Acute stress versus chronische stress: dit is het verschil

Help! Een allesbepalende presentatie of een moeilijk examen; je hartslag schiet omhoog en de spanning is om te snijden. De stress die je op zulke momenten ervaart is erg aanwezig en kan ook zeker veel impact hebben. Maar, deze stress is van korte duur en is weer weg zodra die zenuwslopende gebeurtenis is geweest. Chronische stress daarentegen, is een opeenstapeling van meerdere stressvolle situaties. Zulke langdurige stress is uitputtend en allesbehalve bevorderlijk voor je gezondheid. Wanneer is er sprake van acute stress en wanneer is de stress die je ervaart chronisch? En nog wel de belangrijkste vraag: Wat kun je doen als je last hebt van stress?

Fight or flight

Laten we eens beginnen met wat er in je lichaam gebeurt wanneer je gestresst bent. Dat gespannen gevoel dat je op stressvolle momenten ervaart, is er namelijk niet zomaar. Stress begint in je hersenen. Daar gaat een soort alarm af wanneer je je in een mogelijk gevaarlijke situatie bevindt. Er worden signalen via je zenuwen afgegeven en ook de hormonen adrenaline en cortisol gieren door je lichaam. En dan? Je hart gaat sneller kloppen, je bloeddruk stijgt en je energielevel gaat omhoog. Het stresshormoon cortisol verhoogt de suikerwaarden in je bloed, zorgt ervoor dat je hersenen gebruik maken van glucose en maakt stofjes aan waarmee spierweefsel kan worden hersteld.

Tegelijkertijd zorgt cortisol er ook voor dat je lichaam op een soort overlevingsstand overgaat. Functies die je tijdens zo’n fight-or-flight-situatie niet nodig hebt, verdwijnen naar de achtergrond. Reacties vanuit je immuunsysteem zijn anders, en ook je spijsvertering en groei krijgen minder aandacht. Je lichaam richt zich voornamelijk op het omgaan met de dreigende situatie. Ook hebben je hersenen in zulke situaties invloed op je mood, motivatie en angst. 

Acute versus chronische stress

Stress ontstaat dus bij een fight-or-flight-situatie; er is gevaar en je moet snel handelen. In principe is zo’n situatie tijdelijk. Dreig je bijvoorbeeld te laat te komen voor een belangrijke afspraak, dan is dit op dat moment erg stressvol. Maar dat gevoel ebt ook weer weg zodra de afspraak is geweest. Je hormonen gaan weer terug naar het normale niveau en het alarm in je lichaam gaat uit. Dit type stress kan je, mits het binnen de perken blijft, scherp houden. Door je regelmatig in dit soort situaties te bevinden, train je jezelf als het ware voor spannende momenten in de toekomst. Als je vaker een presentatie moet geven, zul je waarschijnlijk merken dat de stress hierbij minder wordt. In de meeste gevallen zijn zulke stressvolle momenten van redelijk korte duur. Maar, als de stressvolle situatie heel ernstig is, bijvoorbeeld bij een ongeluk of grensoverschrijdend gedrag, kan dit wel voor mentale problemen op de langere termijn zorgen. 

Wanneer de fight-or-flight-reactie niet wegebt en het alarm dus aan blijft staan, houdt stress aan. Je voelt je hierdoor langdurig gestresst en gespannen. Heb je financiële problemen, voel je je eenzaam of ben je overwerkt, dan kan dit leiden tot chronische stress. Deze stress kan ook effect hebben op je gezondheid. Zo kan chronische stress tot onder andere angstklachten, depressie, problemen met de spijsvertering, hoofdpijn en slaapproblemen leiden. 

Last van stress? Dit zijn 8 tips

Met name langdurige stress kan dus voor gezondheidsproblemen zorgen, en dat is natuurlijk niet wat je wilt. Merk je dat je je bijvoorbeeld erg angstig voelt, sneller geïrriteerd of boos bent, je afzondert, snel moe bent of pijn ervaart? Dan is het goed om aan de bel te trekken. Wil je in actie komen, dan zijn dit een aantal tips die je kunt toepassen als je last hebt van stress:

• Beweeg voldoende. Met sporten komen er namelijk hormonen vrij die stress doen verminderen.
• Let op je cafeïne-inname. Cafeïne kan bij sommige mensen voor acute stress zorgen. 
• Neem voldoende tijd om te relaxen. Voldoende ontspanning is goed voor je welzijn. Maak daar dus ook tijd voor. Probeer bijvoorbeeld eens een fijne meditatie.
• Ga na wat stress triggers zijn. Als je weet waardoor de stress die je ervaart wordt veroorzaakt, kijk dan hoe je deze trigger kunt vermijden. Weet je dit nog niet, kijk dan eens of je dit (eventueel met behulp van iemand anders) kunt achterhalen.
• Let op je suikerinname. Eet vooral gezond en let er op dat je niet te veel suiker tot je neemt. Dit kan de manier waarop je lichaam op stress reageert namelijk beïnvloeden.
• Verminder je schermtijd. Door minder tijd op social media en andere platformen te spenderen, kun je ook stress verminderen. 
• Praat erover met anderen. Praten kan al erg opluchten, je hoeft het niet allemaal alleen te doen!

Met bovenstaande tips kun je in ieder geval een beginnetje maken. Merk je dat je er zelf niet uitkomt? Schakel dan vooral een professional in en raadpleeg een arts of psycholoog.

Volg je Women's Health al op Facebook en Instagram?

Bronnen: Healthline, Australian Psychology Society, Mayo Clinic