Last van een onrustige buik? Het FODMAP dieet zou je hierbij kunnen helpen

Koolhydraatarme diëten vliegen je tegenwoordig om de oren, maar de kans is groot dat het FODMAP-dieet nog niet op je radar stond. Toch kan juist deze manier van eten een wereld van verschil maken - zeker als je regelmatig rondloopt met een opgeblazen buik, krampen of andere darmklachten. Voor mensen met het prikkelbare darm syndroom (PDS) kan het FODMAP-dieet namelijk verrassend veel rust brengen in een onrustige buik.

Maar wat houdt dat dieet precies in, en waarom werkt het voor zoveel mensen? Leverarts Laurens van der Waaij van het Martini Ziekenhuis in Groningen legt uit hoe het zit en voor wie het echt het proberen waard is.

FODMAP dieet: geen dieet, maar een cursus

Bij het FODMAP dieet probeer je te achterhalen welke van deze suikergroepen jouw maag op hol doen slaan. Van der Waaij spreekt dan ook liever van een cursus dan van een dieet. 'Er zijn wel producten die je niet eet bij een FODMAP dieet, maar niet om af te vallen. Je leert wat je wel of niet klachtenvrij kunt eten – je vindt als het ware je eigen weg binnen het dieet.' De eerste fase van de ‘cursus’ is behoorlijk strikt. 'Gedurende vier tot zes weken is het belangrijk het FODMAP dieet zo nauw mogelijk te volgen, anders weet je niet zeker of het goed werkt,' zegt Van der Waaij.

Zie het FODMAP-dieet als een soort trechter. Stap voor stap probeer je te achterhalen van welke koolhydraten jouw lichaam van slag raakt. Dat doe je door telkens één groep te testen, terwijl je andere juist even laat staan. Zo ontdek je langzaam maar zeker waar je darmen wél en niet goed op reageren - of dat nu bepaalde groenten zijn, fruitsoorten, tarwe of zelfs sommige dierlijke producten.

Eigenlijk is het een persoonlijke ontdekkingsreis, zoals je die ook ziet bij het opsporen van allergieën. Juist daarom is het belangrijk om het dieet nauwkeurig te volgen: alleen dan krijg je een helder beeld van wat jouw lichaam probeert te vertellen.

FODMAP dieet en PDS

Het FODMAP-dieet is niet zomaar een trend, maar een methode die vaak wordt ingezet bij mensen met PDS. Het doel? Je klachten zo ver terugbrengen dat ze niet langer je dag bepalen. 'Daarom is het belangrijk om vooraf een klachtenmeting te doen,' legt van der Waaij uit. 'Zo kun je goed zien of er na de eerste fase echt iets verandert.'

Die eerste fase, de eliminatiefase, is behoorlijk strikt. Maar werpt die zijn vruchten af, dan begint het echte uitzoekwerk pas. In de herintroductiefase voeg je, meestal samen met een diëtist, stap voor stap weer voedingsmiddelen toe. Elke week test je een nieuwe groep suikers, zodat je precies ontdekt waar jouw darmen wel of niet blij van worden.

Dit is waar FODMAP voor staat

'Hoewel de naam anders doet vermoeden, is het FODMAP dieet geen echt dieet: het is een voedingspatroon ontwikkeld om 't Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) te behandelen,' verteld van der Waaij. Patiënten kunnen door middel het FODMAP dieet ontdekken hoe je lichaam reageert op bepaalde suikergroepen, zodat je een beeld krijgt waardoor je darmklachten ontstaan.

FODMAP staat voor Fermentable, Oligosaccharides, Disaccharides, Monosaccharides and Polyols. 'Dit zijn suikergroepen die slecht opgenomen kunnen worden door de dunne darm en daarom in de dikke darm terecht komen,' legt Van der Waaij uit. 'Hier worden ze op grote snelheid gefermenteerd, opgegeten dus, door bacteriën. Hierbij kunnen darmklachten als buikpijn en gasvorming ontstaan. '

Heft in eigen handen

'Met het FODMAP dieet krijgen patiënten die last hebben van PDS de regie over hun klachten,' legt Van der Waaij uit. 'De klachten zijn niet langer iets wat hen overkomt, maar iets waartegen ze iets tegen kunnen doen.' En dat is belangrijk, want PDS-klachten, zoals buikpijn, kramp, obstipatie en een opgeblazen gevoel, kunnen een behoorlijke impact hebben op het leven van patiënten. Zo heeft ongeveer 5 tot 10 procent van de Nederlanders PDS. Het komt ook veel vaker voor bij vrouwen dan mannen. En maar liefst 75 procent van de PDS-patiënten heeft na een jaar nog steeds baat bij het FODMAP-dieet.

Niet voor iedereen even haalbaar

Het FODMAP-dieet is behoorlijk intens en past daardoor niet automatisch in ieders leven. Twijfel je of je het prikkelbaredarmsyndroom hebt? Dan is het slim om je eerst goed in te lezen en te kijken welke aanpak het beste bij jou en je levensstijl past. Op websites als fodmapdieet.nl vind je bijvoorbeeld uitgebreide uitleg én handige lijsten met FODMAP-arme producten. Daarmee kun je zelf een eerste voedingsschema samenstellen, praktisch om bij de hand te hebben tijdens je volgende rondje supermarkt.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.