Hoe ‘té fit’ je menstruatie verstoort volgens een expert (en hoe je weer herstelt)
Getty Images
Een gezonde levensstijl draait om balans, maar soms slaan we daarin door - zó ver dat ons lichaam letterlijk op de rem trapt. Sportvoedingsdeskundige Josette van Toor (@josettevantoor) spreekt vanuit haar eigen ervaring en ziet het regelmatig gebeuren in de praktijk. Vrouwen die alles ‘goed’ lijken te doen; bewust eten, veel bewegen, doelen najagen, maar vervolgens hun menstruatie kwijtraken.
Hoe ontstaat een verstoorde menstruatie? En wat is wél de duurzame aanpak als het gaat om gezond leven? Wij gingen erover in gesprek met Van Toor.
Wanneer ‘gezond’ leven te streng wordt
Een uitblijvende menstruatie kan het gevolg zijn van hypothalamische amenorroe: een verstoring in de samenwerking tussen hersenen en eierstokken doordat het lichaam structureel te weinig energie binnenkrijgt. Je brein schakelt over op overlevingsstand: voortplanting wordt tijdelijk ‘uitgezet’ om energie te besparen.
‘De menstruatiecyclus is normaal heel afgebakend’, zegt Van Toor. ‘Maar op het moment dat je te weinig energie of bepaalde voedingsstoffen binnenkrijgt, vooral gezonde vetten, worden er gewoon minder hormonen aangemaakt. Het proces raakt in de war. Op korte termijn zorgt dat voor vermoeidheid en mentale klachten; op de lange termijn kan het bijdragen aan een lagere botdichtheid en verminderde vruchtbaarheid.’
Voordat het zover komt, waarschuwt je lichaam al eerder. ‘Ervaar je vaker neerslachtigheid, vermoeidheid, sluimerende pijntjes, overbelasting, of gewoon het idee dat je niet meer volledig herstelt? Dat zijn allemaal voorlopers, signalen voordat je het gaat merken in je menstruatie’, stelt Van Toor.
De invloed van stress en fitdruk
Wat begint als zelfzorg, kan ongemerkt veranderen in controle. ‘Een vraag die ik vaak stel in de praktijk is: kun jij ontspannen genieten van uiteten gaan, zonder schuldgevoel?’ zegt Van Toor. ‘Als je daarna gaat compenseren, door minder te eten of extra te sporten, dan is het geen gezonde balans meer.’
Volgens haar maakt de huidige fitcultuur het lastig om die grens te bewaken. ‘Er is een enorme druk om er op een bepaalde manier uit te zien. Online zie je influencers die een ‘perfect’ lichaam koppelen aan gezondheid, maar ze verkopen vaak een lifestyle die niet realistisch of duurzaam is’, zegt ze. ‘Vrouwen doen het zonder goede begeleiding of laten zich adviseren door mensen die er niet voor geleerd hebben.’
De duurzame aanpak
Investeren in de juiste kennis is essentieel. ‘Wees niet bang voor voeding, wees niet bang voor calorieën, maar ga kijken naar waarom en hoe je jouw lijf het allerbeste voedt’.
Veel vrouwen schrikken van het idee van ‘meer vet’ in hun lichaam of voeding, maar Van Toor benadrukt dat vet onmisbaar is voor je gezondheid. ‘Vetten zijn hormoonachtige stoffen, je hebt ze nodig om überhaupt hormonen aan te maken', legt ze uit. ‘Vetweefsel is juist gunstig als het in een gezonde ratio aanwezig is. Vetpercentage zegt niet alles over gezondheid - en bovendien is het heel ingewikkeld om betrouwbaar te meten.’
Daarnaast is rust cruciaal. ‘Als trainingsprikkels te dicht op elkaar volgen en je niet herstelt, bouwt de stress zich op. Dat is waar fysieke overbelasting begint.’
Praktische tips
Herstellen van een verstoorde cyclus vraagt tijd, energie én zachtheid voor jezelf. Het draait niet om minder eten of harder trainen, maar juist om voeden, herstellen en luisteren naar je lijf. Kleine aanpassingen in je voeding, training en mindset kunnen al een groot verschil maken:
- Monitor je cyclus: noteer drie tot zes maanden lang hoe je menstruatie verloopt en hoe je je voelt rond trainingen.
- Eet voldoende (en gevarieerd): zorg voor voldoende gezonde vetten, zoals avocado, olijfolie, noten, zaden en vette vis.
- Herstel bewust: neem rustdagen net zo serieus als work-outs, en plan ze in.
- Luister naar signalen: vermoeidheid, somberheid of pijntjes zijn niet signalen die ‘erbij horen’, maar waarschuwingen.
- Zoek begeleiding: een sportdiëtist kan helpen de juiste balans te vinden tussen voeding, energie en herstel.
De weg naar balans
Een verstoorde menstruatie is geen toeval, maar een seintje dat je lichaam uit balans is. Luister daarnaar - ook als je hoofd zegt dat het allemaal wel meevalt. Ontdek wat jóuw lichaam nodig heeft om zich goed te voelen, en verdiep je in het waarom achter voeding en herstel. Als je je lichaam echt begrijpt, weet je ook hoe je er het beste voor kunt zorgen.