Huh: klopt het dat bevallen op je rug helemaal niet natuurlijk is?

Eeuwenlang bevielen vrouwen rechtop: hurkend, knielend of steunend op een kruk. Logisch, want je lichaam (en zwaartekracht) werkt dan met je mee - niet ertegenin. Toch ligt tegenwoordig een groot deel van de vrouwen op hun rug tijdens de bevalling. 

Hoe zijn we daar eigenlijk beland? Het antwoord blijkt verrassend weinig met vrouwen zelf te maken te hebben.

Van natuurlijk naar ‘praktisch’

Voor het grootste deel van de menselijke geschiedenis was rechtop bevallen de norm. Zelfs Cleopatra zou volgens historische bronnen knielend zijn bevallen. Niet zo gek, want hurken vergroot de ruimte in het bekken en zwaartekracht helpt de baby naar buiten.

Lekker makkelijk voor de man

Die standaard verschoof pas zo’n 300 à 400 jaar geleden. De Franse arts François Mauriceau adviseerde in zijn boek ‘The diseases of women with child and in child-bed’ (1668) dat vrouwen beter liggend konden bevallen: 'Het beste en veiligste is om in bed te bevallen, zodat vrouwen niet achteraf nog verplaatst hoeven te worden.'

Klinkt praktisch, maar dat is het vooral voor de arts zelf. Sommige historici denken dat ook Louis XIV invloed had. Volgens socioloog Lauren Dundes zou de koning gefrustreerd zijn geweest door het beperkte zicht bij rechtop bevallen, en daarom de liggende houding hebben gepromoot.

Hoe liggend bevallen een medische handeling werd

Wat begon als een praktische keuze, groeide uit tot standaardpraktijk - vooral in ziekenhuizen. En daar wringt het volgens experts. Janet Balaskas schrijft in haar boek over ‘Active birth’ (1982) dat er structureel kennis ontbreekt over hoe bevallen van nature werkt: 'Er is een algemeen gebrek aan kennis onder zowel zorgverleners als zwangere vrouwen over de fysiologie van de bevalling.'

Volgens haar heeft dat ertoe geleid dat bevallen steeds meer als een medische gebeurtenis wordt gezien, waarbij de vrouw minder bewegingsvrijheid heeft.

Wat je lichaam eigenlijk wil (en de voordelen)

Wanneer vrouwen tijdens de bevalling vrij kunnen bewegen, kiezen ze vaak vanzelf voor een houding die natuurlijk aanvoelt. Meestal is dat een voorovergebogen of rechtop positie. De zwaartekracht helpt dan mee, weeën verlopen vaak efficiënter en de druk op belangrijke bloedvaten is kleiner. Je hebt het gevoel dat je zelf meer controle hebt over het proces, en kunt vaak makkelijker persen. Uit onderzoek blijkt dan ook dat recht op bevallen samenhangt met minder ingrepen, zoals keizersnedes of inknippen, en minder behoefte aan pijnstilling. 

De locatie verandert ook wat

Volgens verloskunde-professor Hannah Dahlen, die hierover schreef in The Conversation (2013), profiteert baby ook van de natuurlijke houding: 'Rechtop bevallen heeft voordelen voor zowel moeder als baby.' Ook interessant is dat de omgeving een grote rol speelt. In geboortecentra, waar vrouwen meer kunnen bewegen, kiezen ze veel vaker voor een actieve houding dan in traditionele ziekenhuiskamers.

Terug naar instinct

Langzaam verandert er iets. Steeds meer richtlijnen adviseren vrouwen om niet standaard op hun rug te liggen, maar te kiezen voor een houding die goed voelt. En dat is heel belangrijk, want hoe beter je weet wat je lichaam kan, hoe groter de kans dat je keuzes maakt die daarbij passen.

Er is niet één juiste manier om te bevallen - misschien werkt(e) liggen voor jou juist wel goed. Maar de houding die we nu als ‘normaal’ zien, liggend op je rug, is dat historisch gezien helemaal niet. Des te belangrijk is het om meer ruimte te geven - letterlijk en figuurlijk - en te luisteren naar je lichaam.

Bron: BBC, Amsterdam UMC

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. Het nieuwste magazine in de brievenbus ontvangen? Word abonnee en ontvang altijd als eerste de nieuwste editie.