Altijd de sjaak tijdens het griepseizoen? Dit is wat er écht in je lichaam gebeurt

Het griepvirus draait overuren in Nederland, en met het carnavalsweekend achter de rug is de kans groot dat ook jij er niet meer aan ontkomt. Maar terwijl jij een week gevloerd bent, heeft je partner alleen last van wat gesnotter. Hoe kan het toch dat jouw immuunsysyteem anders reageert dan dat van een ander?

Je kunt dan wel regelmatig gembershots drinken en braaf elke dag een appel eten; toch lijkt het alsof je ieder jaar weer het hardst wordt gepakt door het griepvirus. Je zou bijna denken dat dit een straf is van je foute keuzes, of zelfs van de fouten van je voorouders - en daar heb je niet geheel ongelijk… 

Levenskeuzes en erfelijkheid

Natuurlijk is de griep niet écht een straf omdat je je ex hebt geappt of omdat je je afval gisteren niet hebt gescheiden, maar erfelijkheid en hoe je je leven leidt spelen wél een grote rol. De hoofdrolspeler: je soldaten genaamd ‘immuuncellen’ - dat zijn witte bloedcellen die je lichaam beschermen tegen ziektes (zoals virussen, schimmels en bacteriën) en tegen abnormale cellen, zoals kankercellen. 

Onderzoekers van het Salk Institute analyseerden de immuuncellen in bloedmonsters van 110 mensen, en ontdekten dat er twee dingen zijn die verschillende invloed hebben op je immuunsysteem: levenservaringen (o.a. welke vaccinaties je hebt gehad en van welke virussen je ziek bent geweest) en genetische verschillen (wat je erft). 

Voordat we je uitleggen hoe dit werkt en wat dit precies betekent, wil je eerst weten wat een epigenoom is:

Stukje wetenschap: wat is een epigenoom?

Alle cellen in je lichaam delen dezelfde DNA-code, maar toch ziet een huidcel er anders uit dan een hersencel - en doen ze allebei andere dingen. Daar komt het epigenoom om de hoek kijken. 

Zie het zo: je DNA is het hele boek met alle benodigde informatie. Het epigenoom (ook wel moleculaire marker of epigenetische marker genoemd) is de markeerstift en de bladwijzer, die aangeeft welke stukken sowieso gelezen moeten worden en welke stukken je kunt overslaan. Zo worden deze moleculen door wetenschappers ook gebruikt om bepaalde eigenschappen, ziektes en aandoeningen te herkennen. 

Griep in je genen?

Het epigenoom speelt een grote rol voor je immuunsysteem, omdat het kan veranderen door je genen én door je levenservaringen, zo blijkt uit het onderzoek. Ze ontdekten namelijk dat de twee zich in verschillende delen van het epigenoom bevinden: 

• Genen (wat je erft, en waar je dus geen invloed op hebt) werden vaak gevonden in langlevende en stabiele genregio’s; deze leggen een stevige basis voor de werking van je immuuncellen. 
• Levenservaringen (dat zijn dus je vaccinaties en ziektes uit het verleden, maar ook je omgeving en andere gebeurtenissen in je leven - hier heb je wel invloed op) laten juist epigenetische sporen achter die je immuuncellen kunnen aanpassen en beïnvloeden hoe ze op nieuwe dingen reageren. 

Oftewel: de genen die je erft van je ouders zijn een blauwdruk voor je immuunsysteem, en je ervaringen en eigen keuzes werken als een dagboek of geheugen van wat je lichaam heeft meegemaakt, waar je lichaam zich op kan aanpassen. Daarom heeft iedereen een uniek epigenoom in zijn/haar/hun immuuncellen, wat ook kan helpen verklaren waarom mensen verschillend reageren op een virus of bacterie. 

Zit je dus goed met ‘sterke’ genen en veel levenservaringen?

Hoewel we je graag willen beloven dat jouw genen en vele levenservaringen je voor altijd beter zullen beschermen tegen verkoudheid dan je buurman, is dat helaas niet zo. Hoe hard je lichaam ook haar best kan doen door levenservaringen te noteren; virussen veranderen en muteren continu. De notering van levenservaringen helpen wél om sneller of anders te reageren op een virus (ook als die nieuw is). Bovendien geven je ouders genen door, en geen levenservaringen. Genen bepalen wel hoe sterk en snel je afweer reageert, hoe goed je lichaam virussen herkent en hoe je ontstekingsreactie verloopt. 

Dit kun je zelf doen

Wil je je immuuncellen een handje helpen in het proces? Dan geldt niet hoe-vaker-ziek-hoe-beter-bestand. Dit is wat je, gebaseerd op de bevindingen van het onderzoek, wél kunt doen: 

• Zorg dat je de benodigde vaccinaties ontvangt en dat je up to date blijft met volksgezondheidprogramma’s 
• Creëer een schone en gezonde leefomgeving
• Ondersteun je lijf met gezonde voeding
• Zorg dat je genoeg beweegt
• Beperk stress

Waarom dit onderzoek tóch goed nieuws is

De bevindingen uit dit onderzoek zijn belangrijke kenniselementen die in de toekomst kunnen helpen om beter te begrijpen hoe het immuunsysteem werkt - en hoe we men beter kunnen beschermen tegen virussen en infecties. Meer onderzoek is nodig om helemaal te begrijpen hoe deze invloeden de prestaties van immuuncellen in gezondheid en ziekte beïnvloeden, maar hiermee is de wetenschap al goed op weg.

Bronnen: Salk Institute, ScienceDaily

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief of een abonnement op Women's Health afsluiten, zodat je nooit een magazine mist.