Dít houdt jongeren het vaakst tegen om gezonder te leven

Gezonder eten, meer bewegen, op tijd naar bed, minder stressen: de meeste mensen weten heus wel wat ongeveer goed voor ze is. En toch is dat precies waar het wringt. Want weten wat gezond is, betekent nog niet dat het ook lukt op een doodgewone dinsdagavond, na een volle werkdag, een drukke studiedag of een nacht waarin je veel te weinig hebt geslapen.

Uit de Gezondheidsmonitor 2026 van Newcom Research & Consultancy blijkt dat veel Nederlanders hun gezondheid als goed ervaren, maar dat de stap van weten naar doen lang niet voor iedereen vanzelf gaat. Vooral jongeren lopen daar vaker op vast.

Jongeren weten wat gezond is, maar doen is iets anders

Volgens de monitor beoordelen ongeveer twee op de drie Nederlanders hun eigen gezondheid als goed of zeer goed. Dat klinkt positief, en dat is het ook. Toch laat het onderzoek ook zien dat gezond leven voor veel mensen niet simpelweg een kwestie is van 'even betere keuzes maken'. Een meerderheid zegt voldoende te bewegen, gezond te eten en genoeg te slapen, maar dat structureel volhouden blijkt lastiger. Zeker bij jongere generaties.

Dat komt niet doordat jongeren geen idee hebben wat gezond is. Veel mensen weten best waar ze informatie over gezonder leven kunnen vinden. Alleen is informatie nog geen verandering. Je kunt weten dat slaap belangrijk is, zeker voor vrouwen, en alsnog te laat naar bed gaan. Je kunt weten dat wandelen goed voor je is en toch op de bank blijven zitten, omdat je hoofd vol zit. Gezondheid is dus geen kennistoets, maar iets wat je moet zien te passen in je echte leven.

Dit is de grootste drempel naar een gezonde leefstijl

De grootste drempel is volgens de Gezondheidsmonitor niet een gebrek aan kennis, maar een gebrek aan motivatie. En dat is interessant, want motivatie wordt vaak gezien als iets wat je 'gewoon moet hebben'. Alsof je met genoeg discipline vanzelf vroeger opstaat, gezonder kookt, sport, ontspant en ook nog sociaal gezellig blijft. In werkelijkheid werkt het natuurlijk niet zo simpel. Zeker niet als je agenda vol zit, je telefoon continu prikkels geeft en je hoofd eigenlijk al op standje overleven staat.

Dat jongeren vaker motivatie missen, betekent dus niet dat ze lui of ongeïnteresseerd zijn. Het kan ook betekenen dat gezond gedrag op dat moment te veel voelt. Te veel gedoe, te duur, te ingewikkeld, te onduidelijk of gewoon weer iets extra’s dat 'moet'. Gedragsverandering draait volgens het veelgebruikte 'COM-B-model' om drie dingen:

1. Je moet iets kunnen
2. Je moet de kans krijgen om het te doen
3. Je moet gemotiveerd zijn

Ontbreekt één van die drie, dan wordt volhouden meteen een stuk lastiger.

Mentale gezondheid speelt een grotere rol dan je denkt

Voor jongeren en jongvolwassenen komt daar nog iets bij: deze levensfase is vaak allesbehalve rustig. Studie, werk, geld, sociale contacten, prestatiedruk, toekomstplannen, onzekerheid, schermtijd en slaap lopen makkelijk door elkaar. Dan kan een advies als 'eet gezond en beweeg meer' behoorlijk simpel klinken, terwijl de uitvoering juist veel vraagt. Want gezond koken kost energie. Sporten vraagt tijd. Vroeg naar bed gaan lukt minder goed als je hoofd nog aanstaat.

De monitor laat bovendien zien dat gezondheid samenhangt met mentaal welbevinden. Mensen die hun gezondheid als minder goed ervaren, voelen zich vaker eenzaam. Ook jongeren ervaren vaker gevoelens van leegte en hebben vaker behoefte aan meer contact met anderen dan oudere generaties. Dat maakt het verhaal groter dan alleen leefstijl. Wie zich niet lekker voelt, eenzaam is of mentaal veel draagt, heeft vaak minder ruimte om óók nog perfecte gezonde keuzes te maken.

Waarom gezond leven niet voor iedereen even makkelijk is

Ook opvallend: niet iedereen begint vanaf hetzelfde punt. In de monitor geven theoretisch opgeleiden vaker aan dat ze hun gezondheid als goed ervaren dan praktisch opgeleiden. Dat verschil staat niet op zichzelf. Gezondheid gaat namelijk niet alleen over wat je zelf kiest, maar ook over de omstandigheden waarin je leeft. Denk aan inkomen, werk, opleiding, je buurt en hoe makkelijk het voor jou is om gezond te eten, te bewegen of goede hulp te vinden.

Daarom is het te makkelijk om te zeggen dat mensen 'gewoon' gezonder moeten kiezen. Als sporten duur is, gezonde boodschappen prijzig voelen, je onregelmatig werkt of je in een omgeving woont waar gezonde keuzes niet vanzelfsprekend zijn, vraagt gezond leven meer wilskracht.

Meer gezondheidstips zijn niet altijd de oplossing

Wie gezonder wil leven, krijgt online al snel een lawine aan adviezen over zich heen. Drink meer water, eet meer eiwitten, haal 10.000 stappen, slaap acht uur, mediteer, mealprep, sport drie keer per week, leg je telefoon weg. Allemaal niet per se verkeerd, maar bij elkaar kan het voelen als een project waar je bijna een vrije dag voor nodig hebt. Juist daardoor haken mensen af. Niet omdat ze niet willen, maar omdat het te veel en te groot wordt. Het is een beetje overwhelming allemaal.

Kleine gezonde gewoontes werken vaak beter dan grote plannen

Gedragsverandering werkt vaak beter als je klein begint. Maak het dus concreet en haalbaar:

• Niet - Vanaf maandag gooi ik mijn hele leven om.
  Wel - Ik loop na de lunch tien minuten naar buiten.
• Niet - Ik mag nooit meer snacken.
  Wel - Ik leg iets voedzaams klaar voor het moment dat ik trek krijg.
• Niet - Ik moet elke dag gezond koken.
  Wel - Ik zorg dat ik voor drukke dagen één makkelijke, voedzame optie in huis heb.

Hoe kleiner en duidelijker de stap, hoe groter de kans dat je hem morgen ook nog doet.

De beste gewoonte is degene die je volhoudt

Motivatie wordt vaak sterker als iets haalbaar voelt. Niet omdat je jezelf streng toespreekt, maar omdat je merkt: dit lukt me. Volgens de zelfdeterminatietheorie houden mensen gedrag beter vol als ze zelf invloed ervaren, vertrouwen krijgen in wat ze doen en steun voelen van anderen. Dat houdt in dat een gezonde gewoonte pas echt werkt als die past bij je leven.

De les uit de Gezondheidsmonitor is dus niet dat jongeren nóg meer moeten weten over gezond leven. Die kennis is er vaak al. De vraag is vooral: hoe maak je gezonde keuzes minder ingewikkeld en beter vol te houden? Dat hoeft niet meteen met een strak schema of een compleet nieuw leven. Soms begint het met één kleine stap die vandaag wél lukt: even naar buiten, een normale lunch, op tijd je telefoon wegleggen of iemand appen. Niet groots of perfect, wel haalbaar. En juist dat maakt de kans groter dat je het blijft doen.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Wil je bijdragen aan ons onderzoek naar eetgedrag, lichaamsbeeld en mentale gezondheid? Hier vind je de enquête!