Forse toename van HPV-vaccinatie bij jongens: ‘Beschermt tegen meer dan alleen baarmoederhalskanker’
Getty Images
De HPV-vaccinatie werd voorheen alleen aan meisjes aangeboden, maar sinds 2022 krijgen ook jongens de uitnodiging voor de prikken in het jaar dat ze 10 worden. Het aantal jongens dat zich ook laat vaccineren, neemt volgens onderzoek fors toe - en daar zijn experts heel blij mee.
Uit onderzoek van Independer, op basis van het nieuwe rapport van het Rijksvaccinatieprogramma, blijkt dat het aantal jongens dat de HPV-prik krijgt snel toeneemt. Van de groep jongens die zijn geboren in 2013 heeft 59,3 procent de vaccinatie gehad, tegenover 62,9 procent van de meisjes.
Daarmee wordt het verschil tussen jongens en meisjes ook veel kleiner. ‘Dat is goed nieuws,’ zegt Youri van der Avoird, zorgexpert bij Independer, ‘want de HPV-vaccinatie beschermt tegen meerdere vormen van kanker, niet alleen baarmoederhalskanker.’ Hoe dat precies zit, leggen we uit.
Wat is HPV?
HPV staat voor het Humaan Papillomavirus. Dit virus wordt bij seksueel contact overgedragen, en komt volgens het Rijksvaccinatieprogramma bij ongeveer acht op de tien mensen voor. Dit hoeft niet gelijk alle alarmbellen te rinkelen, want in de meeste gevallen ruimt je lichaam het virus zelf op. Maar het virus kan bij 10 tot 20 procent wel langdurig aanwezig blijven.
Als het virus lang in je lichaam blijft, zou het na tien tot vijftien jaar kunnen leiden tot verschillende soorten kanker, waaronder: baarmoederhalskanker, anuskanker, peniskanker, mondkanker en keelholtekanker.
Hoe krijg je HPV?
HPV is, net als een SOA, seksueel overdraagbaar bij alle seksuele handelingen, waaronder geslachtsgemeenschap, orale seks en het aanraken van geslachtsdelen met handen, vingers en huid. Veel mensen dragen dit virus zonder dat ze het doorhebben - ook als ze maar met één iemand seksueel contact hebben gehad.
Óók mannen lopen risico
Dit betekent dus dat niet alleen vrouwen worden getroffen door HPV, maar ook mannen - al is lang niet iedereen zich daarvan bewust, zo zegt Van der Avoird: ‘Jongens met een vaccinatie hebben een kleinere kans op verschillende soorten kanker én dragen bij aan de bescherming van de hele bevolking. Hoe meer mensen gevaccineerd zijn, hoe kleiner de kans dat het virus zich verspreidt.’ Vandaar dus dat sinds 2022 ook jongens worden meegenomen in het vaccinatieprogramma.
Effectief vaccin
Recent onderzoek van de Gezondheidsraad toont aan dat het huidige vaccin effectief beschermt tegen de belangrijkste HPV-typen die kanker kunnen veroorzaken. Hoewel de effectiviteit van het vaccin, waarvoor in 2010 de eerste uitnodigingen werden verstuurd, de eerste jaren onzeker waren, is er nu dus echt bewijs dat de resultaten positief zijn. Het vaccin beschermt namelijk voor ongeveer 95 procent tegen langdurige HPV-infecties door de typen 16 en 18.
Begin dit jaar bleek uit onderzoek dat vrouwen onder de dertig met baarmoederhalskanker vaak niet gevaccineerd zijn. Omdat er ook typen zijn waar het (nog) niet tegen beschermt, worden vrouwen opgeroepen om nadat ze dertig worden mee te doen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker.
Waarom jongens (en jonge mannen) voor het vaccin kozen
Kinderen tot 18 jaar kunnen de prik gratis halen via het Rijksvaccinatieprogramma, volwassenen betalen de kosten zelf. Matthijs (18) besloot twee jaar geleden om de prik ook te halen, ‘vooral om vrouwen te beschermen tegen baarmoederhalskanker.’
Voor jongvolwassenen (geboortejaar 1996 tot 2004) was er in 2023 een inhaalcampagne, waarbij 2 miljoen uitnodigingen werden verstuurd. De opkomst bleef echter laag, met zo’n 160.000 jongeren die een afspraak maakten. ‘Ik heb destijds wel voor de HPV-prik gekozen omdat deze niet alleen mijzelf beschermt, maar ook anderen,’ vertelt Jasper (23), die de prik heeft gehaald tijdens deze inhaalcampagne. ‘We hebben geluk dat we deze vaccinatie in ons land kunnen krijgen en maak er daarom ook dankbaar gebruik van!’
Nieuw vaccin in 2026
Hoewel het vaccin al goed werkt, kan het altijd beter. Daarom zal er in het najaar van 2026 een nieuw HPV-vaccin beschikbaar zijn dat beter tegen andere typen van het virus beschermt, waaronder de variant die genitale wratten veroorzaakt.
Wil jij jezelf of je kind laten vaccineren tegen het HPV-virus? Dit kun je regelen via de website van de Rijksoverheid, of raadpleeg je huisarts. ‘Vaccineren kost voor volwassenen ongeveer 175 euro per prik, maar het exacte bedrag verschilt per aanbieder,’ zegt Van der Avoird. ‘Zo kun je de prik krijgen bij je huisarts, maar ook bij de GGD of een vaccinatiecentrum. Via je zorgverzekering krijg je geen vergoeding voor de HPV-vaccinatie.’