Dit zijn alle hormoonvrije soorten anticonceptie voor vrouwen - en zo betrouwbaar zijn ze écht

Een koperspiraal, (vrouwen)condooms of gewoon voor het zingen de kerk uit: er zijn verschillende manieren om zwangerschap te voorkomen zonder hormonen. Maar welke hormoonvrije opties zijn er nog meer, en hoe betrouwbaar zijn ze eigenlijk?

Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden. 

Hormoonvrije anticonceptie en de verschillende opties

Hormoonvrije anticonceptie is anticonceptie waarbij geen hormonen worden gebruikt om een zwangerschap te voorkomen. In plaats daarvan werkt het bijvoorbeeld door zaadcellen tegen te houden, de baarmoeder minder geschikt te maken voor een zwangerschap of door je vruchtbare dagen te vermijden.

Binnen de hormoonvrije anticonceptie zijn er verschillende opties. Hieronder vind je welke dat zijn en hoe betrouwbaar experts ze achten.

Koperspiraal

Nummer 1: de koperspiraal. Deze wordt door een arts in je baarmoeder geplaatst en geeft koper af. Op deze manier kan een bevrucht eitje zich niet in de baarmoeder vastmaken. Sperma dat binnenkomt doet dan vervolgens niets meer.

De koperspiraal is volgens Sara Driessen, gynaecoloog bij Haaglanden Medisch Centrum, een van de meest betrouwbare hormoonvrije opties. ‘Minder dan 5 van de 1000 vrouwen wordt binnen een jaar zwanger’, zegt de gynaecoloog. Een belangrijk voordeel is volgens haar dat je er jarenlang niet aan hoeft te denken. ‘Ook is de betrouwbaarheid niet afhankelijk van wat je zelf doet: als de spiraal goed zit, dan hoef je er niet aan te denken.’

Je behoudt volgens haar ook je natuurlijke hormonale cyclus. ‘Een nadeel is dat menstruaties heviger, langer of pijnlijker kunnen worden,’ zegt ze. Dit zie je vaker in de eerste drie maanden. ‘Als je van jezelf veel pijn of bloedverlies hebt, is de koperspiraal minder geschikt,’ vertelt de gynaecoloog. Ook het plaatsen kan volgens haar pijnlijk zijn en er bestaat een kleine kans dat het misgaat bij het plaatsen. Zo zou de spiraal er bijvoorbeeld uit kunnen vallen of gaat de spiraal door de wand van de baarmoeder heen.

Condooms 

Het condoom is een vorm van anticonceptie die we allemaal wel kennen. Bij correct gebruik worden volgens Driessen ongeveer 10 tot 50 van de 1000 vrouwen binnen een jaar zwanger. ‘In de praktijk is de kans op zwangerschap groter, bijvoorbeeld als het condoom te laat wordt omgedaan, afglijdt of scheurt,’ zegt de gynaecoloog. Het voordeel is volgens haar dat je condooms makkelijk kan kopen en ze alleen hoeft te gebruiken wanneer je seks hebt. Een ander groot voordeel volgens Driessen is dat het ook bescherming biedt tegen soa’s.

Pessarium

Een pessarium is een flexibel kapje dat je in de vagina plaatst en dat de baarmoedermond afsluit, zodat zaadcellen niet bij de eicel kunnen komen. Een pessarium moet elke keer voor de seks worden ingebracht én op de correcte manier. ‘Het moet over de baarmoedermond heen. Daarbij moet je altijd zaaddodende pasta gebruiken en mag je het kapje pas 6 uur na de seks weghalen,’ – aldus Driessen. Wat betreft de betrouwbaarheid: meer dan 50 van de 1000 vrouwen worden binnen een jaar zwanger bij correct gebruik.

Sterilisatie

Sterilisatie is volgens de gynaecoloog een van de meest betrouwbare en hormoonvrije opties. Minder dan 5 van de 1000 vrouwen wordt binnen een jaar zwanger. Maar, let op: de ingreep is niet omkeerbaar. ‘Je zou hier dus op een later moment spijt van kunnen krijgen,’ zegt Driessen. Ook is het volgens haar een operatie waarbij complicaties kunnen optreden. Sterilisatie is volgens haar iets wat je vaker ziet in de hogere leeftijdsgroepen.

Cyclus tracken

Er zijn volgens Driessen ook natuurlijke methodes om te voorkomen dat je zwanger raakt. Je probeert daarbij je vruchtbare dagen te herkennen aan bijvoorbeeld je menstruatiecyclus, lichaamstemperatuur en veranderingen in cervixslijm. ‘Je kan hier ook een app voor gebruiken’, zegt ze. Deze manier van anticonceptie wordt ook wel periodieke onthouding genoemd.

Bij het bijhouden van je cyclus worden meer dan 50 van de 1000 vrouwen binnen een jaar zwanger bij correct gebruik. Volgens Driessen is de kans op zwangerschap bij periodieke onthouding groter, omdat je je vruchtbare dagen nooit helemaal zeker kunt weten. Die kans is nog groter als je maar één methode gebruikt om je vruchtbare dagen te bepalen.

Wanneer is je cyclus tracken minder geschikt?

Een nadeel van het tracken van je cyclus is dat je steeds moet opletten wanneer je vruchtbaar bent. Volgens haar vraagt deze methode discipline en kennis en moet je je cyclus goed kennen. Bij ziekte, stress of onregelmatige cycli kan het moeilijker zijn om de vruchtbare periode goed te bepalen. ‘Als je niet regelmatig ongesteld bent, is deze methode minder geschikt,’ aldus de gynaecoloog.

Als het absoluut essentieel is om een zwangerschap te voorkomen, is het volgens Driessen belangrijk om voorzichtig te zijn met methoden waarvan het succes sterk afhankelijk is van het dagelijks of correct gebruik. 

Waarom kiezen voor hormoonvrije anticonceptie?

De redenen om hiervoor te kiezen zijn volgens Driessen heel wisselend. Sommige vrouwen ervaren bijwerkingen van hormonale anticonceptie, zoals hoofdpijn, stemmingswisselingen, verminderd libido of veranderingen in het bloedingspatroon. ‘Andere vrouwen hebben geen klachten, maar vinden het simpelweg prettiger om geen hormonen te gebruiken en hun natuurlijke cyclus te behouden,’ – aldus de gynaecoloog.

Is hormoonvrij dan altijd beter?

Nee. Het is volgens Driessen niet per definitie beter dan anticonceptie met hormonen. Voor veel vrouwen is hormonale anticonceptie volgens haar juist een veilige en goede keuze. Het kan ook juist gezondheidsvoordelen hebben, zoals minder menstruatiepijn en minder bloedverlies. De keuze voor hormoonvrij is dus volgens de gynaecoloog vooral een persoonlijke afweging en niet automatisch een ‘gezondere’ keuze.

Kiezen wat het beste bij jou past 

Het belangrijkste volgens haar is uiteindelijk dat er niet één anticonceptiemiddel bestaat dat voor iedere vrouw het beste is. De meest passende anticonceptie voor jou is er een die aansluit bij je eigen wensen, klachten, levensfase en acceptatie van eventuele bijwerkingen. 

Daarbij moet worden gekeken naar hoe belangrijk het voor je is om een zwangerschap te voorkomen, hoe je menstruaties zijn, of je veel pijn of bloedverlies hebt, of je een regelmatige cyclus hebt, of je bescherming tegen soa’s nodig hebt en hoeveel moeite je zelf aan de anticonceptie wilt besteden. Als het voor jou essentieel is om een zwangerschap te voorkomen, is het volgens Driessen belangrijk om voorzichtig te zijn met methoden waarbij het erop aan komt of je het goed en dagelijks gebruikt. Je wil risico's dan zo veel mogelijk vermijden.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok?  Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.