'Hoe merk ik aan mezelf dat ik over mijn grenzen ga, en waarom doe ik dit?’

Het is vandaag de dag van de zelfliefde; dé dag om jezelf goed in de watten te leggen en extra veel complimentjes te geven. Hoe jij dat precies inricht - een bubbelbad, een solodate of leuk avondje met vriendinnen - is natuurlijk helemaal aan jou. Toch willen we je één vorm van selfcare meegeven die je hoogstwaarschijnlijk onderschat, en die op een dag als vandaag júíst heel belangrijk is: grenzen stellen.

Stevanne van der Velden, leiderschapscoach en oprichtster van The Boundaries Bootcamp, legt uit waarom veel vrouwen nog te weinig grenzen stellen. En waarom het juist zo goed voor je is om die grenzen wél duidelijk te maken.

Grenzen stellen is meer dan ‘nee’ zeggen

Het stellen van die grenzen koppel je misschien al snel aan het woordje ‘nee’. Toch gaat hier volgens Van der Velden meer achter schuil. ‘Veel mensen denken dat grenzen stellen vooral betekent dat je vaker 'nee' moet zeggen. Maar voor mij gaat het over veel meer dan dat.’ 

‘Een grens kan inderdaad een 'nee' zijn. Maar het kan ook betekenen dat je ergens later op reageert, om hulp vraagt, je mening uitspreekt, aangeeft dat iets niet prettig aanvoelt of een afspraak afzegt omdat je merkt dat je energie op is’, aldus Van der Velden. Geen zin in een drukke avond buiten de deur? Dat is oké.

Zo werkt grenzen stellen wél

Binnen haar werk begeleidt Van der Velden vrouwen in het grenzen leren stellen. ‘Niet door harder, afstandelijker of minder zorgzaam te worden, maar door juist dichter bij zichzelf te komen en bewuster te kiezen voor wat zij nodig hebben.’

Grenzen stellen komt volgens haar vooral neer op jezelf serieus nemen. ‘Stilstaan bij wat je voelt, nodig hebt en belangrijk vindt. En dat je daar vervolgens ook naar handelt. Een grens is simpelweg de manier waarop je laat weten wat jij nodig hebt om goed voor jezelf te zorgen én op een gezonde manier met anderen om te gaan.’

Waarom is grenzen stellen zo belangrijk?

Stel je zulke grenzen niet, dan kan dat consequenties hebben. ‘Zonder grenzen raak je gemakkelijk verwijderd van jezelf’, legt Van der Velden uit. ‘Het zijn de momenten waarop je denkt: Ach, deze ene keer nog wel. Totdat die momenten zich opstapelen. Je merkt dan bijvoorbeeld dat je continu moe bent of sneller geïrriteerd raakt. Of je hebt het gevoel hebt dat je alleen nog maar aan het zorgen bent voor anderen.

Grenzen stellen voor jezelf én voor anderen

‘Grenzen stellen voorkomt dat je pas voor jezelf gaat zorgen wanneer je volledig uitgeput bent’, vervolgt ze. ‘Door je grenzen aan te geven, weten anderen waar ze aan toe zijn. Je kan dan keuzes maken die passen bij wie jij bent en wat jij nodig hebt. Dat maakt relaties uiteindelijk eerlijker, gezonder en duurzamer.’

Dat is dan ook de reden dat Van der Velden voorstander is van grenzen stellen als duurzame vorm van zelfzorg. Niet alleen een wandeling of fijne massage, maar juist mentaal goed voor jezelf zorgen. ‘Een gezichtsmasker is heerlijk, maar als je daarna weer overal 'ja' op zegt terwijl je eigenlijk 'nee' voelt, verandert er weinig. Grenzen stellen voorkomt niet alleen dat je leegloopt, maar zorgt er ook voor dat je minder vaak hoeft op te laden. In plaats van steeds te herstellen van het overschrijden van je eigen grenzen, voorkom je dat je er voortdurend overheen gaat.’

Grenzen stellen blijft moeilijk

Al raadt Van der Velden dus van harte aan om het stellen van die grenzen als ultieme vorm van self-care te zien, ze weet ook dat dat moeilijk kan zijn. ‘We willen anderen niet teleurstellen, zijn bang voor conflicten of afwijzing of om als egoïstisch gezien te worden. En we willen ook graag aan anderen laten zien dat we alles zelf aankunnen en niemand nodig hebben.’

Wil je dat allemaal doorbreken en wél grenzen leren stellen, dan begint het volgens Van der Velden met je bewust zijn van je eigen gedrag. ‘Stel jezelf eens de vraag: wanneer ga ik eigenlijk over mijn grenzen heen? En daarna: Hoe merk ik aan mezelf dat ik over mijn grenzen ga, en waarom doe ik dit?’

Hoe stel je dan grenzen?

‘In de kern draait selfcare om het erkennen en serieus nemen van je eigen behoeften. Het is belangrijk om klein te beginnen. Je hoeft niet morgen je hele leven om te gooien of ineens overal ‘nee’ op te zeggen. Grenzen stellen is een vaardigheid die je stap voor stap ontwikkelt. Vraag jezelf gedurende de dag eens vaker af: Wat heb ík op dit moment nodig? Misschien is dat vijf minuten rust nemen zonder je schuldig te voelen. Misschien betekent het dat je een afspraak verzet omdat je agenda al vol zit. Of misschien is het dat je niet direct reageert op een verzoek, maar jezelf eerst de tijd geeft om te voelen of het echt bij je past.

Daarnaast adviseert Van der Velden vooral ook om eens na te gaan waar je allemaal zonder na te denken ‘ja’ op zegt. ‘Vraag jezelf af: Zeg ik nu ja omdat ik dit echt wil, of omdat ik bang ben iemand teleur te stellen? Juist door bewuster te worden van die automatische reactie, kun je zo’n keuze bewuster maken. En vaak begint echte selfcare precies daar.’

7 tips om beter je grenzen te leren stellen

1. Geef niet direct antwoord - ‘Sta even stil bij wat je écht wilt en geef jezelf even bedenktijd voordat je met een antwoord op een vraag komt.’ Ook kun je aangeven dat je even wat tijd nodig hebt om erover na te denken, bijvoorbeeld door met ‘Ik kom hier later vandaag even op terug’ te antwoorden.
2. Verander je blik op grenzen - ‘Een grens betekent niet dat je minder geeft om anderen, maar dat je jezelf óók meeneemt in de keuzes die je maakt. Je behoeften zijn daarin net zo belangrijk als die van iemand anders.’
3. Maak je uitleg kort (MAND!) - ‘Hoe meer je gaat uitleggen, hoe groter de kans dat je tóch geneigd bent om over je eigen grens te gaan.’
4. Oefen op kleine momenten - ‘Plan bewust een lege avond in, zonder dat je die toch weer op gaat vullen. Leg je telefoon weg tijdens het eten, of geef op je werk aan dat je een taak later oppakt omdat je eerst iets wilt afronden.
5. Accepteer dat iemand teleurgesteld mag zijn - Al is de reactie van de ander niet wat je had gehoopt, je mag nog steeds kiezen voor jezelf. ‘De teleurstelling van iemand anders betekent niet automatisch dat jij iets verkeerd hebt gedaan.’
6. Maak het bespreekbaar - ‘Praat met mensen die je vertrouwt en deel waar je tegenaan loopt. Daarmee vind je niet alleen steun, het zorgt er ook voor dat je er beter in wordt.’

 Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.