Als vrouw sta je 1-0 achter in de zorg - hoeveel bewijs hebben we nog nodig?

Vrouwen zijn kleine mannen met een baarmoeder. Dat gedachtegoed leefde eeuwenlang in de gezondheidszorg. En hoewel dat idee gelukkig langzaam verandert, zijn we er nog lang niet. De gezondheidszorg is er in eerste plaats nog altijd voor de witte man, dat laat de documentaire-serie ‘Ongelijke Behandeling’ van Omroep Zwart maar al te pijnlijk zien. Hoeveel bewijs hebben we nog nodig? 

In de driedelige documentaire, die sinds 29 juni op tv te zien is, zoomt oud-NOS-verslaggever Gerri Eickhof in op de ongelijke behandeling in de zorg. Want hoewel onze grondwet voorschrijft dat discriminatie verboden is op basis van gender, afkomst, levensovertuiging of op welke grond dan ook, is dit nog elke dag de realiteit in de gezondheidszorg. 

Niet alleen maakt het uit waar je wieg staat, ook maakt het uit wie er in de wieg ligt. Ben je een vrouw? Tja, dan sta je toch alweer een paar punten achter. Laat staan een vrouw van kleur.

Zorg voor, door en over mannen

Jarenlang is er alleen geïnvesteerd in zorg gericht op mannen. In de docu vertelt arbeids- en gezondheidspsycholoog Petra Verdonk over het ‘patriarchale systeem, voor, door en over mannen’, wat de gezondheidszorg van oudsher is. Mannen hadden geen last van een menstruatie of overgang, dus onderzoek ernaar - laat staan hierin geld investeren -  was overbodig. Het enige belangrijke aan de vrouw? Haar reproductieve vermogen. Een vrouw moest kinderen baren.

Hoewel er sinds de jaren zeventig al meer aandacht is voor het vrouwenlichaam, is de realiteit dat de zorg voor vrouwen nog altijd achterloopt. Pas de afgelopen vijf á tien jaar wordt er onderzoek gedaan naar de menopauze. En pas in 2023 werden tampons voor het eerst getest met echt bloed, wat andere resultaten gaf dan het testen met water. In de hypermoderne samenleving waar we vandaag de dag in leven, met alle kennis en mogelijkheden, zou je toch verwachten dat we verder zouden zijn?

Het verhaal van Miranda

Maar dat vrouwen nog elke dag moeten vechten voor een gelijke behandeling, laat ook het verhaal van Miranda zien. Haar leven lang worstelde ze met PMS-klachten, later waarschijnlijk PMDD en daarna de overgang. Ze vertelt in de documentaire hoe ze keer op keer haar situatie moest uitleggen en voor zichzelf moest opkomen. Uiteindelijk kreeg ze via een overgangsdeskundige de hormoonpleisters waar ze bij haar huisarts al een tijdlang om vroeg, waardoor ze zich nu voor het eerst sinds decennia gezond en fit voelt. 

En het verhaal van duizenden vrouwen

Dit gevecht staat niet op zichzelf. Naast Miranda zijn er duizenden vrouwen die dag in dag uit zichzelf moeten bewijzen en uitspreken om de hulp te krijgen die ze nodig hebben. Ik denk aan mijn eigen ervaring, zo rond mijn twintigste, in mijn zoektocht naar de juiste anticonceptie. Of wat ik eigenlijk zocht: een oplossing voor de ondraaglijke menstruatiepijn die ik als pubermeisje had. 

De anticonceptie gooide mijn hele cyclus nog meer in de war, waardoor ik nog vaker ongesteld werd en door de pil heen bloedde. In plaats van dat er werd gekeken naar een echte oplossing, werd me keer op keer gevraagd of ik écht niet zwanger was. Als ik daarop antwoordde dat dat niet kon, werd de dosis steeds opnieuw verhoogd. Tot ik de max had bereikt en eindelijk werd doorverwezen naar een gynaecoloog. Hier voelde ik me voor het eerst gezien en gehoord. Ik voelde me serieus genomen. Niet alleen omdat er een vrouw tegenover me zat die het gesprek voerde, maar ook omdat er eindelijk dieper werd gekeken naar de mogelijke oorzaak van die pijn. 

Nog altijd een strijd

Ik besef me dat ik met deze route nog geluk heb gehad. Want ik ken veel vrouwen met soortgelijke ervaringen, vrouwen die nog altijd worstelen met het vinden van antwoorden over hun lichaam. Die niet op de juiste plek terecht kwamen, met de juiste artsen die wél luisterden. Of vrouwen van kleur, naar wie nóg minder onderzoek is gedaan, waardoor de gezondheidszorg hier niet op is afgestemd. 

Wat het de samenleving kost

Als we ondertussen al zolang weten dat het vrouwenlichaam toch écht meer is dan een klein mannenlichaam met een baarmoeder, waarom duurt het dan zo lang voordat we er meer in gaan investeren? Want Verdonk vertelt dat het de samenleving zelfs aan verzuimkosten en verlies van arbeidsproductiviteit tegen de acht miljard euro kost. Ik herhaal, acht miljard. Voor dit geld zou er een hoop belangrijk onderzoek naar het vrouwenlichaam kunnen worden gedaan.

Zodat we ons niet langer hoeven uitleggen, bewijzen en moeilijke routes moeten afleggen om eindelijk de hulp te krijgen die we nodig hebben. En zodat we ons eindelijk allemaal gehoord en gezien voelen. Tot die tijd blijf ik me uitspreken. En blijf ik het gesprek voeren met de mannen om me heen. Want we hebben elkaar nodig om hier verandering in te brengen. 

Samen invloed pakken

Of zoals Gerri Eickhof zegt ‘gezondheidszorg is niet iets wat je overkomt, het is iets waar je zelf invloed op hebt’. Laten we samen die invloed pakken. Women Inc. deed al met 40 maatschappelijke organisaties en patiëntenverenigingen de oproep aan de politiek om een Nationale Strategie Vrouwengezondheid op te stellen. En goed nieuws: inmiddels is deze strategie er!

Dit laat zien dat door de krachten te bundelen we wel degelijk de partijen in beweging kunnen brengen die nodig zijn voor verandering. Denk aan de politiek, maar ook aan de investeerders, farmaceutische bedrijven, het onderwijs en de medische wereld zelf. Want alleen als we allemaal beseffen dat deze ongelijkheid anno 2026 écht niet meer kan - en dat het vrouwenlichaam net zoveel aandacht verdient als het mannenlichaam - komt echte verandering een stukje dichterbij.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.