Dokter Ted: 'Waarom vrouwen in de zorg niet gehoord worden – en wat dat hen kost'
Foto: Lin Woldendorp
Het is groot nieuws. In alle kranten, tijdschriften en ook hier: jonge vrouwen die voor extreme buikoperaties naar het buitenland reizen. Mijn collega artsen slaan alarm. Terecht. Het zijn ingrijpende, risicovolle operaties, vaak uitgevoerd in landen met minder strenge regels dan Nederland. Maar wie alleen dát ziet, mist de kern van het probleem. Want waarom zoeken deze vrouwen hun heil over de grens?
Keer op keer blijkt het antwoord hetzelfde: ze voelen zich niet gehoord. Niet serieus genomen. En dat is geen incident, maar een patroon. Onderzoek van stichting Voices for Women laat zien dat meer dan een kwart van de vrouwen zich minder serieus genomen voelt dan mannen. Eén op de drie vrouwen is wel eens weggestuurd met de boodschap dat klachten ‘stress-gerelateerd’ zijn of ‘tussen de oren zitten’. Bij mannen is dat slechts 13 procent. Eén op de vijf vrouwen voelt zich regelmatig niet serieus genomen bij de huisarts, nota bene op de plek waar ik zelf werk.
Gender health gap: de kloof tussen mannen- en vrouwenlichamen
Dat zet mij aan het denken. Niet alleen als arts, maar ook als man. In hoeverre kan een gezonde man met zeven vinkjes - hoogopgeleid, wit, man, hetero, zonder financiële zorgen en met een lichaam dat binnen de norm valt, zoals beschreven in het boek De Zeven Vinkjes door Joris Luyendijk - zich daadwerkelijk verplaatsen in vrouwen die al jaren met onbegrepen klachten rondlopen? De vraag alleen al dwingt tot bescheidenheid.
'Eén op de vijf vrouwen voelt zich regelmatig niet serieus genomen bij de huisarts, nota bene op de plek waar ik zelf werk'
De kloof tussen wat we weten over mannenlichamen en vrouwenlichamen noemen we de ‘gender health gap’. En die kloof is enorm. Vrouwen zijn structureel ondervertegenwoordigd in medisch onderzoek. Medicijnen zijn vaak getest op mannen. Ziektebeelden worden herkend aan mannelijke symptomen. Dat is geen complot, maar een historisch gegroeide blinde vlek, met grote gevolgen. Zo blijkt uit onderzoek van journalist Mirjam Kaijer dat 70 tot 90 procent van de patiënten met onverklaarde lichamelijke klachten vrouw is.
Die medische ongelijkheid werkt door. In werk, in relaties en in levenskwaliteit. Vrouwen leven gemiddeld zo’n drie jaar langer dan mannen, maar brengen méér jaren door in slechte gezondheid. De jaren die ze ‘winnen’, zijn vaak jaren met chronische klachten. Dat is geen vooruitgang.
Complexere problematiek
En dan is er nog het stigma rond complexe problematiek. Iedere zorgverlener kent ze: patiënten bij wie klachten niet netjes in protocollen passen. Lange gesprekken, onzekere uitkomsten. In een zorgsysteem waarin tijd geld is en een consult tien minuten duurt, wringt dat. Dan ligt de verleiding op de loer om te zeggen: het zal wel psychisch zijn of we kunnen helaas niets voor u betekenen.
Niet gehoord worden
Maar precies dáár gaat het mis. Want voor veel patiënten, en zo blijkt ook uit mijn eigen PhD onderzoek, is gehoord worden minstens zo belangrijk als genezen worden. Misschien zelfs belangrijker. Niet serieus genomen worden is het probleem. Als je keer op keer wordt weggestuurd, ga je verder zoeken. Op internet. Binnen de muren van sociale media, op zoek naar lotgenoten. Of over de grens. Omdat wanhoop je elke mogelijkheid laat aangrijpen.
Investeren in kennis over vrouwenlichamen
De buitenlandse buikoperaties zijn wat mij betreft dan ook geen losstaand fenomeen, maar het uiterste gevolg van je niet begrepen voelen. De oplossing is niet nóg harder waarschuwen. De oplossing begint eerder. Bij luisteren. Bij erkennen dat ‘onbegrepen klachten’ niet hetzelfde zijn als ‘ingebeeld’. Bij investeren in kennis over vrouwenlichamen. En bij een zorgsysteem dat tijd durft te maken voor onzekerheid. Want zolang vrouwen zich niet serieus genomen voelen, zullen ze blijven zoeken. En soms te ver gaan.
Over Dokter Ted
Ted van Iersel, beter bekend als Dokter Ted, is huisarts in opleiding. Met zijn toegankelijke en no-nonsense stijl brengt hij medische wetenschap naar social media, waar hij via zijn Instagramkanaal gezondheid en preventie bespreekbaar maakt voor een nieuwe generatie. Daarnaast is hij host van de podcast Gezonder met Dokter Ted, bij Dag & Nacht Media voor Podimo, samen met co-host Lizzy van Hees. Tevens schrijf hij als columnist voor Metro. Eind 2026 verschijnt zijn debuutboek bij LEV/AW Bruna (WPG Uitgevers). Voor Women’s Health schrijft Ted over preventieve zorg en vrouwengezondheid.