Artsen waarschuwen: extreme buikoperaties in het buitenland populair onder jonge vrouwen
Women's Health
Misselijkheid, buikpijn, overgeven en zó weinig kunnen eten dat een sonde nodig is. Steeds meer jonge Nederlandse vrouwen met ernstige buikklachten voelen zich in eigen land niet gehoord en wijken daarom uit naar buitenlandse klinieken. Via TikTok, Instagram en besloten patiëntengroepen vinden ze artsen die zeggen wél te kunnen helpen.
En dat leidt tot ingrepen die in Nederland nooit zouden worden uitgevoerd. Artsen zijn bezorgd en slaan alarm.
Van ziekenhuis naar ziekenhuis
Veel vrouwen lopen hier vast in het medische circuit. Ze krijgen te horen dat hun klachten niet verklaarbaar zijn of misschien psychisch van aard. Sommigen gaan van specialist naar specialist, maar zonder diagnose of behandeling. De frustratie en wanhoop stapelen zich op, waardoor commerciële klinieken in Duitsland, Slowakije en vooral Spanje ineens aantrekkelijk lijken, want daar zeggen artsen wél in te grijpen.
De hype rond twee zeldzame diagnoses
De klachten worden door patiënten vaak toegeschreven aan gastroparese (een soort maagverlamming) of vasculaire compressiesyndromen. Beide bestaan echt, maar zijn ontzettend zeldzaam. Nederlandse artsen kunnen die diagnoses meestal niet bevestigen. Toch opereren sommige buitenlandse artsen alsof ze wel zeker weten wat er speelt. Dat blijkt uit onderzoek van NOS Stories en Nieuwsuur.
In Málaga komen tientallen Nederlandse vrouwen terecht bij vaatchirurg Alejandro Rodriguez Morata. Hij voert extreem ingrijpende operaties uit: een andere route voor de darmen, preventief de blinde darm verwijderen, zelfs een nier verplaatsen. Stuk voor stuk operaties zonder wetenschappelijk bewijs dat ze helpen bij deze klachten. In Nederland is dat ondenkbaar.
Hoge kosten, zware risico’s
Een behandelingstraject in Málaga kost tussen de 30.000 en 120.000 euro. Veel vrouwen betalen dat bedrag met behulp van crowdfunding. De patiëntorganisatie van zangeres Emma Kok draagt soms ook bij. Nederlanders vormen ondertussen de grootste groep internationale patiënten van Morata.
En dat is best schokkend, want de ingrepen zijn alles behalve onschuldig. Nederlandse artsen behandelen inmiddels al meerdere vrouwen met ernstige complicaties, zoals darmafsterfte of bloedbaaninfecties. Vaak horen ze pas achteraf wat er precies is gedaan, want een overdracht vanuit Spanje ontbreekt regelmatig.
Officieel geen diagnose
Beroepsverenigingen van maag-, darm- & leverartsen (MDL-artsen), vaatchirurgen en kinderartsen zijn duidelijk: dit zijn operaties met permanente gevolgen, uitgevoerd zonder voldoende bewijs dat ze werken. Hoogleraar Bob Geelkerken zegt dat Nederlandse artsen patiënten zagen die in Spanje geopereerd werden aan een aandoening waarvan hier is aangetoond dat ze die niet hadden. MDL-hoogleraar Daniel Keszthelyi noemt het wrang dat wanhoop wordt omgezet in dure, risicovolle chirurgie. 'Dit zijn forse operaties met onomkeerbare veranderingen en dat maakt dat ik dit soort zaken actief afraad bij mensen', zegt hij tegen Nieuwsuur.
De patiënten zelf? Die zijn opgelucht … soort van
De meeste vrouwen die terugkomen uit Spanje zeggen tevreden te zijn. Ze hebben nog steeds (buik)klachten, maar ervaren soms kleine verbeteringen. Nederlandse artsen zien dat anders. Zij zeggen dat de situatie meestal hetzelfde of zelfs erger is. Volgens hen speelt het placebo-effect een grote rol. Ze dénken geholpen te zijn.
De Spaanse arts noemt de ervaringen van patiënten het bewijs dat zijn methode werkt. Dat hij afwijkt van Europese richtlijnen? Volgens hem zegt dat weinig. 'Het punt is: niemand heeft voor 100 procent de waarheid in pacht. Ik niet, zij niet. Jij bent niet de Paus, ik misschien ook niet', zegt hij tegen het onderzoeksprogramma. 'Ik heb alleen wel de ervaring.' Zelfs het preventief verwijderen van de blinde darm verdedigt hij. 'De kans om in je leven een blindedarmontsteking te krijgen is 7 tot 10 procent. Mijn MDL-arts verwijdert de blinde darm altijd. Er gebeurt niets nadeligs, het is zelfs beter. Als de buik toch al open ligt, kun je zo een operatie in de toekomst voorkomen.'
En nu?
Artsen in Nederland begrijpen de frustratie van patiënten, maar blijven waarschuwen: extreme operaties zonder hard bewijs kunnen blijvende schade veroorzaken. Ze roepen op tot betere begeleiding, bredere diagnostiek en meer aandacht voor vrouwen die vastlopen in het systeem. Want wie zich niet serieus genomen voelt, zoekt vanzelf andere wegen en die blijken niet altijd de veiligste.