Aan deze 11 symptomen kun je een vervroegde overgang herkennen

Bij de overgang denk je waarschijnlijk aan je moeder of zelfs je oma. Toch kun je ook op een hele jonge leeftijd al in de overgang raken. Dit wordt ook wel een vervroegde overgang genoemd. Maar wat houdt dit precies in? En more important: wat betekent dit voor jou en je vruchtbaarheid?

We vragen het aan gynaecoloog Corla Vredevoogd van het Haaglanden Medisch Centrum.

Wat is de overgang?

Simpel gezegd wordt de vruchtbare levensperiode van de vrouw na de overgang afgesloten. Na een lange weg (die jaren kan duren) word je op een gegeven moment voor de laatste keer ongesteld. De meeste westerse vrouwen krijgen hun laatste menstruatie tussen hun veertigste en zestigste jaar.

Je veranderende menstruatie en verminderde vruchtbaarheid komt door de dalende hoeveelheid eicellen in de eierstokken. Hierdoor produceren je eierstokken steeds minder oestradiol, een vrouwelijk geslachtshormoon. Je menstruatiepatroon verandert, totdat je eierstokken uiteindelijk helemaal geen oestradiol meer aanmaken en je dus ook niet meer ongesteld wordt. Je kunt erover nadenken om je eicellen van tevoren in te vriezen.

Met welke leeftijd ben je in de vervroegde overgang?

Maar wanneer ben je eigenlijk vervroegd in de overgang? Nou, officieel wordt er van een vervroegde overgang gesproken als je menstruatie stopt vóór je 40e. Sommige vrouwen zijn zelfs al vóór hun 25e al in de overgang. Dit overkwam ook 24-jarige Anne: 'De gynaecoloog bevestigde dat ik al een aantal jaren in de overgang zit. Dit weet ik zelf pas een jaar.' Dus ja, zelfs als je rond de 20 bent, kun je al in de overgang zijn.

'Bij 1 à 2 procent van de vrouwen treedt een vervroegde overgang op', vertelt Vredevoogd. 'Bij 1 op de 1000 vrouwen onder het dertigste jaar en bij 1 op de 10.000 zelfs jonger dan 20 jaar.'

Hoe weet ik of ik vervroegd in de overgang zit?

Soms heb je zelf dus geen idee dat je als jonge griet al in de overgang zit. 'Het treedt op in de periode waarin vrouwen juist bezig zijn met hun vruchtbaarheid en eventuele voortplanting', legt Vredevoogd uit. De meeste vrouwen krijgen dan last van de welbekende verschijnselen tijdens de overgang, zoals een onregelmatige of zelfs uitblijvende menstruatiecyclus, opvliegers, stemmingswisselingen en vermoeidheid. Toch zijn dat lang niet alle symptomen van de overgang. Helemaal als je al vervroegd in de overgang raakt, ervaar je vaak andere symptomen. Veel vrouwen halen de symptomen vaak in de war met PCOS, endometriose of gewoon PMS.

Vervroegde overgang symptomen

Opvliegers, stemmingswisselingen, vermoeidheid en een onregelmatige menstruatie zijn de meest voorkomende tekenen van de overgang, maar een vervroegde overgang kun je ook aan andere klachten herkennen. We zetten de meest voorkomende symptomen van een vervroegde overgang op een rijtje:

• Minder menstruaties
• Spotten
• Stemmingswisselingen
• Veranderingen in seksuele gevoelens of verlangens
• Vaginale droogheid
• Moeite met slapen of zelfs een slaapstoornis
• Opvliegers
• Nachtelijk zweten
• Verlies van controle over je blaas

Oorzaken van een vervroegde overgang

Er zijn verschillende oorzaken van een vroege overgang, maar het kan ook voorkomen dat de oorzaak helemaal niet kan worden vastgesteld. Voorbeelden van mogelijke oorzaken zijn:

Genen

Als er geen duidelijke medische reden is voor een vervroegde overgang, ligt het waarschijnlijk aan je genen. Het kan daarom verstandig zijn om aan je moeder of oma te vragen wanneer zij in de overgang zijn geraakt.

Leefstijl

Sommige leefstijlfactoren hebben veel invloed op het moment dat je overgang begint. Zo beïnvloedt roken je oestrogeenlevel, wat kan bijdragen aan een vervroegde overgang. Uit onderzoek blijkt dat langdurige of regelmatige rokers eerder in de overgang komen.

Ook je body mass index (BMI) kan een rol spelen bij een vervroegde overgang. Oestrogeen wordt namelijk opgeslagen in vetweefsel. Vrouwen die erg dun zijn, hebben meestal minder oestrogeenvoorraden en raken eerder uitgeput. Een vervroegde overgang kan dan al snel op de loer liggen.

Verder suggereren sommige onderzoeken dat een vegetarisch dieet, gebrek aan lichaamsbeweging en gebrek aan blootstelling aan de zon gedurende je hele leven allemaal een vroeg begin van je overgang kunnen veroorzaken.

Chemo

De vervroegde overgang kan ook intreden na een medische behandeling, zoals bepaalde chemotherapieën of bestralingen in het bekkengebied. Vredevoogd: 'Deze behandelingen zijn vaak noodzakelijk voor iemands gezondheid, maar een mogelijk nadeel is dat ze kunnen leiden tot een vervroegde menopauze.'

Chromosoomproblemen

Genetische chromosomale afwijkingen worden vaak in verband gebracht met een vervroegde overgang. Vrouwen met het syndroom van Turner (ook wel monosomie X en gonadale dysgenese genoemd) worden geboren met een onvolledig chromosoom. Zij hebben eierstokken die niet werken zoals verwacht, waardoor ze vaak vroegtijdig in de overgang kunnen komen.

Auto-immuunziekten

Wanneer je een schildklieraandoening, reumatoïde artritis of een andere auto-immuunziekte hebt, kan een vervroegde overgang één van de symptomen zijn. Door ontstekingen kunnen je eierstokken worden aangetast en de overgang begint wanneer de eierstokken niet (goed) meer werken.

Wat voor invloed heeft een vervroegde overgang op je vruchtbaarheid?

Een vervroegde overgang kan gevolgen hebben voor de vruchtbaarheid van een vrouw. Heel kort door de bocht: hoe meer eicellen je nog hebt, hoe vruchtbaarder je bent. In het geval van een vervroegde overgang kan de voorraad eicellen van een vrouw sneller opraken dan normaal, wat resulteert in verminderde vruchtbaarheid of zelfs onvruchtbaarheid. Dit kan het moeilijk(er) maken om zwanger te worden. De kans op spontane zwangerschap neemt af naarmate ook je eicelvoorraad afneemt.

'Door het verlies van de functie van de eierstokken neemt de vruchtbaarheid af', zegt de gynaecoloog. 'De kans dat iemand met vroegtijdige menopauze spontaan zwanger wordt, is ongeveer 5 procent. Daarom is eiceldonatie de meest kansrijke optie voor zwangerschap, hoewel adoptie of het opvangen van pleegkinderen ook alternatieven zijn. Vrouwen die bijvoorbeeld chemotherapie moeten ondergaan, worden vooraf geïnformeerd over de mogelijkheid van een (spoed-)IVF-procedure om embryo's te bevriezen. Daarnaast kan het invriezen van ovariumweefsel of eicellen worden overwogen, afhankelijk van de specifieke situatie.'

Vrouwen die al vervroegd in de overgang zitten, kunnen eventueel nog steeds zwanger worden door middel van bijvoorbeeld vruchtbaarheidsbehandelingen zoals in-vitrofertilisatie (IVF). Eicellen worden dan (al vroeg) verzameld en bevrucht buiten het lichaam en vervolgens worden teruggeplaatst in de baarmoeder.

Behandeling van de vervroegde overgang

Gelukkig bestaan er verschillende behandelingen om de klachten die komen kijken bij de vervroegde overgang onder controle te houden. De voornaamste behandelingen bestaat uit de inname van hormonen. Deze hormonen onderdrukken effectief hinderlijke overgangsklachten. De hormonale substitutietherapie (HST) is niet voor elke patiënt gelijk en wordt geheel aangepast aan jouw situatie. Wel goed om te weten: ook na de overgang kun je nog een orgasme krijgen - dit is hoe.

Verder is het belangrijk om je leefstijl aan te passen. Door gezond te eten en regelmatig te sporten kunnen de symptomen van de overgang verminderen. Als je rookt, overweeg dan om te stoppen zodat je de symptomen makkelijker onder controle krijgt. Meer tips om je overgangsklachten te verminderen, vind je hier.

Wat is het verschil tussen de menopauze en de overgang?

De overgang is een overkoepelende term voor verschillende fases die je als vrouw doormaakt, elk met zijn eigen symptomen en uitdagingen. Het begint met de premenopauze, een periode van ongeveer 2 tot 10 jaar voor de menopauze. Dit is wanneer de eierstokken beginnen te vertragen en de productie van oestrogeen fluctueert. Vrouwen kunnen tijdens deze fase symptomen ervaren zoals stemmingswisselingen en opvliegers. Dan is er de perimenopauze, een overgangsperiode die begint na de premenopauze en eindigt na de menopauze. Dit is de fase waarin de hormoonspiegels echt beginnen te schommelen, wat kan leiden tot meer uitgesproken symptomen zoals onregelmatige of uitblijvende menstruatie, nachtelijk zweten, vermoeidheid en veranderingen in libido.

De menopauze zelf is het moment waarop een vrouw officieel een jaar lang geen menstruatie heeft gehad. Dit markeert het einde van de vruchtbare jaren en het begin van een nieuwe levensfase. Op dit punt kun je symptomen ervaren, zoals opvliegers en vaginale droogheid. Na de menopauze komt de postmenopauze. Dit is de periode na de menopauze, waarin de symptomen langzaam kunnen afnemen, maar waarin vrouwen nog steeds te maken kunnen krijgen met gezondheidsuitdagingen.

Wanneer aan de bel trekken?

Bij een onregelmatige menstruatie en overgangsverschijnselen is het van belang om snel hulp te zoeken, zegt Vredevoogd. 'De behandeling omvat meestal hormonale therapie, eventueel in combinatie met anticonceptie. De gevolgen van een vroegtijdige overgang kunnen ernstiger zijn dan die van een 'normale' menopauze die optreedt na je 45e. Vanwege het vroegtijdige afnemen van oestrogeen op jongere leeftijd, bestaat bijvoorbeeld een verhoogd risico op osteoporose.

Daarom is het essentieel dat vrouwen in deze situatie niet alleen worden behandeld voor symptoomverlichting, maar ook op lange termijn goed worden begeleid door een gynaecoloog. Hoewel overgangsconsulenten nuttig kunnen zijn voor algemene adviezen, zijn zij niet de primaire contactpersoon, gezien de complexiteit van de aandoening.'

Bron: Healthline, WebMD

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. Het nieuwste magazine in de brievenbus ontvangen? Word abonnee en ontvang altijd als eerste de nieuwste editie.