4 signalen van de overgang die je serieus mag nemen

De overgang is allang niet meer het fluisteronderwerp dat het ooit was. Vrouwen delen openlijk hun ervaringen met opvliegers, hormoonschommelingen en stemmingsklachten, waardoor steeds meer vrouwen hun eigen klachten herkennen. Toch blijft er vaak twijfel. Hoort dit erbij? Ben je niet te jong? Stel je je aan?

En wanneer is het verstandig om wél aan de bel te trekken?

Wat is de overgang?

De overgang betekent dat je eierstokken steeds minder oestrogeen aanmaken. In de jaren ervoor, de perimenopauze, kunnen je hormonen al flink schommelen. Dat merk je niet alleen aan je menstruatie, maar soms ook aan je slaap, stemming, seksleven, huid, gewicht, energie en concentratie. De menopauze zelf is officieel het moment waarop je twaalf maanden niet meer ongesteld bent geweest. Gebeurt dit vóór je 45e, dan spreek je van een vroege overgang. Vóór je 40e wordt vaak gesproken van premature ovariële insufficiëntie, oftewel POI. 

Dat laatste is belangrijk, want overgangsklachten zijn niet alleen ‘lastig’. Zeker als je vroeg in de overgang komt, kan een langdurig tekort aan oestrogeen invloed hebben op je botten, hart en algehele gezondheid. Richtlijnen adviseren daarom om klachten serieus te nemen en bij POI behandeling te bespreken, vaak tot in elk geval de gemiddelde leeftijd van de natuurlijke menopauze. 

1. Je menstruatie verandert ineens

Een cyclus die jarenlang voorspelbaar was en ineens alle kanten op schiet, kan een eerste teken zijn van de perimenopauze. Je menstruatie kan korter of juist langer duren, heviger worden, vaker komen of juist maanden wegblijven. Dat komt doordat je eisprong minder regelmatig wordt en je hormoonspiegels gaan schommelen.

Toch is het niet slim om elke menstruatieverandering automatisch op de overgang te schuiven. Zeker als je jonger bent dan 45, veel bloed verliest, tussendoor bloedingen hebt of na de menopauze opnieuw bloedverlies krijgt, is het verstandig om de huisarts te bellen. Niet om meteen in paniek te raken, maar wel om andere oorzaken uit te sluiten en te bespreken wat je lichaam nodig heeft. 

2. Opvliegers en nachtelijk zweten verstoren je leven

Opvliegers behoren misschien tot de bekendste overgangsklachten, maar dat maakt ze niet minder heftig. Het ene moment zit je rustig aan tafel, het volgende moment voelt het alsof iemand de verwarming in je lijf op standje sauna heeft gezet. ’s Nachts kunnen die warmtegolven overgaan in zweten, wakker worden, slecht doorslapen en de volgende dag uitgeput zijn.

Volgens Thuisarts kun je in de overgang plotselinge warmte en zweten ervaren, en nachtelijke zweetaanvallen kunnen je slaap flink verstoren. Als je daardoor overdag prikkelbaar, moe of uitgeput bent, is dat genoeg reden om hulp te vragen. Er zijn namelijk opties, van leefstijladvies tot cognitieve gedragstherapie, hormoontherapie en hormoonbehandeling, afhankelijk van je klachten, wensen en medische situatie. 

3. Vaginale droogheid, pijn of terugkerende blaasontstekingen

Vaginale droogheid wordt nog vaak weggemoffeld onder ‘ongemakkelijk om over te praten’, maar het is een veelvoorkomende overgangsklacht. Door minder oestrogeen wordt de huid van de vagina dunner en kwetsbaarder. Dat kan zorgen voor droogheid, jeuk, irritatie, pijn bij seks of meer ongemak bij het plassen. Ook terugkerende urineweginfecties kunnen in deze fase vaker voorkomen. 

Het goede nieuws: je hoeft hier niet mee door te lopen. Er bestaan gels zonder hormonen, maar ook lokale hormoonbehandelingen zoals een crème of tablet voor vaginaal gebruik. Het Farmacotherapeutisch Kompas noemt vaginale oestrogenen effectief bij klachten van urogenitale atrofie, zoals droogheid, pijn bij seks, jeuk, branderigheid, pijn bij plassen of aandrang. Bespreek vooral wat bij jou past. 

4. Angst, somberheid of brain fog die niet bij je past

De overgang zit niet alleen in je lijf, maar ook in je hoofd. Veel vrouwen herkennen stemmingswisselingen, angst, een korter lontje, minder zelfvertrouwen of het gevoel dat hun hoofd vol watten zit. Brain fog kan voelen alsof je ineens namen vergeet, niet uit je woorden komt of veel meer moeite hebt om je te concentreren.

Dat betekent niet dat hormonen altijd de enige verklaring zijn. Stress, slaaptekort, werkdruk, verlies, mantelzorg en mentale gezondheid spelen óók mee. Maar als deze klachten nieuw zijn, rond je veertigste of vijftigste beginnen en samengaan met cyclusveranderingen, opvliegers of slechter slapen, is de overgang wel degelijk iets om mee te nemen in het gesprek met je huisarts.

Wanneer trek je aan de bel?

Maak een afspraak met je huisarts als klachten je dagelijks leven beïnvloeden, als je denkt dat je vóór je 45e in de overgang komt, als je menstruatie plotseling sterk verandert of als je veel last hebt van vaginale klachten, terugkerende blaasontstekingen, somberheid of angst. Ook als je je niet gehoord voelt, mag je om een tweede gesprek vragen of vragen naar iemand met meer kennis van de overgang.

De belangrijkste boodschap? Je hoeft niet te wachten tot je klachten ‘erg genoeg’ zijn. Merk je dat je lijf verandert en dat je minder goed functioneert, dan is dat al reden genoeg om het serieus te nemen. De overgang hoort bij het leven, maar dat betekent niet dat je je als vrouw overal maar doorheen moet ploeteren.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Dit artikel is een syndication van Women's Health US.

Wil je bijdragen aan ons onderzoek naar eetgedrag, lichaamsbeeld en mentale gezondheid? Hier vind je de enquête!