Expert over microplastics in je kleding: wat adem je eigenlijk in?
Getty Images
Microplastics zijn inmiddels gevonden in ons eten, ons water en zelfs ons bloed. Maar wist je dat je ze ook kunt inademen? Gewoon thuis, via je kleding. Tijdens het dragen, bewegen en leven binnenshuis komen microvezels uit textiel vrij die in de lucht kunnen blijven zweven. Wat doet dat met je longen en hoe bezorgd moeten we daarover zijn?
We vroegen het aan Barbro N. Melgert, PhD, hoogleraar Respiratory Immunology aan de Universiteit van Groningen, die onderzoek doet naar hoe onze longen reageren op alles wat we inademen.
Microplastics uit kleding
Microvezels uit kleding zijn kleine vezels die loslaten van textiel. Vooral synthetische materialen zoals polyester, nylon en acryl spelen hierbij een rol. Ze verschillen van microplastics uit bijvoorbeeld verpakkingen of plastic voorwerpen, omdat kleding al bestaat uit heel dunne draden die relatief makkelijk loskomen. ‘De manier waarop stoffen worden gemaakt, maakt kleding een veel makkelijkere bron van microplastics dan bijvoorbeeld een plastic stoel,’ zegt Melgert.
Volgens haar is vooral de structuur van de stof belangrijk. Losse, gebreide of samengeperste materialen laten sneller vezels los dan strak geweven stoffen. Dat geldt voor zowel synthetische als natuurlijke vezels, al breken natuurlijke materialen uiteindelijk wel af in het milieu. 'Het hangt heel erg af van de kwaliteit van het garen en de manier waarop een stof is gemaakt.'
Hoe komen microvezels in de lucht terecht?
Om ingeademd te kunnen worden moeten microvezels in de lucht zweven, en dat gebeurt vooral binnenshuis: tijdens het dragen van kleding, door wrijving op meubels, tapijten en banken, en mogelijk ook bij het drogen van was. Al is dat laatste nog niet officieel uit onderzoek gebleken.
‘De meeste textielmicroplastics in de lucht komen waarschijnlijk vrij tijdens het dragen en het leven in huis,’ legt Melgert uit. Dat zeggen we omdat metingen binnenshuis hogere concentraties laten zien dan buitenshuis, maar het exacte aandeel van elke bron nog moeilijk te meten is. Hoe diep die vezels in de longen kunnen komen, hangt af van hun grootte en vorm. Grotere deeltjes worden vaak al in de neus tegengehouden, terwijl kleinere vezels langer in de lucht blijven en dieper ingeademd kunnen worden.
Je longen aan het werk
Onze longen zijn gewend om zich te verdedigen. Ze hebben een beschermende laag cellen en immuuncellen die indringers opruimen. Maar plastic vormt daarin een uitdaging. ‘Het probleem met plastic is dat het niet goed kan worden afgebroken.’
Uit onderzoek bij mensen die beroepsmatig aan zeer hoge concentraties plasticvezels worden blootgesteld, zoals in de PVC- of textielindustrie, blijkt dat langdurige blootstelling kan leiden tot ontstekingen in de longen. Daarbij raken immuuncellen overactief en kan gezond longweefsel beschadigd raken. ‘Die immuuncellen zijn zo hard bezig om het op te ruimen, dat ze ook het omliggende weefsel aantasten.’
Tegelijk benadrukt Melgert dat deze situaties niet te vergelijken zijn met de blootstelling die mensen thuis ervaren.
Dus, hoe groot is het risico écht?
De wetenschap kan op dit moment nog geen harde conclusies trekken over de gezondheidseffecten van microvezels uit kleding in het dagelijks leven. Melgert legt uit: ‘Vooralsnog denk ik dat het een onderdeel is van alle andere dingen die we inademen, en dat het waarschijnlijk meevalt.’
Waar zij zich wél meer zorgen over maakt, zijn de chemicaliën die in plastic en textiel verwerkt zitten, zoals stoffen die worden toegevoegd om kleding soepel, slijtvast of waterafstotend te maken. Die kunnen uit kleding vrijkomen en via de huid of via voedsel in je lichaam terechtkomen. ‘Voor je gezondheid denk ik dat het eerder de chemicaliën zijn dan de deeltjes zelf.’
Volgens Melgert weten we vaak niet eens welke stoffen er precies in kleding zitten, zeker bij producten die buiten Europa worden geproduceerd.
Wat moeten we hieruit meenemen?
Een belangrijke misvatting die Melgert vaak ziet: het idee dat de lucht buiten vuiler zou zijn dan binnen. ‘De concentraties microplastics zijn binnen hoger dan buiten. Ventileren is ontzettend belangrijk, niet alleen voor microplastics, maar ook voor allerlei andere stoffen in huis.’
Daarnaast pleit ze vooral voor minder consumptie. Minder nieuwe kleding kopen, vaker hergebruiken of tweedehands kiezen, en kritisch zijn op materialen en productiekwaliteit. ‘Recycling van plastic (flessen) naar kleding is niet de oplossing. Zolang we blijven produceren en consumeren, blijft het probleem bestaan.'
Wat dit betekent voor jouw dagelijks leven
Microvezels uit kleding zijn grotendeels onzichtbaar, maar niet afwezig. Er is nog veel dat we niet weten, maar bewust omgaan met wat je draagt, en hoe je leeft binnenshuis, is een eerste stap. Denk aan minder nieuwe kleding kopen, vaker hergebruiken of tweedehands kiezen en zorgen voor goede ventilatie in huis.