‘Hoe ga ik met eetbuien om?’ Dit is wat je moet weten, volgens experts

Daar zit je dan: met een overvol gevoel en een hoop spijt op de bank. En een zak chips die opeens helemaal leeg is. Het resultaat van een eetbui. Hoe ontstaat zo’n eetbui en hoe ga je ermee om?

Om daarachter te komen, gingen we in gesprek met diëtist en voedingsdeskundige Marijke Berkenpas en Frouke van Overveld van Stichting Kiem.

In de rubriek Inloopuurtje behandelen we iedere week een prangende gezondheidsvraag van één van onze lezers, met deze week de vraag: Hoe ga ik met eetbuien om? Heb je zelf een gezondheidsvraag die wij met experts kunnen beantwoorden? Laat een reactie achter onderaan dit artikel, en wie weet zie je jouw vraag volgende week wel voorbijkomen.

Let op: in dit artikel worden de onderwerpen rondom verstoord eetgedrag en eetstoornissen aangehaald, en kan als triggerend worden ervaren. In dit artikel lees je hoe en waar je hulp kunt vinden.

Verschil tussen eetbui en eetbuistoornis

Allereerst is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen een eetbui en een eetbuistoornis. Tijdens een eetbui eet je heel veel achter elkaar, vaak in snel tempo. Je verliest de controle, vertelt Van Overveld. 'Bij een eetbui overheerst het gevoel: ik kan niet meer stoppen. Of ik kan niet meer bepalen wat ik eet of ik kan ook niet bepalen hoeveel ik eet.' Je kunt een eetbui herkennen aan de volgende kenmerken:

• Veel sneller eten dan normaal
• Dooreten totdat er een onaangenaam vol gevoel ontstaat
• Grote hoeveelheden voedsel eten zonder dat je trek hebt
• Alleen eten, uit schaamte over de hoeveelheid die je eet
• Achteraf een schuldgevoel of schaamte ervaren

Gebeurt dit minstens één keer per week, drie maanden lang? Dan spreken we van een eetbuistoornis. Misschien ken je de Engelse term Binge Eating Disorder (BED) wel. In dat geval lukt het niet om te stoppen, ondanks dat je er niet blij van wordt. Een eetbuistoornis kan leiden tot problemen met je gezondheid en je sociale leven.

Waar komen eetbuien vandaan?

Een eetbui komt meestal niet uit het niets. Daarnaast is er niet één oorzaak die ervoor zorgt dat je een eetbui krijgt. Vaak komen er verschillende dingen samen.

Honger, emoties en regels

Een simpele oorzaak kan zijn dat je te weinig hebt gegeten. ‘Als er te weinig energie binnenkomt, krijg je honger. Hoe langer je die honger negeert, hoe sterker de drang om te eten wordt. Dan is het aan het einde van de middag of ‘s avonds ineens een stuk lastiger om een paar koekjes te eten en het daarbij te laten,’ legt Berkenpas uit. 'Een eetbui is daarom geen gebrek aan wilskracht, maar eigenlijk een reactie op die restrictie,' aldus Van Overveld.

Volgens Berkenpas kunnen je emoties en omgeving ook invloed hebben op een eetbui. ‘We eten ook omdat eten lekker is, het gezellig is of omdat we behoefte hebben aan troost of afleiding. Na een stressvolle werkdag kan een zak chips op de bank precies zijn waar je zin in hebt.’

Daarnaast kunnen de regels die je jezelf oplegt een rol spelen. 'Verbieden vergroot de aantrekkingskracht en kan de gedachte oproepen dat je er nu zoveel mogelijk van wil, legt Van Overveld uit. Berkenpas herkent dat: ‘Hoe strenger je iets verbiedt, hoe interessanter het soms juist wordt. Als je dan toch dat stuk chocola eet, kan je denken: ‘Ik heb het nu toch verpest, morgen weer een nieuwe poging.’’

Schuldgevoel en vicieuze cirkel

Die gedachte klinkt in eerste instantie misschien nog niet zo alarmerend, maar het kan ervoor zorgen dat je de neiging krijgt om te compenseren. Veel mensen voelen zich namelijk schuldig of schamen zich voor de eetbui. Dan gaan ze de dag erna expres weinig te eten of veel bewegen in de hoop om extra calorieën te verbranden.

'Vaak versterken deze dingen dus elkaar,' legt Van Overveld uit. 'Iemand eet bijvoorbeeld de hele dag te weinig, krijgt 's avonds trek, ervaart controleverlies en die probeert dat de volgende dag te herstellen door opnieuw streng te eten.' Het gevolg?‘Je kunt hierdoor in een vicieuze cirkel terechtkomen. Eten wordt dan iets waar je steeds mee bezig bent,’ vertelt Berkenpas.

Niet gaan compenseren

Volgens Berkenpas is het dan ook belangrijk om na een eetbui niet te gaan compenseren: ‘Als je na een eetbui weer heel streng gaat eten of maaltijden overslaat, is de kans groot dat je later opnieuw flinke honger krijgt.’ Hetzelfde geldt voor sporten in de hoop om extra calorieën te verbranden. 

Wat je dan beter wel kunt doen? ‘Probeer je normale eetpatroon weer op te pakken. Krijg je na een eetbui weer honger, eet dan. Wees een beetje lief voor jezelf en probeer dat schuldgevoel niet meteen op te lossen met een nieuw plan. Een eetbui is niet fijn, maar het is gebeurd. Je kunt gewoon verder,’ adviseert Berkenpas.

Hier kun je voortaan op letten

Een eetbui kun je niet altijd voorkomen, maar de kans kun je wel kleiner maken. Bijvoorbeeld door naar je eetpatroon te kijken. ‘Eet je voldoende en regelmatig? Welke regels leg je jezelf op? Wanneer gebeuren die eetbuien meestal? Hoe beter je weet wat bij jou een rol speelt, hoe makkelijker het wordt om eerder iets anders te doen,’ legt Berkenpas uit.

Wanneer je iedere avond twee chocoladerepen opeet op de bank, heb je vaak op het moment zelf niet door of je genoeg hebt gehad. Daarom zegt Berkenpas dat het kan helpen om tijdens het eten jezelf de vragen te stellen: ‘Heb ik nog honger? Smaakt het me nog? Heb ik genoeg gehad?’

Merk je dat je veel uit emoties eet? ‘Dat doen we allemaal weleens, maar het is fijn als eten niet de enige manier is om met emoties om te gaan,’ aldus Berkenpas. Kijk bijvoorbeeld eens naar andere oplossingen. Misschien helpt een rondje wandelen, een dutje of sociaal contact wel net zo goed. Het is volgens Van Overveld belangrijk om even uit de situatie te stappen, bijvoorbeeld om van je af te schrijven of even naar buiten te gaan.

Volgens Van Overveld vergt het oefening om deze signalen te herkennen: 'Het lukt niet altijd, maar het is wel heel goed om je daar bewust van te zijn. En om na te denken als je een eetbui hebt gehad, oké, wat ging hier nou eigenlijk aan vooraf?'

Van eetbui naar eetbuistoornis

Heb je het gevoel dat je steeds vaker eetbuien hebt en niet uit die vicieuze cirkel kan komen? Regelmatige eetbuien kunnen onderdeel worden van een eetbuistoornis. Dan gaat het invloed hebben op je dagelijkse leven. Daarom is het volgens de experts verstandig om dan hulp te zoeken: ‘Bijvoorbeeld bij een dietist met ervaring op dit gebied, een psycholoog of huisarts. Zij kunnen samen met jou kijken naar wat er speelt en welke hulp passend is,' vertelt Berkenpas.

Misschien heb je het gevoel dat je je niet ziek genoeg voelt, dat je niet aan alle criteria voldoet. Toch benadruk Van Overveld om ook dan hulp te zoeken: 'Het is echt heel belangrijk. Je leert om je relatie met eten te herstellen en weer een regelmatig eetpatroon te ontwikkelen.'

Hulp nodig?

Herken jij jezelf hierin, of herken je het bij een ander? Weet dan dat je niet alleen bent. Hulp zoeken is - hoewel moeilijk - heel belangrijk, omdat artsen en deskundigen precies weten hoe ze jou het beste kunnen helpen. Zij zullen niet oordelen. Daarvoor zul je jouw eetstoornis zelf moeten erkennen. 

Bel bij spoed altijd 112; als er geen spoed is, kun je het best contact opnemen met je huisarts. Heb je behoefte aan persoonlijke hulp of advies, of weet je niet zeker of je hulp nodig hebt? Dan kun je (anoniem) contact opnemen met een hulplijn:

• Hulplijn MIND: 0900-1450 > je kunt bellen, chatten, WhatsAppen of mailen met een hulpverlener
• Informatie-, advies- en steunpunt (ook als je een naaste bent) Stichting JIJ: 010-7370847

IK WIL GRAAG HULP

Bronnen: Stichting Kiem, Thuisarts.nl

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.