Waarom de overgang invloed heeft op je hartgezondheid (en we dus blij zijn met dít onderzoek)
Getty Images
Bij de overgang komt een vrachtvliegtuig aan klachten kijken, waaronder ook klachten die te maken (kunnen) hebben met je hart. Wat is er zo belangrijk aan de link tussen de menopauze en je hartgezondheid, en waarom is een recent aangekondigde én grootschalige onderzoek zo goed nieuws?
Dat onderzoek naar vrouwengezondheid achterloopt is een (pijnlijk) feit, dus dat er een grootschalig onderzoek naar de relatie tussen menopauze en hartgezondheid aankomt is héél goed nieuws. Wat houdt dat onderzoek in, en wat zal het betekenen voor vrouwen wereldwijd?
Voordat we in dat onderzoek duiken, duiken we eerst even in het hormoon oestrogeen. Want oestrogeen speelt een *hart*stikke belangrijke rol als het gaat om je hartgezondheid.
Wat oestrogeen met je hart doet: vóór de overgang
Hormonen spelen een belangrijke rol in je lichaam; vooral oestrogeen heeft een belangrijke positie. ‘In je vruchtbare jaren zijn het juist de vrouwelijke hormonen die je hart, vaatstelsel en botten beschermen. Oestrogeen houdt de elasticiteit van je hart- en vaatstelsel in stand en je bloeddruk en cholesterol in check’, vertelde cardioloog Janneke Wittekoek, tevens co-auteur van het boek Hart & Hormonen: Fit de overgang in, ons een paar maanden geleden.
Doordat oestrogenen de binnenkant van de vaatwand beschermen en het proces van slagaderverkalking remmen, krijgen vrouwen volgens De Hartstichting zo’n 7 tot 10 jaar later hartklachten dan mannen. Hoe dat precies zit, is nog niet duidelijk - maar daarover later meer.
De overgang en dalende oestrogeen
‘De overgang vormt een kantelpunt voor je algehele gezondheid’, zegt Wittekoek. Als je in de overgang komt - en je op Marie-Kondo-niveau opgeruimde hormoonhuishouding verandert in de huishouding van een groep pubers op een vakantiepark - daalt je oestrogeen. Dit leidt niet alleen tot verandering in je menstruatie, vaginale droogheid en verandering in libido…
Dít doet dat met je hart
Deze daling in oestrogeen heeft ook invloed op je hart, bloeddruk, cholesterol, spieren, botten en zelfs je geheugen: ‘Na de menopauze stijgt bij een derde van alle vrouwen de bloeddruk (ook als die eerder goed was), bij twee derde het cholesterol’, legt Wittekoek uit. Ook het gewichtstoename dat vele vrouwen in deze fase ervaren heeft gevolgen voor je hart. Volgens De Hartstichting vergroten deze veranderingen de kans op hart- en vaatziekten.
Waarom dit onderzoek goed nieuws is
Zoals we net al zeiden, weten we nog niet genoeg over de invloed van de menopauze op de hartgezondheid om alle klachten te verklaren en om vrouwen juist - en vooral op tijd - te behandelen. Daarom is het goed nieuws dat De Hartstichting (naast het onderzoek dat ze al doen rondom hart- en vaatziekten bij vrouwen) investeert in het onderzoeksprogramma SHE-HEALS. Met een wereldwijde samenwerking is 10 miljoen dollar (!) toegekend aan een grootschalig en klinisch onderzoek dat duikt in de relatie tussen menopauze en hartgezondheid.
De onderzoekers vinden dat de huidige richtlijnen niet voldoen en daarmee diagnoses gemist worden. Onderzoeker professor Ziad Mallat van de Universiteit van Cambridge legt uit: ‘De overgang is een kantelpunt; het moment waarop het risico op hart- en vaatziekten bij vrouwen toeneemt. Toch begint preventie vaak pas als problemen zich al hebben ontwikkeld. Wij willen hartziekten voorkomen voordat ze ontstaan, door juist te focussen op het moment waarop ze beginnen.’
Wat gaan ze onderzoeken?
Het grootste deel van dit onderzoek zal draaien om het opsporen van vroege tekenen (nog voordat er symptomen zijn) van slagaderverkalking - een verborgen verharding van de bloedvaten en een belangrijke oorzaak van hart- en vaatziekten. Daarmee zal de studie testen of vroegtijdige preventie de ontwikkeling van slagaderverkalking kan stoppen of zelfs omkeren.
Het SHE-HEALS-team wil dat de resultaten van dit onderzoek bijdragen aan de vorming van wereldwijde richtlijnen, waardoor vroegere en effectievere preventie de harten van miljoenen vrouwen langer kan beschermen.
Meer over de Avengers- euh… het SHE-HEALS-team
De studie staat onder leiding van professor Mallat en professor Martha Hickey van de Universiteit van Melbourne. Zij werken samen in een wereldwijd team van dertien instellingen uit zeven landen. Vanuit Nederland is dr. Pieter Goossens, van de Universiteit van Maastricht, betrokken.
Wij wachten met smacht op de positieve onderzoeksresultaten.