IC-arts over hantavirus: ‘Gezonde mensen kunnen hier extreem snel aan onderdoor ga

Een virusuitbraak op een cruiseschip klinkt voor veel mensen als het begin van een horrorscenario. En nu dat werkelijk is gebeurd en er wereldwijd berichten rondgaan over meerdere hantavirus gevallen aan boord van een schip, vragen mensen zich massaal hetzelfde af: moeten we ons zorgen maken over een nieuwe pandemie?

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is het risico voor de algemene bevolking voorlopig laag. Toch is de angst ergens begrijpelijk. Hantavirus is namelijk zeldzaam, moeilijk te herkennen én potentieel dodelijk. In sommige gevallen overlijdt bijna de helft van de patiënten eraan. Voor arts Andrew Lautz werd dat pijnlijk duidelijk toen een ogenschijnlijk gezond 14-jarig meisje binnen één dag kritiek ziek werd.

Van griepklachten naar levensgevaarlijk in een dag

In 2022 belandt de Amerikaanse tiener Evie op de spoedeisende hulp van een kinderziekenhuis in Cincinnati. In eerste instantie leek het op een zware infectie. Maar haar toestand verslechterde extreem snel, binnen twaalf uur moest ze aan de beademing. Nog geen 24 uur later lag ze aan de ECMO-machine: een zware vorm van levensondersteuning waarbij een apparaat tijdelijk het werk van hart en longen overneemt. 

Artsen zagen direct dat haar longen het nauwelijks nog deden. Haar zuurstofwaarden daalden gevaarlijk snel en uiteindelijk kreeg haar lichaam zelfs moeite om voldoende bloed rond te pompen.

Artsen wisten niet wat er gebeurde

Volgens intensive care arts Andrew Lautz duurde het opvallend lang voordat duidelijk werd dat het om hantavirus ging. Dat komt deels doordat de ziekte zo zeldzaam is dat artsen er niet meteen aan denken. ‘We wisten vooral dat ze extreem snel achteruitging,’ vertelde hij. 

Artsen dachten eerst aan een zware infectie zonder duidelijke oorzaak. Pas dagen later, toen duidelijk werd dat Evie uit North Dakota kwam, een gebied waar hantavirus vaker voorkomt, besloten ze specifiek op het virus te testen. Toen kwam de diagnose: hantavirus.

Wat is het hantavirus?

Hantavirus is een zeldzaam virus dat meestal wordt verspreid via urine, ontlasting of speeksel van knaagdieren, zoals muizen en ratten. Mensen raken vaak besmet door kleine virusdeeltjes in te ademen, bijvoorbeeld tijdens het schoonmaken van een besmette ruimte. De eerste symptomen lijken vaak onschuldig: koorts, spierpijn, hoofdpijn en misselijkheid. 

Het kan snel omslaan

Maar bij sommige patiënten slaat het virus plotseling op de longen. Dan ontstaat hantavirus pulmonary syndrome, een ernstige longaandoening waarbij vocht zich ophoopt in de longen en ademhaling steeds moeilijker wordt. En juist dat maakt het virus zo verraderlijk.

Er bestaat geen medicijn tegen het hantavirus

Er is geen specifieke behandeling of antiviraal medicijn tegen hantavirus. Artsen kunnen patiënten alleen ondersteunen terwijl het lichaam probeert het virus zelf te bestrijden. In Evie’s geval betekende dat dagenlang leven aan een ECMO-machine. Tijdens het aansluiten op het apparaat kreeg ze zelfs een hartstilstand. Negen minuten lang voerden artsen hartmassages uit voordat haar hart weer begon te kloppen. Volgens Lautz had ze zonder ECMO waarschijnlijk niet overleefd.

Waarom artsen zich zorgen maken 

Hoewel hantavirus geen nieuw virus is, laat de recente uitbraak op het cruiseschip opnieuw zien hoe snel ernstige gevallen kunnen escaleren. Sommige patiënten worden namelijk in een paar uur tijd ernstig ziek. Daarnaast heeft niet elk ziekenhuis toegang tot gespecialiseerde apparatuur zoals ECMO. 

Volgens Lautz kan snelheid letterlijk het verschil betekenen tussen leven en dood. ‘Het lastige aan hantavirus is hoe snel iemand achteruit kan gaan,’ vertelde hij. ‘Patiënten moeten eigenlijk zo snel mogelijk op de juiste plek terechtkomen.’ 

Geen lockdown 2.0

Gelukkig benadrukken experts dat hantavirus veel minder besmettelijk is dan bijvoorbeeld covid-19. Het virus verspreidt zich normaal gesproken niet gemakkelijk van mens op mens. Daardoor achten gezondheidsorganisaties de kans op een wereldwijde pandemie voorlopig klein. Maar dat maakt het virus zelf niet minder heftig.

Gezonde mensen kunnen hier snel doodziek van worden

Wat Lautz vooral bijbleef? Hoe snel een gezond kind volledig instortte. Volgens hem is hantavirus één van die ziektes waarbij een compleet team van artsen, verpleegkundigen en specialisten nodig is om iemand überhaupt in leven te houden. ‘Dit virus kan gezonde mensen ontzettend snel heel ziek maken,’ zei hij. ‘Je hebt echt een heel team nodig om iemand hier doorheen te krijgen.’ 

En juist daarom maakt de uitbraak op het cruiseschip zoveel indruk: niet omdat experts denken dat dit ‘de volgende covid’ wordt, maar omdat hantavirus opnieuw laat zien hoe agressief sommige virussen kunnen zijn zodra ze het lichaam eenmaal raken.

Dit is een syndication van Women's Health US.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Wil je bijdragen aan ons onderzoek naar eetgedrag, lichaamsbeeld en mentale gezondheid? Hier vind je de enquête