Sterilisatie bij de man: wat je moet weten als jullie geen kinderen (meer) willen
Van de voor- en nadelen tot de kosten en de vergoeding, Women's Health zet de belangrijkste feiten over sterilisaties bij mannen op een rij.
Getty Images
Willen jij en je partner geen kinderen (meer) en zijn jullie uitgekeken op tijdelijke anticonceptiemiddelen zoals de pil, een spiraal of condooms? Dan hebben jullie misschien al eens gepraat over sterilisatie. Zowel mannen als vrouwen kunnen een sterilisatie ondergaan, maar om die keuze te maken heb je natuurlijk wel alle informatie nodig.
Bijvoorbeeld: wat houdt een sterilisatie bij mannen precies in? Wat zijn de kosten? En ook niet onbelangrijk: heeft een sterilisatie ook nadelen voor je gezondheid? Women’s Health beantwoordt je meest brandende vragen over sterilisaties bij mannen.
Meer weten over de opties voor permanente anticonceptie bij vrouwen? Lees hier dan alles over sterilisaties bij vrouwen.
Sterilisaties bij mannen
Sterilisatie is eigenlijk, net als de gouwe ouwe condoom, een vorm van anticonceptie. Wat sterilisatie anders maakt, is het feit dat het in principe zorgt voor permanente onvruchtbaarheid. Willen jij en je partner zeker geen kinderen (meer)? Dan is een sterilisatie misschien wel iets voor jullie. Waar vrouwen moeten kiezen tussen verschillende sterilisatiemethodes, hebben mannen het eigenlijk best makkelijk. In Nederland bieden klinieken en ziekenhuizen eigenlijk maar één soort behandeling aan, namelijk de vasectomie.
Wat is een vasectomie?
Bij een vasectomie snijdt een uroloog een klein deel van de zaadleiders, die van de teelballen tot de prostaat lopen, en bindt de uiteinden af met clipjes. Daardoor kunnen zaadcellen niet meer door de zaadleiders, en worden ze afgebroken door het lichaam. De behandeling past het zaadvocht zelf dus niet aan, maar er wordt simpelweg gezorgd dat er een blokkade op de snelweg wordt gemaakt. Daardoor komt er nog steeds vocht vrij als de man klaarkomt - schrik daar dus niet van. Let wel: een vasectomie beschermt niet tegen SOA's!
Het is gelukkig maar een kleine operatie die gewoon onder lokale verdoving en poliklinisch kan plaatsvinden. Zo kan je lief dus aan het einde van de D-Day gewoon lekker weer in z'n eigen bedje kruipen. Met zo nodig een zak bevroren doperwten onder de dekens.
Herstel na sterilisatie
Maar uh… hoe erg is die zak doperwten eigenlijk nodig? Op hoeveel pijn moet een man na zo’n sterilisatie rekenen? Helaas zit een beetje ongemak in de aard van het beestje. Het blijft immers een operatie. Die pijn kan nog een paar dagen na de sterilisatie aanhouden. Met een paracetamolletje, een in een handdoek gewikkelde coolpack en wat rust zou het te doen moeten zijn. De hersteltijd voor een man na sterilisatie kan wat van persoon tot persoon verschillen. Artsen adviseren om in ieder geval tot 7 dagen na de operatie niet te fietsen, sporten, zwemmen of zware dingen te tillen. En ook seks zal eventjes moeten wachten.
Hoe lang na de sterilisatie mag een man geen seks hebben?
Is je partner eenmaal opgeknapt van de behandeling, dan zijn jullie er nog steeds niet. Na de operatie blijft een man nog even vruchtbaar en zullen jij of je partner dus alsnog anticonceptiemiddelen moeten gebruiken - want ja, het komt weleens voor dat mensen in die wachtperiode tóch nog zwanger raken. Pas na gemiddeld 25 zaadlozingen is z'n sperma écht vrij van spermacellen, waardoor het advies is om nog zo'n drie maanden voorbehoedsmiddelen te gebruiken. Gelukkig bestaan er naast penetratie (met condoom) nog veel meer dingen die jullie kunnen doen tussen de lakens, dus wees niet getreurd en heb geduld. Neem beter het zekere voor het onzekere - en laat het zaad altijd testen:
De laatste spermacheck
Om te checken of je partner écht onvruchtbaar is, zal hij z'n sperma in moeten leveren voor onderzoek. In het lab wordt dan gekeken of er nog wat in het potje rondzwemt. Zo ja, dan zal hij nog een keer naar het lab moeten komen voor een tweede check. Zo niet, dan kunnen jullie de vlag uithangen en veilig onveilig seks hebben. Maar vergeet niet: na een sterilisatie kun je nog wel gewoon een SOA oplopen.
Is een sterilisatie bij een man omkeerbaar?
Een sterilisatie is bedoeld als een permanente vorm van anticonceptie. Bij twijfels kun je dus beter nog even wachten, en goed nadenken of de behandeling echt bij jullie past. Ontwikkelen jullie na een vasectomie toch een kinderwens? Dan is de sterilisatie bij een deel van de mannen omkeerbaar. Sommige ziekenhuizen en klinieken bieden een hersteloperatie aan, maar alleen zeggen ze één ding: er is geen garantie voor succes. Het slagingspercentage schommelt tussen de 50 procent en 94 procent als je de online brochures moet geloven. Klinkt niet slecht, maar dat zijn risico’s die je liever niet wil nemen met je kinderwens.
Nadelen van sterilisaties bij mannen
Naast dat een sterilisatie dus vaak niet omkeerbaar is, zijn er enkele andere nadelen:
- Zoals bij elke operatie is er een kans op een infectie of een nabloeding. Gelukkig is het risico hierop heel klein, maar het is toch iets om rekening mee te houden. Neemt de pijn tijdens de hersteltijd toe, ontwikkelt je partner koorts of merk je dat de zwelling down under toeneemt? Trek dan aan de bel!
- Bij ongeveer 5 procent van de mannen is er sprake van blijvende pijn in de testikels, wat post-vasectomie pijn (PVP) wordt genoemd. Deze pijn neemt toe bij lichamelijke inspanning, of tijdens een zaadlozing.
- In zeldzame gevallen kan het gebeuren dat de zaadleiders weer aan elkaar groeien, waardoor de man dus weer vruchtbaar is. Een nog kleinere kans bestaat dat de man toch vruchtbaar blijkt zónder dat de zaadleiders weer zijn aangegroeid.
Kosten van een sterilisatie
Good news for the guys! De kosten van een sterilisatie liggen voor een man een stuk lager dan voor een vrouw. Toch hangt er een redelijk prijskaartje van gemiddeld 350 tot 450 euro aan de behandeling in het ziekenhuis, al lopen prijzen bij klinieken al snel op tot de 600 euro. Is er narcose nodig? Dan betaal je in het ziekenhuis vaak tot zo'n 700 euro.
Een sterilisatie zit niet standaard in de basisverzekering, maar dat hoeft niet te betekenen dat je man geen vergoeding krijgt. Een aantal aanvullende verzekeringen dekken de behandeling deels of volledig. Meer weten? Lees dan op Zorgwijzer welke zorgverzekeraars de ingreep in hun polis hebben opgenomen.