Sporten met endometriose: een bekkenfysiotherapeut legt uit wat wel en niet werkt

Sporten wordt vaak gezien als hét medicijn voor lichaam en geest. Maar voor vrouwen met endometriose ligt dat een stuk ingewikkelder. Waar de één energie krijgt van een rondje hardlopen, kan het voor de ander juist zorgen voor meer pijn, spanning en uitputting.

Bekkenfysiotherapeut Querine Slooter van EBP-studio ziet het dagelijks in haar praktijk: vrouwen die willen bewegen, maar vastlopen in hun eigen lichaam. ‘Pijn nodigt simpelweg niet uit tot bewegen,’ legt ze uit. ‘Als je lijf continu signalen afgeeft dat iets niet goed zit, ga je dat automatisch vermijden.’

Wat gebeurt er in je lichaam met endometriose

Bij endometriose groeit baarmoederslijmvlies weefsel buiten de baarmoeder, bijvoorbeeld in de buikholte of bij de darmen. Dit kan zorgen voor ontstekingen, verklevingen en vaak hevige pijnklachten.

Daarnaast is er ook nog adenomyose, waarbij dit weefsel juist in de spierwand van de baarmoeder groeit. De klachten lijken op elkaar, maar de impact op het lichaam kan verschillen.

De klachten

Wat veel vrouwen kunnen herkennen:

• Hevige menstruaties
• Langdurige buikpijn
• Pijn bij seks
• Vermoeidheid

Maar minstens zo belangrijk is wat die pijn uiteindelijk met je lichaam doet. ‘Pijn zorgt bijna altijd voor spanning,' zegt Slooter. ‘En die spanning kan zich vastzetten in je buik, je ademhaling en je bekkenbodem. Daardoor kunnen klachten juist verergeren, los van de endometriose zelf.’

De vicieuze cirkel van pijn en spanning

Hier ontstaat een beetje een sneeuwbaleffect: pijn → spanning → minder bewegen → nog meer klachten. Veel vrouwen raken hierdoor onzeker. Want wat is nog veilig? Wanneer ga je over je grens? 

‘Sommige vrouwen bewegen altijd, behalve tijdens hun menstruatie. Anderen liggen bijna constant stil door pijn. Het is dus geen one-size-fits-all verhaal.’, legt Slooter uit. En dat maakt standaard sportadvies eigenlijk nutteloos.

Welke sport werkt wel (en welke niet)

Het korte antwoord: dat verschilt per persoon. Het langere antwoord: de basis ligt niet bij de sport zelf, maar bij hoe je lichaam beweegt. ‘Voordat je überhaupt gaat trainen, is het belangrijk dat je leert omgaan met je ademhaling, je buikdruk en je bekkenbodem,' legt Slooter uit. ‘Als die samenwerking niet goed is, kan elke oefening te zwaar zijn.’

Daarom zijn dit vaak fijne eerste stappen:

• Rustige krachttraining met controle
• Yoga
• (Mat) pilates
• Ademhalings- en ontspanningsoefeningen

Ga dus niet meteen vol gas te gaan met intensieve workouts. ‘Het gaat niet om: is een squat beter dan een deadlift? Het gaat om wat kan jouw lichaam op dit moment aan?’

Wanneer sporten klachten juist kan verergeren

Soms lijkt bewegen averechts te werken. Dat komt vaak niet door de oefening zelf, maar door hoe het lichaam die uitvoert. Bijvoorbeeld door te veel spanning op de buikspieren, verkeerd ademhalen of continu ‘aangespannen’ bewegen. 

‘Als iemand zijn buik constant aanspant, kan dat de druk in het hele gebied verhogen,' zegt Slooter. ‘En dat kan klachten verergeren’.

Luisteren naar je lichaam

Misschien het meest frustrerende advies, maar ook het belangrijkste: stem je beweging af op je dag. 

• Veel energie + weinig pijn? = actiever bewegen
• Weinig energie + veel pijn? = focussen op ontspanning
• Daartussenin? = voorzichtig doseren

Het klinkt simpel, maar vraagt oefening. En eerlijkheid naar jezelf.

Wat kan een bekkenfysiotherapeut voor je betekenen

Veel vrouwen lopen lang rond met klachten zonder duidelijke antwoorden. En precies daar kan een bekkenfysiotherapeut verschil maken. ‘Wij kijken niet alleen naar de baarmoeder of eierstokken,' zegt Slooter. ‘We kijken naar het hele plaatje: spieren, ademhaling, pijn, stress en hoe alles samenwerkt.’

In de praktijk betekent dit dat je niet alleen beter begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, maar ook leert hoe je daar invloed op kunt uitoefenen. Je krijgt uitleg over je bekkenbodem en de rol die die speelt bij pijnklachten, en handvatten om die klachten te verminderen. Stap voor stap werk je toe naar meer vertrouwen in je lichaam en ontdek je hoe je weer veilig kunt bewegen. En misschien wel het belangrijkste: je krijgt weer een gevoel van grip.

Twijfel je of je endometriose hebt? Dit kun je doen

Herken je jezelf in deze klachten, dan is het belangrijk om er niet te lang mee rond te blijven lopen. Een eerste stap is om naar je huisarts te gaan en daar zo duidelijk mogelijk je klachten te beschrijven. Het kan helpen om vooraf een tijdje bij te houden wanneer je klachten optreden, hoe hevig ze zijn en of je patronen ziet in je cyclus.

Doe het stap voor stap

Sporten met endometriose is geen kwestie van discipline of doorzettingsvermogen. Het is een kwestie van afstemmen. Soms betekent dat gas geven en soms betekent dat juist loslaten. En heel soms is de grootste winst niet een PR in de sportschool, maar een lichaam dat eindelijk een beetje minder protesteert.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.