Hoe slecht is suiker echt en maakt de suikertaks ons gezonder?

Suiker heeft al jaren een slechte reputatie. Het zou dik maken, verslavend zijn en verantwoordelijk voor allerlei gezondheidsproblemen. Tegelijkertijd zit het in van alles: van koek en frisdrank tot fruit en melk. Met de aangekondigde suikertaks, bedoeld om suikerhoudende producten duurder te maken, staat de zoete stof opnieuw in de spotlight. 

Maar hoe slecht is suiker nu eigenlijk écht? En helpt zo’n belasting ons daadwerkelijk gezonder eten? Tijd om de feiten van de fabels te scheiden, zonder het onderwerp meteen te versuikeren. We vroegen het aan Pascalle Stijger van het Voedingscentrum.

Suiker is niet per se de vijand

Laten we meteen een hardnekkige mythe uit de wereld helpen: suiker is niet automatisch slecht. Suiker is een brandstof, legt het Voedingscentrum uit. Het levert ons lichaam energie die we nodig hebben om te kunnen functioneren, om te bewegen, te denken en zelfs om te ademen. Ook als je gezond en gevarieerd eet, krijg je automatisch suiker binnen. Het zit namelijk van nature in producten die onderdeel zijn van een gezond voedingspatroon, zoals fruit, melk en sommige groenten.

Natuurlijke vs. toegevoegde suikers

Waar het volgens het Voedingscentrum wél vaak misgaat, is bij toegevoegde suikers. Denk aan frisdrank, koek, gebak en andere zoete snacks. Die leveren veel calorieën, maar weinig voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en vezels. En juist dat kan op de lange termijn een probleem worden. Oftewel: veel zoet, maar weinig waar je lichaam écht iets aan heeft, een beetje een voedingskundige sugar rush zonder vervolg.

Wanneer wordt suiker ongezond

Een koekje of een stuk taart op z’n tijd is geen ramp. Het probleem ontstaat vooral wanneer suikerhoudende producten een groot deel van je dagelijkse voeding gaan uitmaken. Als je langere tijd meer calorieën binnenkrijgt dan je verbruikt, kan dat bijdragen aan overgewicht, legt het Voedingscentrum uit. Omdat suiker calorieën levert, kunnen producten met veel suiker daar een rol in spelen.

De balans raakt zoek

Daarnaast kan een dieet met veel zoete snacks betekenen dat je minder ruimte overhoudt voor voedzame producten zoals groente, fruit en volkoren producten. Dat kan weer gevolgen hebben voor je energieniveau en spijsvertering. Denk bijvoorbeeld aan vermoeidheid of darmklachten. Kort gezegd: het draait niet om één ingrediënt, maar om het totale voedingspatroon.

Waarom vooral frisdrank onder vuur ligt

Als er één categorie is die vaak slecht in het nieuws komt, dan zijn het suikerhoudende dranken. Frisdrank, energiedrank en zelfs vruchtensappen bevatten vaak grote hoeveelheden suiker, en die calorieën worden door het lichaam anders verwerkt dan calorieën uit vast voedsel. Een blikje fris kan dus stiekem een flinke calorie-boost geven, zonder dat je lichaam zegt: hé, ik zit al vol.

Doe dan maar een kopje thee

Dat komt doordat vloeibare calorieën ons minder snel een vol gevoel geven. Je lichaam registreert ze minder goed, waardoor je na een suikerhoudend drankje meestal niet minder gaat eten bij de volgende maaltijd. Het gevolg is dat je ongemerkt meer calorieën binnen krijgt. 

Kan een suikertaks helpen

De aangekondigde suikertaks moet ervoor zorgen dat suikerhoudende producten duurder worden. Het idee: als iets meer kost, kopen mensen er minder van. Maar werkt dat ook echt? Volgens het Voedingscentrum kunnen prijsmaatregelen zeker effect hebben. Er komt steeds meer bewijs dat hogere prijzen ervoor zorgen dat mensen minder ongezonde producten kopen en consumeren. 

Prijs als duwtje in de rug

De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert daarom al langer om belastingen in te voeren op suikerhoudende dranken en andere ongezonde producten. Tegelijkertijd hangt het effect van zo’n maatregel van veel factoren af. Denk aan hoe hoog de belasting is, welke alternatieven beschikbaar zijn en hoe duur andere producten zijn. Of de suikertaks echt het verschil maakt, zal dus moeten blijken. Het is geen quick fix, maar mogelijk wel een zetje in de goede richting.

Het echte probleem: onze voedselomgeving

Volgens het Voedingscentrum ligt de oplossing uiteindelijk niet alleen in minder suiker eten. Het gaat om het hele voedingspatroon, en vooral om de omgeving waarin we eten. Gezond eten zou de normaalste zaak van de wereld moeten zijn, stellen ze. In de praktijk is dat vaak lastig. Overal worden we geconfronteerd met verleidingen: snacks bij de kassa, reclames voor fastfood en aanbiedingen voor calorierijke producten.

Onze hersenen houden van zoet

En daar zijn onze hersenen gevoelig voor. Ze kiezen automatisch voor eten dat lekker, goedkoop en energierijk is. Precies de combinatie die veel ultra bewerkte producten bieden. Geen wonder dus dat die chocoladereep zo aantrekkelijk lijkt, ons brein heeft simpelweg een zwak voor zoet.

De zoete conclusie

Suiker is dus niet per definitie de boosdoener. Ons lichaam kan prima omgaan met suiker, zolang het in balans blijft met de rest van ons voedingspatroon. Het probleem ontstaat vooral wanneer producten met veel toegevoegde suikers een groot deel van ons dieet vormen. 

Of de suikertaks daar verandering in brengt, moet nog blijken. Maar één ding is duidelijk: gezonder eten draait niet om één ingrediënt schrappen, maar om een omgeving waarin de gezonde keuze ook de makkelijke keuze wordt, en waarin we niet overal in de verleiding worden gebracht om het leven nét iets te zoet te maken.