Spicy! Dit is waarom romantasy onze seksuele verlangens flink aanwakkert
Getty Images
Eerst was er Fifty Shades, nu zijn het elfen, vampiers en draken die onze fantasieën aanwakkeren. Erotische fictie maakt een comeback, met magie en mysterie in de hoofdrol. Maar wat zegt die romantasy-hype eigenlijk over ons seksleven? Of... het gebrek daaraan?
‘Je hebt geen idee wat voor dingen ik heb bedacht voor jou,’ fluistert een zwoele stem. ‘Laat me nog eens zien wat je met die verleidelijke mond kunt doen.’ Oef. Je kijkt even goed om je heen of er echt niemand in de buurt is die meeluistert. Voor de zekerheid zet je het volume van je koptelefoon wat zachter. Terwijl jij over straat loopt, in de bus zit of de was opvouwt, luister je verder en vertelt de mysterieuze stem wat die vanavond allemaal voor je in petto heeft.
Spicy wendingen
Welkom in de wereld van romantasy – de verleidelijke mix van fantasy en romantische literatuur, waarin draken, elfen en duistere krijgers, ook wel bekend als ‘shadow daddies’, zorgen voor het soort vrouwgerichte spanning dat eigenlijk verplichte kost had moeten zijn tijdens onze seksuele voorlichting. En ook al hebben de woest aantrekkelijke mensen in deze fantasy-verhalen soms vleugels, de spanning die je in je lichaam voelt is echt.
De afgelopen jaren is romantasy niet meer weg te denken van BookTok, de niche van TikTok die gereserveerd is voor boekenliefhebbers. Begin je net aan het genre, dan lijkt het allemaal vooral sprookjesachtig, zoals in Hof van doorns en rozen. Het eerste deel van de razend populaire vijfdelige serie van de Amerikaanse auteur Sarah J. Maas, bij fans bekend onder het acroniem ACOTAR, lijkt een gewoon fantasy-boek. Wat je als onschuldige lezer niet verwacht, zijn de spicy wendingen en plottwists vanaf het tweede boek. Wereldwijd zijn lezers hooked. Maas, een pionier in het genre, bekend om haar opbouwende verhalen over menselijke vrouwen die verliefd worden op sexy bovennatuurlijke wezens, verkocht meer dan 70 miljoen boeken, met vertalingen in 38 talen. Het duidelijkste teken van het succes van romantasies is misschien wel dat lezers er niet over kunnen ophouden, online én offline.
Seks op papier
Tussen de hitsige regels door doemen vragen op die je niet met een kreun kunt beantwoorden. Is romantasy het verbale Viagra dat we nodig hebben in deze libido-onderdrukkende tijden? Of betekent seks op papier dat we genoegen nemen met het lezen van avonturen in plaats van eigen ervaringen? Kortom: is goede seks anno 2025 slechts fantasie?
Even ontsnappen
De laatste keer dat erotische fictie zo’n grote trend was, was rond 2012. Fifty Shades Of Grey verscheen een jaar eerder, midden in een Europa-wijde recessie. Het is dan ook mogelijk geen toeval dat de nieuwe golf van sexy smulverhalen samenvalt met een even verontrustende nieuwscyclus: van een oorlog in Europa en de Gaza-belegering tot een klimaatcrisis en het toenemende mannelijk geweld tegen vrouwen. ‘Het is een mentale reset,’ legt romantasy-fan Caroline (36) uit. ‘Kijk eens naar de wereld waarin vrouwen leven – waaraan proberen we níét te ontsnappen? Trump en Poetin kunnen bestaan in algemene fictie, maar niet in romantasy, waar de auteur een geheel nieuwe wereld creëert.’ Emma kan zich wel vinden in die behoefte aan escapisme. De 34-jarige moeder van twee las nauwelijks meer tot een vriendin haar weer enthousiast maakte. ‘Ik ben begonnen met het luisteren van romantasy-audioboeken om weer in het ritme te komen – ik heb altijd van fantasy gehouden, en dit genre voelde als een luchtige afleiding.’ Een jaar later luistert Emma naar romantasy tijdens het hardlopen, autorijden en huishoudelijke klusjes. Zoals ze het zelf zegt: ‘Het maakt van alledaagse taken me-time.’
Sterke vrouwen
Ook volgens experts is romantasy een krachtige vorm van escapisme. ‘Er is een reden waarom romantasy zo verslavend is,’ zegt psycholoog Amani Zarroug. ‘Wanneer lezers romantische spanning ervaren, maakt het brein dopamine aan op vergelijkbare niveaus als bij echte aantrekkingskracht.’ Dat deze neurologische beloning verslavend is, verklaart waarom je deze boeken moeilijk kunt wegleggen. Het gevoel reikt verder dan de drang om nog een hoofdstuk te lezen. Lezers verlangen ook in het echte leven naar die romantische spanning en chemie, wat de opwinding in het echte leven vergroot.
Vrouwelijk genot centraal
Hoewel je die dopamineboost bij elk boek kunt krijgen dat je liever niet hardop in het ov leest, onderscheidt romantasy zich van eerdere erotische werken doordat het vrouwen lijkt te begrijpen. Vrouwelijk genot staat centraal en elke roman heeft een sterke vrouwelijke hoofdrolspeler die aangenaam imperfect is. Die herkenbaarheid spreekt lezers wereldwijd aan, ondanks het fantasy-gehalte. Schrijfster Rebecca Yarros lijdt aan het Ehlers-Danlossyndroom: een groep erfelijke aandoeningen van het bindweefsel. In haar boek Fourth Wing heeft hoofdpersoon Violet dezelfde aandoening. ‘Er is geen genezing, maar er is kracht in bewustwording,’ schreef ze vorig jaar op Instagram. Ook de kracht die Violet toont is belangrijk: misschien kan ze haar draak niet berijden zonder speciaal zadel, maar ze vindt een manier – en, onvermijdelijk in dit genre, ze vindt ook de liefde.
Dat is niet het enige voorbeeld waarin kunst en leven elkaar spiegelen. Wanneer hoofdpersoon Nesta in ACOTAR moeite heeft met haar nieuwe onsterfelijke bestaan, keldert haar mentale gezondheid. Een ervaring die voor auteur Maas zo herkenbaar was dat het bijna te pijnlijk is om terug te lezen. Maar de liefde en steun (en orgasmes) die Nesta van Cassian ontvangt, geven lezers hoop. Op social media delen veel lezers met diverse chronische ziektes dat ze zich gezien en begrepen voelen, juist omdat een personage ondanks fysieke uitdagingen liefde en bevrediging vindt. Zoals Zarroug zegt: ‘Het bevestigt dat je met welke ‘tekortkoming’ ook onvoorwaardelijke liefde en intimiteit kunt vinden.’
Fysieke voordelen
Deze bevestiging is niet alleen emotioneel, maar ook fysiek. ‘Verdwalen in andere werelden raakt de diepten van ons onderbewuste. Dat deel dat ons gedrag, onze gedachten en gevoelens beïnvloedt zonder dat we het beseffen,’ legt neurowetenschapper Caroline Leaf uit. Jezelf herkennen in een personage is krachtig voor het brein. ‘Neuroplasticiteit is ons vermogen om onze hersenen te veranderen door ervaring,’ zegt dr. Leaf, en wat je op papier ervaart, doet ertoe. ‘Fantasy lezen vergroot je hersencapaciteit en stimuleert creativiteit en emotionele intelligentie.’
Opbouwende spanning
Wereldwijd hebben libido’s het zwaar – experts noemen het inmiddels een ‘seksrecessie’. Volgens onderzoek uit 2023 van seksspeeltjesmerk Lelo zegt 29 procent van de vrouwen minder seks te hebben dan vroeger; 15 procent geeft aan het afgelopen jaar helemaal geen seks te hebben gehad. Kan romantasy dan een afrodisiacum zijn?
‘Absoluut, zeker voor vrouwen,’ zegt seksuoloog Jolien Spoelstra. ‘Waar mannen vaker een ‘spontaan verlangen’ hebben, zien we bij vrouwen over het algemeen een zogenaamd ‘responsief verlangen’. Je moet eerst bewust seksuele prikkels opzoeken en als reactie daarop krijg je misschien zin. Dit soort verhalen zijn een perfecte manier om de juiste prikkels bewust toe te voegen aan je leven.’
Leesvoer als voorspel
De 38 -jarige Sophie ziet de boeken als voorspel, en gaat het liefst vroeg naar bed om een paar uur te lezen en zo in de stemming te komen. ‘Ik ben in de peri menopauze en dan daalt je libido vaak, maar deze boeken hebben me geholpen om opgewondener te raken en sneller het initiatief te nemen voor seks. Het genre is vrij uniek in hoe het je zelfvertrouwen geeft.’ Dat ligt niet per se aan de vampiers of draken, maar aan één term die je overal in recensies ziet terugkomen: slow burn. De ‘enemies to lovers’-trope (oftewel: twee personages mogen elkaar eerst niet, maar ontwikkelen langzaam gevoelens voor elkaar) is populair, en dat komt omdat het opbouwen van seksuele spanning essentieel is voor vrouwelijke opwinding, zegt psycholoog Zarroug. ‘Voor vrouwen kost het meer tijd om dezelfde opwinding te ervaren als mannen,’ legt ze uit. ‘De verslavende aard van deze boeken – en de spanning, die opbouw – is voor veel vrouwen precies wat een beter seksleven inhoudt.’
Van fantasie naar actie
Als deze boeken een inkijk geven in vrouwelijke verlangens, dan gaat het om meer dan alleen een hunkering naar orgasmes. Het is geen toeval dat de mannelijke love interests in romantasy doorgaans zowel emotioneel intelligent zijn als goed kunnen communiceren.
De behoefte aan meer open communicatie komt in deze boeken duidelijk naar voren, en dat heeft effect buiten de pagina’s. ‘Het kan moeilijk zijn om aan te geven wat je wilt of fijn vindt als je geen voorbeelden hebt gehad,’ legt Spoelstra uit. ‘Deze romans geven vrouwen toestemming en de taal om hun verlangens expliciet te uiten.’ Doordat de vrouwelijke personages zeggen en krijgen wat ze willen op seksueel gebied, normaliseren ze dit gedrag voor lezers – die zich daardoor zelfverzekerder voelen om het gesprek aan te gaan over hun eigen seksuele bevrediging. ‘Probeer dat echt te doen,’ moedigt Spoelstra aan. ‘Blijf niet hangen in de fantasie, maar kom in actie.’
Die behoefte aan het uiten van verlangen is ook voor Emma herkenbaar. Acht jaar en twee kinderen verder biedt haar relatie een geruststellend comfort, maar erg opwindend is het allemaal niet meer. ‘Elkaar vertellen dat we elkaar nog aantrekkelijk vinden, belandt te vaak onder aan het prioriteitenlijstje,’ vertelt ze. ‘Door romantasy te lezen, heb ik nu elke dag een reminder om dat lijstje opnieuw te ordenen.’
Schaam je niet
Sexy strijders en zwaarden doen het niet voor iedereen. ‘In mijn vriendinnengroep werd ik vreemd aangekeken,’ vertelt Emma. ‘Een vriendin kreeg kriebels van romantasy, maar dat lag vooral aan het stukje fantasy.’ En zoals elk genre kent ook dit zijn critici. Velen wijzen op de overwegend heteronormatieve relaties, anderen bekritiseren de schoonheidseisen die aan de personages worden gesteld. Ook de seks zelf wordt op BookTok weleens als problematisch gezien – van de intensiteit van de vrouwelijke orgasmes (Violet uit Fourth Wing vuurt bliksemschichten af bij een climax) tot het gebrek aan ongemak dat echte seks met zich meebrengt. Nog los van het feit dat al die mannen bovennatuurlijke krachten hebben, waardoor de seks eindeloos doorgaat. Dat kan onrealistische verwachtingen scheppen of druk op een relatie leggen.
Oneindige orgasmes daargelaten, voor fans van romantasy blijft het genre nog lang hangen nadat de laatste bladzijde is omgeslagen, en reiken de voordelen verder dan de slaapkamer. Voor Roos zijn de boeken een mentale buffer tussen werk en thuis. ‘Onderweg luisteren werkt bijna meditatief. Ik kom thuis en heb de werkdag achter me gelaten. Ook al denken mijn collega’s dat ik podcasts luister… Ik durf het niet helemaal te ownen.’
Niet iedereen schaamt zich. ‘Het irriteert me dat het als guilty pleasure wordt gezien,’ zegt Caroline. ‘Omdat het om vrouwelijk genot draait, hebben mensen er een oordeel over. Het wordt als guilty pleasure gezien omdat anderen je schaamte aanpraten.’ Voor Sophie is het trotseren van die schaamte een daad van zelfliefde. ‘Dat vrouwen dit lezen zonder zich iets aan te trekken van andermans mening, is echte empowerment.’ Daar is Spoelstra het mee eens: ‘Ga op het terras zitten met je favoriete boek. Heeft iemand er commentaar op? Dat maakt niet uit. Jouw smaak in boeken is alleen van jou, net zoals je seksualiteit en plezier.’