'Ik (47) ben voeding- en bewegingsdeskundige - deze 8 gezondheidswaarden track ik standaard (en waarom)'

Veel vrouwen halverwege de veertig herkennen het: je weet en voelt dat je lichaam verandert, maar toch word je vaak weggestuurd met een klopje op de schouder en de vage geruststelling dat wat we ervaren ‘gewoon de hormonen’ of ‘gewoon het ouder worden’ is.

Natuurlijk verschilt het per vrouw en per (huis)arts of je je in deze situatie herkent. Toch kan het voor velen waardevol zijn om te weten wat je uit eigen initiatief kunt bijhouden en wat deze gegevens je vertellen over je gezondheid.  

Amelia Phillips (47) is een geregistreerd bewegingswetenschapper en voedingsdeskundige, gespecialiseerd in de perimenopauze, de menopauze en de periode daarna. Samen met een arts gespecialiseerd in functionele geneeskunde verzorgt ze online 'longevity'-programma's (gericht op een lang en gezond leven). 

Als expert en ervaringsdeskundige van perimenopauze en hypothyreoïdie heeft ze ontdekt welke dingen waardevol zijn om bij te houden. ‘Niet zoals een 'biohacker' die alles tot in de puntjes wil optimaliseren, maar vanuit de gedachte: kennis is macht, en ik weiger door de controle op mijn eigen lichaam te verliezen.’

Dit zijn de waarden die Amelia nauw bijhoudt, en waarom ze stuk voor stuk belangrijk zijn:

1. DEXA-scan – jaarlijks

‘Een DEXA-scan levert me in één keer drie cruciale gegevens op: mijn vetpercentage, mijn vetvrije spiermassa en mijn botdichtheid. Ik laat er jaarlijks een maken en houd de ontwikkeling bij. Het is veruit de meest motiverende informatie die ik elk jaar krijg.

Vanaf ons dertigste verliezen we per tien jaar 3 tot 8% aan spiermassa, tenzij we daar actief iets tegen doen. Een spier is een metabolisch actief weefsel dat de insulinegevoeligheid reguleert, het immuunsysteem ondersteunt en ons letterlijk beschermt naarmate we ouder worden. De DEXA-scan laat me zien of mijn krachttraining daadwerkelijk effect heeft, waar ik vet opsla (visceraal vet – het vet rond de organen – bevordert ontstekingen, in tegenstelling tot vet op de heupen) en of mijn botten sterk genoeg blijven.’

Tip: Een botdichtheidsscan wordt anders gekalibreerd dan een scan voor lichaamssamenstelling. Vraag daarom naast de scan voor lichaamssamenstelling specifiek om een ​​meting van de botmineraaldichtheid (BMD).

2. HbA1c – elke 6 maanden

‘Dit geeft me een gemiddelde van mijn bloedsuikerspiegel over drie maanden; onmisbare informatie om inzicht te krijgen in de metabole gezondheid. Tijdens de perimenopauze kan het dalende oestrogeengehalte ons ongemerkt in de richting van insulineresistentie duwen, en de HbA1c-waarde is een van de eerste indicatoren die deze verandering zichtbaar maakt. Ik wil dat mijn waarde ruim binnen het optimale bereik valt, en niet slechts binnen het bereik van 'geen diabetes'.’

Tip: Streef ernaar je HbA1c-waarde onder de 5,6% te houden. Bij waarden tussen 5,7% en 6,4% wordt doorgaans prediabetes vastgesteld, terwijl diabetes type 2 meestal wordt gediagnosticeerd bij een waarde van 6,5% of hoger.

3. Nuchtere insuline & HOMA-IR

‘Nuchtere insuline levert, in combinatie met nuchtere glucose, je HOMA-IR-score op: een daadwerkelijke score voor insulineresistentie die in de groene of rode zone valt.

Je kunt jarenlang een "perfecte" bloedsuikerspiegel hebben, terwijl je insulineniveau op de achtergrond stilletjes stijgt en overuren maakt om de glucose stabiel te houden. Tegen de tijd dat de bloedsuikerspiegel het probleem aan het licht brengt, ben je vaak al tien jaar insulineresistent.’

Tip: Streef naar een periode van 8 tot 12 uur vasten (tijdens de nacht) voorafgaand aan de test. Veel mensen vasten onbedoeld veel langer; dit kan soms de glucose- en insulinewaarden beïnvloeden, waardoor de resultaten minder representatief zijn voor je normale stofwisseling.

4. hsCRP (hoog-sensitief C-reactief proteïne)

‘Dit is een belangrijke ontstekingsmarker; ik zie het als het rookalarm van mijn lichaam. Chronische, sluimerende ontstekingen liggen ten grondslag aan bijna elke ouderdomsziekte – van hartziekten tot dementie – en versnellen de biologische veroudering aanzienlijk.

Als mijn hsCRP-waarde oploopt, weet ik dat er iets mis is – of dat nu komt door stress, darmproblemen, slechte slaap of ontstekingsbevorderende voeding – en kan ik bijsturen.’

Tip: Raak niet in paniek bij één enkele verhoogde waarde. hsCRP kan tijdelijk stijgen door bijvoorbeeld infecties, zware training, slechte slaap of zelfs een ontsteking in het gebit. Bekijk de waarde daarom altijd in de juiste context en let op trends in de loop van de tijd.

5. Uitgebreid cholesterolprofiel (inclusief ApoB)

‘Een standaard cholesterolprofiel vertelt slechts een deel van het verhaal. Ik laat naast mijn HDL, LDL en triglyceriden altijd ook ApoB bepalen, omdat dit het werkelijke aantal schadelijke deeltjes in de bloedbaan telt, en niet alleen de hoeveelheid cholesterol die ze vervoeren. Het is een van de sterkste onafhankelijke voorspellers van hart- en vaatziekten die we kennen, maar het wordt zelden getest tenzij je erom vraagt.

Ik let ook goed op de verhouding tussen triglyceriden en HDL; dit is een uitstekende vroege indicator voor de metabole gezondheid.’

Tip: Houd je cholesterolwaarden over langere tijd bij – trends zijn belangrijk. Zelfs als je resultaten binnen de gezonde grenzen vallen: verschuiven ze de verkeerde kant op of blijven ze stabiel? Dit is vooral belangrijk tijdens de perimenopauze, wanneer hormonale veranderingen een grote invloed kunnen hebben op het cholesterolgehalte.

6. Uitgebreid ijzerprofiel (niet alleen hemoglobine)

‘IJzertekort is een van de meest voorkomende tekorten die ik bij vrouwen zie, en met een standaard hemoglobinecontrole wordt dit vaak volledig over het hoofd gezien. Ik houd ferritine (je ijzervoorraad), transferrinesaturatie en serumijzer in samenhang bij.

Een optimaal ferritinegehalte voor energie en schildklierfunctie ligt aanzienlijk hoger dan de ondergrens die wordt gehanteerd om vast te stellen of je al dan niet bloedarmoede hebt. Als je te horen hebt gekregen dat je ijzerwaarden "in orde" zijn, maar je je toch uitgeput voelt, is dit een belangrijk punt om te bespreken.’

Tip: Het ferritinegehalte kan stijgen bij ontstekingen; een "normale" of verhoogde waarde betekent dus niet altijd dat de ijzervoorraad optimaal is. Als je hsCRP-waarde verhoogd is en je ferritinegehalte hoog of aan de hoge kant van normaal is, kan dit wijzen op een ontsteking in plaats van op een werkelijk gezonde ijzervoorraad. Daarom is het belangrijk om naar het totaalplaatje te kijken.

7. Schildklier (volledig panel, niet alleen TSH)

‘Dit onderwerp is persoonlijk voor mij. Tijdens mijn zwangerschap ontwikkelde ik hypothyreoïdie (een traag werkende schildklier) en kreeg ik medicatie, maar de standaard TSH-test gaf nooit een volledig beeld van hoe ik me daadwerkelijk voelde. Tegenwoordig houd ik TSH, vrije T3, vrije T4 en schildklierantistoffen (TPO en TgAb) in samenhang bij.

Je schildklier is de dirigent van je hele stofwisseling; het verschil tussen 'binnen de referentiewaarden' en 'optimaal' kan bepalend zijn voor of je je suf en uitgeput voelt, dan wel je echt goed voelt.’

Tip: Let op subtiele symptomen. Vroege tekenen van schildklierproblemen kunnen zich uiten in kouwelijkheid, het dunner worden van de buitenste randen van de wenkbrauwen, vermoeidheid, een droge huid, constipatie, een sombere stemming of onverklaarbare gewichtsveranderingen – vaak lang voordat iemand zich echt ziek voelt.

8. Vitamine D, B12 en belangrijke micronutriënten

‘Vitamine D is technisch gezien een hormoon en beïnvloedt alles, van je immuunsysteem en stemming tot de gezondheid van je botten. Vitamine B12 is cruciaal voor energieproductie en neurologische functies; een tekort komt schrikbarend vaak voor bij vrouwen boven de 45. Daarnaast houd ik zink, magnesium en folaat in de gaten. Dit zijn de voedingsstoffen die op de achtergrond bepalen hoe goed je je dag in, dag uit voelt.’

Waarom zou je zoveel testen? 

‘Het doel hiervan is niet om angstig te worden over elke waarde’, vertelt Amelia. ‘Het gaat erom een ​​goed, langdurig beeld van je lichaam op te bouwen, zodat je weloverwogen beslissingen kunt nemen, veranderingen in een vroeg stadium kunt opmerken en niet langer genoegen neemt met de boodschap "er is niets aan de hand" terwijl je lichaam duidelijk iets anders aangeeft.’ 

Amelia raadt aan om minstens één keer per jaar een uitgebreid bloedonderzoek te laten doen dat al deze biomarkers omvat. ‘Functionele tests hebben mijn eigen benadering van gezondheid – en de manier waarop ik vrouwen help hun gezondheid terug te winnen – echt veranderd. De cijfers op zich veranderen niets. Maar wat je ermee doet, kan dat absoluut wel.’

Dit is een syndication van Women's Health AUS.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.