‘Aan alle nieuwe moeders: onderschat je vermoeidheid niet, het kan een ijzertekort zijn’

Korte nachten, drukke dagen - het is niet gek dat je je als moeder soms vermoeid en energieloos voelt. Maar weinig slaap hoeft niet de enige reden te zijn dat het enorm zwaar aanvoelt.

De 36-jarige Rose Stokes, moeder van twee kleine kinderen, ervaarde extreme vermoeidheid en kon zichzelf nauwelijks vooruit branden. Op aanraden van een vriendin liet ze haar ijzer testen en plots werd een heleboel duidelijk: ze had een ijzertekort. 

En ze is niet de enige: ijzertekort komt vaker voor tijdens en na de zwangerschap. Daarom is het extra belangrijk om hier als nieuwe moeder waakzaam voor te zijn. 

Trap op, trap af

Het eerste signaal was voor Rose het traplopen. ‘Het begon met de trap in ons huis. Voorheen kon ik die zonder problemen op en af rennen om schone kleren of knuffels voor de kinderen te halen. Maar op een bepaald moment gedurende de kraamtijd begon ik die trap zoveel mogelijk te vermijden. Pas toen mijn man - die zonder dat ik het doorhad mijn loopjongen was geworden - dit opmerkte, begon ik dit uit te pluizen.’

Meer dan moe

‘Tuurlijk was ik uitgeput. Ik had een baby van negen maanden en een peuter van twee - het was allemaal hectisch.’ Toch was die vermoeidheid niet het enige wat ze begon op te merken. ‘Telkens als ik bovenaan de trap stond, werd ik duizelig en kreeg ik hartkloppingen. Ik moest op zulke momenten direct gaan zitten.’ Maar het zorgde er niet meteen voor dat er alarmbellen afgingen. ‘Ik koppelde het aan slaaptekort en mijn gewichtstoename na de bevalling.’

Maar er kwam meer bij kijken. ‘Rond diezelfde tijd begon ik ook iets anders op te merken. Zelfs wanneer de kinderen ‘s avonds bijtijds naar bed gingen, werd ik de volgende ochtend niet energieker wakker dan toen ik ging slapen. En het was niet alleen vermoeidheid; ik had het gevoel dat ik mijn lijf de hele dag op sleeptouw nam, moest enorm veel moeite doen om mezelf te motiveren om überhaupt iets te doen - zelfs om bij vrienden langs te gaan.’

‘Ik wilde alleen maar liggen’

Ondertussen liepen de pogingen om wél dingen te ondernemen op niets uit. ‘Mijn man moedigde me aan om ‘s avonds dingen te doen, om me zo weer met mezelf verbonden te voelen. Daar zag ik vanaf omdat ik gewoon doodmoe was. Mijn gewrichten deden pijn van de vermoeidheid. Het enige wat ik wilde doen, was liggen.’

‘Ging ik wél de deur uit, dan voelde ik enorm veel spanning in mijn lijf. Ik wilde me zó graag beter voelen, zowel lichamelijk als geestelijk, en ik wist dat sporten zou helpen. Maar… hoe dan? Ik had nauwelijks genoeg energie om de dagelijkse inspanningen van het moederschap aan te kunnen - laat staan nog iets erbij.’

Check, check, dubbelcheck

Het omslagpunt zat ‘m in een gesprek met haar omgeving. ‘Ik besprak het met vriendinnen die ook moeder zijn, en ze knikten allemaal begripvol. Het was voor hen heel herkenbaar. Maar toen ik het tussen neus en lippen door tegen een vriendin zei wiens kind tien jaar was, vroeg zij meteen: “Wanneer heb je voor het laatst je ijzergehalte laten checken?”

‘Het was niet eens bij me opgekomen dat die vermoeidheid door iets anders zou kunnen komen dan het moederschap. Mijn vriendin raadde me aan om mijn ferritinegehalte (daarmee kun je zien hoe het met de ijzervoorraad in je lijf zit) te laten controleren. En dat deed ik - wat had ik te verliezen?’

Niet de enige

Uit de test bleek dat ze een ijzertekort had. ‘Dat voelde als een opluchting; ik kon eindelijk verklaren waarom ik me zo voelde. En dat was een stuk behulpzamer dan het antwoord dat een arts me eerder had gegeven: “Je bent moeder van kleine kinderen”.’

En Rose is niet de enige. ‘Al snel kwam ik erachter dat zo’n ijzertekort best vaak bij vrouwen voorkomt, vooral tijdens de zwangerschap en in de periode na de bevalling. Het ontwikkelen van een mens kost veel ijzer.’ 

Volgens professor Toby Richards lijdt één op de drie vrouwen op elk willekeurig moment aan bloedarmoede door ijzertekort. De Wereldgezondheidsorganisatie beschouwt bloedarmoede door ijzertekort dan ook als één van de vijf belangrijkste factoren die bij vruchtbare vrouwen voor problemen zorgen - vergelijkbaar met diabetes. Het komt vaak door bloedverlies (door hevige menstruaties of tijdens de zwangerschap en bevalling), zo legt Richards uit. 

Symptomen om op te letten

Helaas wordt het ijzergehalte na de bevalling niet routinematig gecontroleerd - je zult er vaak dus zelf op moeten letten. Dit zijn symptomen waaraan je een ijzertekort kunt herkennen:

• Hartkloppingen
• Duizeligheid
• Brain fog
• Angst
• Depressie
• Vermoeidheid
• Kortademigheid
• Hoofdpijn 
• Haaruitval

Heb je hier last van, dan is het verstandig om je huisarts te raadplegen en een bloedtest te laten afnemen. 

Aan het infuus

Dat Rose ervoor koos om hulp te zoeken, heeft haar veel gebracht. ‘Mij pushte het resultaat me om naar de dokter te gaan. Ik kreeg allerlei supplementen voorgeschoteld, maar helaas voelde ik me er behoorlijk ziek door.’ Dat komt volgens Richards vaak voor. Het duurt namelijk even voordat de supplementen effect hebben op de ijzervoorraad - wel zes tot negen maanden. Het kan bovendien zijn dat je de pillen niet verdraagt. Dan kun je het beste langs de huisarts gaan om te vragen of een infuus mogelijk is.

Dat laatste is ook wat er bij Rose gebeurde; ze kreeg in het ziekenhuis ijzer toegediend via een infuus. ‘Dit verliep goed, ik had geen bijwerkingen.’ En het resultaat? Dat kan bijna niet beter. ‘Ik neem mezelf niet meer op sleeptouw, voel me mentaal een stuk beter en kan helder nadenken. Ook ren ik vol zelfvertrouwen de trap weer op en af en kan ik af en toe sporten. Door dit alles ben ik ook al wat gewicht kwijtgeraakt.

Meer aan de hand

Roses belangrijkste boodschap: er kan soms meer aan de hand zijn, en daarin mag je voor jezelf opkomen. ‘Het beeld heerst dat je als kersverse moeder nou eenmaal vermoeid raakt door het slaaptekort, en dat beeld wordt binnen de zorg ook vaak bevestigd.’ Uiteraard heeft weinig slaap wel degelijk invloed. Maar heb je gedurende een langere periode last van zulke symptomen, dan is het volgens haar goed om dit te laten checken. 

‘Het moederschap is uitdagend, maar hoort echt niet onmogelijk te zijn’, aldus Rose. En je bent het absoluut waard om het moederschap vol energie in te gaan. 

Dit is een syndication van Women's Health UK.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.