Bodemdrift: wat is het en hoe kom je ervan af?

Wie B&B Vol Liefde kijkt, heeft het woord ‘bodemdrift’ vast al voorbij horen komen. Wellicht herken je jezelf erin. Of het nu om je bord helemaal leeg eten, een zak chips leeg schranzen of fles wijn opdrinken gaat, veel mensen kunnen niet stoppen met eten of drinken totdat de bodem in zicht is. En dat is niet bepaald goed voor je gezondheid en op een gegeven moment gaat het je ook niet lekkerder smaken, dus tijd om dit te stoppen.

Waarom we dat laatste beetje moeilijk kunnen laten staan

Het fenomeen ‘bodemdrift’ is psychologisch verrassend logisch. Twee mentale mechanismen spelen hierin de hoofdrol. Gedragswetenschapper Roel Hermans legt op Instagram uit hoe dat precies zit.

Ten eerste is er verliesaversie. ‘Een open fles niet opdrinken voelt als verlies’, schrijft hij. Zelfs als het maar om een bodempje wijn gaat. Een geopende fles voelt als een belofte, iets wat afgemaakt moet worden. Ten tweede is er controleverlies en dat komt mede door de alcohol zelf. ‘Alcohol remt je zelfbewustzijn af. Je let minder op je grenzen, vooral in gezelschap.’ Combineer dat met een gezellige avond en de kans is groot dat je jezelf ineens hoort zeggen: “Doe mij er nog maar eentje.” Niet gepland, maar vast wel herkenbaar.

Wat is de Clean Plate Club?

Herken je jezelf in de geschetste situaties hierboven? Je bent niet de enige. Maar bodemdrift is niet alleen iets van de borreltafel. Dezelfde drang zie je ook bij elk ander moment van eten. Denk aan het bekende ‘Clean Plate Club’-fenomeen: we vinden het lastig om iets op ons bord te laten liggen, zelfs als we vol zitten. Want het is zonde of het voelt niet klaar.

Dit heeft alles te maken met hoe ons lichaam verzadiging registreert en hoe gemakkelijk we die signalen kunnen negeren. Je hersenen krijgen verzadigingssignalen vanuit je maag en darmen, via hormonen en via de hoeveelheid voedingsstoffen in je bloed. Die geven aan: het is genoeg. Wanneer je bijvoorbeeld erg een lekkere, gevarieerde of sociale maaltijd of drankje voor je hebt, dan raken die signalen naar de achtergrond.

Je eet dan niet omdat je nog honger hebt, maar omdat je omgeving, stemming of gewoonte het aanstuurt. Daarbij speelt ook emotie een rol: vermoeidheid, stress, verveling of zelfs schuldgevoel kunnen ervoor zorgen dat je blijft dooreten, ook al ben je eigenlijk al voldaan. In sommige gevallen kan dit wijzen op dieperliggende oorzaken zoals stress, angst of zelfs oude eetpatronen uit je jeugd. Bewustwording hiervan kan helpen om je eetgedrag beter te begrijpen en veranderen.

Hoe doorbreek je die bodemdrift?

De oplossing is verrassend eenvoudig. Niet streng, niet met regels, maar met aandacht. Hier zijn een paar gedachten om mee te nemen:

• Wees je bewust van jouw ‘bodemdrift’- Let een keer op je eigen gedrag. Vraag jezelf af waarom je door blijft drinken of eten. Heb je hier nu echt zin in of doe je het omdat je het ‘moet’.
• Laat afmaken geen doel zijn - Een geopende fles is geen to do-lijst. Er hoeft niks 'op' als je eigenlijk al genoeg hebt gehad.
• Let op het moment waarop je switcht - Ook al heb je genoeg, op een gegeven moment gebeurt er iets, waardoor jouw aandacht zich verplaatst van genoeg naar gezellig. Probeer dat moment te herkennen - Je hoeft niet gelijk te stoppen met drinken of eten, maar check gewoon bij jezelf in.
• Oefen met laten staan - Gooi het restje niet weg, maar zet het gewoon terug in de koelkast. Doe dat een paar keer, en je merkt dat je brein langzaam ontspant. De fles hoeft niet leeg. Je kunt ‘m bewaren.
• Vertrouw op jezelf - Als jij zegt: “Ik heb genoeg gehad”, dan is dat ook zo. Vertrouw daarop. Je hoeft je beslissing niet te onderbouwen met ‘morgen werk ik vroeg’ of ‘ik heb al drie glazen gehad’. Genoeg is genoeg.

De kunst van het laten staan

Bodemdrift is dus een soort reflex en je kunt leren hier steeds minder automatisch op te reageren. Dat begint met bewustzijn en eindigt met oefenen, oefenen, oefenen. En eerlijk? Een halve fles wijn of een bakje met leftovers die nog in de koelkast staat, kan ook een mooi cadeautje zijn voor de dagen die komen. Santé!

Bronnen: Psychology Today, Instagram, Healthline, University of Western Australia

Volg je Women's Health al op Facebook en Instagram?