Anti-aanbakpannen: zo schadelijk zijn ze voor je gezondheid

Iedereen die gisteren de aflevering 'Pannen' van de Keuringsdienst van Waarde gezien heeft, heeft alle anti-aanbakpannen (het woord alleen al) waarschijnlijk al met een sierlijke boog het raam uitgeworpen. De pannen die niet meer uit onze keukens zijn weg te denken blijken namelijk enorm schadelijk voor je gezondheid. Heb je de aflevering gemist? Wij praten je bij!

Schadelijk voor vogels

Op veel pannen, die je in de winkel (of, nu, online) kunt kopen, staat dat je beter geen vogels in de buurt van de pan kunt laten, omdat de stoffen die vrijkomen schadelijk zijn voor deze gevleugelde dieren. We horen je denken: 'ehm, maar waarom zouden deze stoffen dan niet schadelijk zijn voor mensen?'. Juist, ja.

Chemicus Jacob de Boer vertelt: 'De anti-aanbaklaag is teflon. Teflon is eigenlijk veilig, het is een polymeer, een soort plastic. Teflon zit in de pan en zolang je daar wat vet in hebt zitten en je verhit dat om vlees in te braden dan kom je tot 200, 250 graden. Niks aan de hand, ook niet voor de vogel.' 'Maar,' vervolgt de Boer, 'zet je die pan per ongeluk zónder vet op het gas, dan kan hij veel heter worden, tot ongeveer 400 graden. Dan komen er uit de teflon zogenaamde monomeren.'

Ho - technisch verhaal - even vertalen: een polymeer is een lange keten en monomeren zijn enorm giftige brokstukjes die daar vanaf kunnen komen. En, jup, die zijn ook giftig voor de mens.

'Vogels hebben een sterk metabolisme en zijn vrij klein, dus die zijn meteen het haasje. Die gaan daar meteen aan dood,' aldus de Boer. Duidelijk. Vogel uit de buurt van de pan dus.

Beschadigde pannen

De chemicus is er heel duidelijk over: alle anti-aanbakpannen die beschadigd of kapot zijn moet je meteen weggooien. 'Dan krijg je gewoon kleine schaafseltjes teflon binnen, dat wil je niet. Dan krijg je gewoon plastic binnen,' zegt de Boer.

Schadelijk voor het milieu

Schadelijk voor vogels, check. Schadelijk voor mensen, check. Geloof het of niet, maar anti-aanbakpannen zijn ook schadelijk voor het milieu. In de anti-aanbaklaag zit namelijk 'PFAS': chemicaliën die 'bijzondere kenmerken hebben waardoor ze zorgen voor een anti-aanbaklaag,' aldus staatsecretaris Stientje van Veldhoven. 'Deze chemicaliën breken niet meer af en zijn waarschijnlijk kankerverwekkend. Het is dus écht belangrijk dat we deze chemicaliën niet meer gaan gebruiken.'

De productie (en het weggooien) van deze pannen zorgt ervoor dat er PFAS in de natuur terechtkomt en aangezien PFAS niet afbreekbaar is, blijft het achter in het milieu. Van Veldhoven wil dan ook dat deze stoffen verboden worden. “Het einde van de anti-aanbakpan zoals we hem nu kennen zou wel in zicht moeten zijn.”

Anti-aanbakpannen de deur uit - wat dan wel?

Welke pannen je wel veilig kunt gebruiken? Keramieken en (roestvrij)stalen pannen! Vind je het tóch zonde om je mooie anti-aanbakpannen meteen uit je keuken te verwijderen? Probeer ze dan in ieder geval goed in te vetten en niet te heet te laten worden. Je vogel zal je in ieder geval dankbaar zijn - en je eigen lichaam waarschijnlijk ook.