan jou is verwant. In dat geval kan hoogtechnologisch draagmoederschap een uitkomst bieden. Wordt een zwangerschap dan ook anders ervaren door hoogtechnologische draagmoeders? ‘Dat is het idee, maar dat weten we nog niet,’ vertelt Brandes. 'We nemen het verloop van de zwangerschappen en de families die zijn ontstaan na draagmoederschap-trajecten mee in het onderzoek. Wij blijven de gezinnen volgen en kijken hoe het kind - maar ook de familie als geheel - zich ontwikkeld.’ De uitkomst van dit onderzoek volgt nog.
Kosten hoogtechnologisch draagmoederschap
Hoogtechnologisch draagmoederschap is onverzekerde zorg, waardoor het een heleboel geld kost. Namelijk 25.000 euro. ‘Wij verdienen er eigenlijk niks mee,’ vertelt Brandes. Je betaalt puur voor de zorg die nodig is. Het is een zeer complex behandeltraject met een heleboel stappen die gedaan moeten worden. Het duurt dan ook negen tot twaalf maanden voordat alles is gedaan. ‘Alles wat je doet kost geld en het is erg zuur dat er geen zorgverzekering voor is,’ vertelt Brandes. Bij de 25.000 euro zit de eerst IVF-behandeling ingegrepen. Als je dit nog een keer nodig hebt, komt daar 4.500 euro bij. Er is echter geen garantie dat het lukt. ‘We bieden de kans op een zwangerschap. We zijn blij om te zien dat alle koppels die tot nu toe onder behandeling zijn geweest uiteindelijk in verwachting zijn geraakt.’
Psychische risicofactoren
Draagmoederschap kan mentaal behoorlijk wat van je vragen. Er zijn dan ook veel gesprekken met een psycholoog om te kijken of iemand in psychische nood kan komen, of iedereen het aankan en goed overziet. In het geval van een eiceldonor, wordt er ook gekeken of zij al eigen kinderen heeft. Dat is namelijk een psychische risicofactor. Het kan namelijk dat de wensouders een kind krijgen van haar eicel, maar dat zij zelf later minder vruchtbaar blijkt en nooit meer een kind kan krijgen.’ Ook wordt er gekeken of er geen afhankelijkheidspositie is. ‘Als jij eiceldonor bent voor je baas en je wil toch niet, dan kan dat eigenlijk niet. Als jij ‘nee’ zegt ben je misschien wel je baan kwijt.’ Daarbij is commercieel draagmoederschap verboden in Nederland. 'De draagmoeder moet het vanuit onbaatzuchtige en altruïstische redenen doen. Je kunt het niet helemaal waterdicht maken, maar wel zo zuiver mogelijk.’
Juridische risicofactoren
Draagmoederschap is op juridisch vlak nog best een zooitje. Op het moment staat er nog niks vast in de wet die alle partijen omtrent draagmoederschap beschermt. De vruchtbaarheidskliniek vindt het daarom belangrijk dat alle partijen met een jurist een draagmoederschapsovereenkomst opstellen. Dit zijn vaak vijf tot acht gesprekken waar alles tot in de puntjes moet worden geregeld.’ Bijvoorbeeld welk bedrag een draagmoeder krijgt voor zwangerschapskleding, afspraken rondom de bevalling maar ook serieuze onderwerpen over wanneer er iets is met het kindje. Andere kant van het verhaal is dat het document niet helemaal rechtsgeldig is. Uiteindelijk bepaalt de vrouw die zwanger is. ’De draagmoeder heeft nog een sterke juridische positie. Juridische advies en overeenkomsten bieden de wensouders houvast, maar het is hoog tijd voor betere wetgeving.'
Het traject van hoogtechnologisch draagmoederschap in een notendop:
Stap 1: Het begint bij een informatief gesprek.
Stap 2: De wensouders krijgt een medisch gesprek.
Stap 3: De wensmoeder (of indien er sprake is van noodzaak tot eiceldonor) krijgt een medisch gesprek.
Stap 4: Wensouders (en indien eiceldonor) gaan naar de psycholoog.
Stap 5: De psycholoog gaat kijken naar de risicofactoren.
Stap 6: Het is tijd voor een multidisciplinair overleg tussen de arts en psycholoog.
Stap 7: De draagmoeder krijgt een medisch gesprek.
Stap 8: De draagmoeder krijgt een uitgebreide screening op problemen in de zwangerschap.
Stap 9: De wensouders en draagmoeder gaan rond de tafel om de kans op problemen in de zwangerschap te bespreken.
Stap 10: De draagmoeder gaat naar de psycholoog.
Stap 11: Het is tijd voor een tweede multidisciplinair gesprek.
Stap 12: Alle partijen gaan naar de jurist om een draagmoederschapsovereenkomst op te stellen.
Stap 13: Het draagmoederschapsovereenkomst wordt door alle partijen ondertekend.
Stap 14: Er kan gestart worden met de ivf-behandeling
Stap 15: Wanneer de draagmoeder zwanger is, komt ze langs voor haar eerste echo.
Stap 16: De draagmoeder mag naar haar eigen regio om de zwangerschap voort te zetten (medische zwangerschap)
Stap 17: Zet de beschuit met muisjes maar klaar: het is tijd voor de de bevalling!
Ongewenste kinderloosheid kan ontzettend veel verdriet veroorzaken. Hoogtechnologisch draagmoederschap kan veel mogelijkheden bieden, maar is niet voor iedereen weggelegd. Er zijn altijd meer opties. Je kunt kiezen voor adoptie, pleegzorg of voor laagtechnologisch draagmoederschap.