Na de vakantie meteen weer 100% ‘aan’? Deze 5 signalen vertellen je dat het tijd is om af te remmen

De zomerse tanlines zijn inmiddels wat vervaagd, de wekker heeft alweer de nodige uurtjes mogen draaien en ook je biologische klok is weer gewend aan de structuur. Onder het motto ‘het moet maar’ storten we ons weer op werk, school, sporten en alles wat daar tussendoor óók nog moet gebeuren.

Voor je het weet, ben je van nul naar honderd gegaan en vraag je misschien meer van jezelf dan je doorhebt. Je slaapt slechter, bent sneller geïrriteerd of merkt dat je na een drukke dag nauwelijks nog écht ontspant.

Maar ontspannen doe ik wel… toch?

En juist daar lijkt het nogal eens mis te gaan. Online platform voor mentale begeleiding Breinfijn ziet het aantal nieuwe deelnemers in oktober de afgelopen drie jaar met 20 procent stijgen. Of het najaar daar daadwerkelijk iets mee te maken heeft, kunnen we daar niet uit concluderen. Wat we wél weten? We zijn niet bepaald goed in op tijd aan de bel trekken.

Volgens de HSK Monitor Werk en Mentale Gezondheid 2026, waarvoor 1710 werkende Nederlanders werden ondervraagd, zoekt 67 procent van de werknemers met mentale klachten pas hulp binnen de organisatie als het werk eronder begint te lijden, uitval dreigt of ze zelfs al zijn uitgevallen. Oftewel: vaak pas als je lichaam en hoofd al een tijdje proberen te zeggen dat het te veel wordt.

De eerste stresssignalen: hoe herken je die?

‘Veel mensen wachten op een duidelijk alarmsignaal, terwijl hun lichaam vaak al eerder kleine veranderingen laat zien’, zegt neuropsycholoog Lars van Laar van Breinfijn. ‘Denk aan sneller geïrriteerd zijn, lichte vermoeidheid, moeite met concentreren, oppervlakkiger ademen of voortdurend gespannen spieren. Je hoeft daar niet van te schrikken, maar het is wel verstandig om ze serieus te nemen.’

Vijf manieren om die signalen eerder op te merken (én er iets mee te doen)

1. Kijk niet alleen naar hoe je je voelt, maar vooral naar wat er verandert

Je hoeft niet gesloopt op de bank te liggen voordat je kunt erkennen dat je misschien wat te veel van jezelf hebt gevraagd. Misschien ben je de laatste tijd sneller kortaf, vergeet je vaker dingen of kun je na een drukke werkdag een stuk minder hebben dan normaal. Juist die kleine veranderingen kunnen een vroeg signaal zijn. Een tip: schrijf twee of drie signalen op die typisch zijn voor jou. Zo herken je ze een volgende keer sneller.

2. Een drukke agenda hoeft niet per se het probleem te zijn

Werken, sporten, een etentje, sociale afspraken en morgen weer vroeg op: het kan allemaal prima in je agenda passen. Belangrijker is of je tussendoor ook voldoende herstelt. Zakt de spanning na een drukke dag weer? Kun je 's avonds écht ontspannen? En word je redelijk uitgerust wakker? Is het antwoord steeds vaker ‘nee’, dan kan dat een teken zijn dat je lichaam te lang in de 'aan' stand blijft staan.

3. Je lichaam laat van zich horen: neem dat serieus, maar schrik er niet van

Morgen een belangrijke meeting waar je gespannen voor bent? Dan kunnen signalen als een hogere ademhaling, gespannen kaken, hartkloppingen of een knoop in je maag daarbij horen. Eén zo'n signaal betekent niet meteen dat er iets ernstigs aan de hand is. Let er vooral op of meerdere klachten samenkomen, blijven hangen of erger worden. Heb je nieuwe of onverklaarde lichamelijke klachten? Laat die dan voor de zekerheid door een arts beoordelen.

4. Honderdduizend dingen tegelijk? Houd het liever klein

Als we streven naar een andere versie van onszelf – in dit geval een relaxtere – leggen we de lat al snel behoorlijk hoog. Maar je hoeft niet in één klap je hele agenda te schrappen. Begin klein. Haal één ding uit je planning, houd een avond vrij, zet je meldingen een uur uit of plan na werk eerst even niets voordat je alweer richting sportschool of je volgende afspraak vliegt.

Volgens Van Laar werken kleine, haalbare aanpassingen beter dan jezelf voorhouden dat je komend weekend écht gaat bijkomen. Zoals hij het zelf vergelijkt: je poetst je tanden ook iedere dag een paar minuten en niet één keer per jaar uren achter elkaar.

5. Bepaal je grens voordat je eroverheen gaat

We zijn behoorlijk goed in ‘nog even doorgaan’. Maar zie stresssignalen als een ballon die je onder water probeert te houden: je kunt hem een tijdje wegduwen, maar vroeg of laat komt die toch weer boven. Hetzelfde geldt voor signalen van je lichaam en hoofd. Blijf ze dus niet wegduwen, maar spreek vooraf met jezelf af waar je grens ligt.

Bijvoorbeeld wanneer klachten toenemen, je werk, studie of dagelijks leven eronder begint te lijden of je merkt dat wat je zelf probeert niet helpt. Online zelfhulp kan ondersteuning bieden, maar vervangt geen diagnose of individuele behandeling. Bij ernstige psychische klachten of acute onveiligheid is directe professionele hulp nodig.

Ik duw het weg en ga door

Dat ‘nog even doorgaan’ blijkt behoorlijk herkenbaar. In een online burn-outtest, ingevuld door 6187 deelnemers, onder bezoekers van Breinfijn worden slecht slapen, aanhoudende spanning en overprikkeling het vaakst genoemd. De meeste deelnemers herkennen drie tot vijf klachten. En wat deden ze daar tot nu toe mee? Eén antwoord komt het vaakst terug: ‘Ik duw het weg en ga door.’

Moraal van het verhaal?

Een beetje spanning hoort er soms bij. Maar als je merkt dat ontspannen steeds moeilijker wordt, is het een ander verhaal. Luister dus naar je lichaam én je hoofd en laat je vooral niet gek maken door de nazomerse madness.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.