Ruik je aan eten om te checken of het nog goed is? Dat werkt helaas niet
De geur van een product zegt wel iets over de kwaliteit, maar niet over de veiligheid.
Getty Images
De uiterste houdbaarheidsdatum op de verpakking van een bak kwark of pak melk verstreken? Misschien ruik jij ook weleens of het product nog goed en dus nog prima te eten is. Maar is onze neus eigenlijk wel in staat om dat te bepalen? Wat blijkt namelijk: die uiterste houdbaarheidsdatum zegt voor iets over de kwaliteit van het eten, niet zozeer over de veiligheid. De smaak, kleur, substantie en geur kunnen na die datum dan wel veranderen, over de veiligheid hoef je je vaak nog helemaal niet druk te maken.
Professor in de voedingswetenschap Kirsten Gibson vertelt aan Huffpost hoe dit zit: 'Er is geen enkele manier om te ruiken dat een voedingsmiddel niet meer veilig is. Je kan alleen ruiken dat de kwaliteit is afgenomen.' Je kunt dus wel een neus hebben voor kwaliteit, maar niet voor veiligheid. Je kunt blijven ruiken, of iets safe is om te eten, zul je met reuk niet kunnen achterhalen.
Klontjes in de melk
De ‘tenminste houdbaar tot’-datum op je yoghurt, kipfilet of cherrytomaten wil zeggen dat het minstens tot die datum goed smaakt. Daarna geldt hoe je langer wacht, hoe groter de kans dat het niet zo lekker smaakt als je denkt.
Maar volgens Gibson kan eten waarbij alleen de kwaliteit is afgenomen nooit ziekte veroorzaken. 'Ik zou het niet eten als ik zou ruiken dat de kwaliteit veranderd is, maar dat is puur omdat ik denk dat dat geen plezierige ervaring zal zijn. Maar het maakt je in principe niet ziek, er kan bijvoorbeeld geen infectie of iets dergelijks door ontstaan.' De kwaliteit van bijvoorbeeld melk wordt anders door micro-organismen, waardoor klontjes ontstaan. Dat vinden we niet lekker, dus zeggen we dan dat de melk niet meer goed is. Terwijl het proces waardoor de klontjes ontstaan juist ook gebruikt wordt om yoghurt of kaas van te maken, wat we dan weer heel lekker vinden. Mocht je na het drinken van melk of eten van yoghurt of kwark toch last hebben van een opgeblazen, dan kan het ook te maken hebben met een lactose-intolerantie.
Onzichtbare bacteriën
Ook volgens voedselveiligheidsexpert en -wetenschapper Martin Wiedmann kun je niet door te ruiken ondervinden of een voedingsmiddel wel of niet veilig is om te eten. 'Je kan de organismen in eten die ziekte veroorzaken niet proeven of ruiken', zegt hij. Dat maakt het zo lastig. Zo zijn het norovirus, salmonella of E. coli-bacteriën 'onvindbaar' voor mensen door te kijken of te ruiken.
Als sla er bijvoorbeeld fris en vers uitziet, kan het nog steeds ziekmakende organismen bij zich dragen. Deze tasten de kwaliteit van het eten niet aan, maar wel de veiligheid. 'Hoe de sla eruitziet of ruikt zegt dus niets over de mate waarin er wel ziekmakende organismen aanwezig kunnen zijn', zegt Wiedmann. Hou er wel rekening mee dat vleeswaren en verse groenten en fruit vatbaarder zijn voor het vasthouden van ziekmakende organismen. Dus hoe langer je wacht met eten, hoe groter de kans dat ze niet veilig meer zijn. De ene keer zit er wél een luchtje aan en de andere keer niet.
Te gebruiken tot
Bovendien zijn er twee verschillende soorten houdbaarheidsdatums die op producten staan: een THT-datum en een TGT-datum. Volgens het Voedingscentrum verwijst de THT-datum naar 'ten minste houdbaar tot'. Dit gaat over de kwaliteit en die kun je wél ruiken, proeven en zien. Wanneer je TGT ziet staan, gaat dit over de veiligheid van het product. Je kunt dit product na deze datum niet meer eten.