Biohack of hype?: 'Ik ging 1,5 week elke dag de sauna in'

Supplement hier, koude douche daar en ondertussen je slaap, voeding en beweging tot in de puntjes optimaliseren: gezond leven lijkt steeds meer op een project waar je 24/7 aan kunt werken. De trend heeft zelfs een naam: biohacking. Het idee: met allerlei aanpassingen in je leefstijl probeer je je gezondheid, prestaties of levenskwaliteit te verbeteren.

Een van de biohacks die steeds vaker opduikt, is de sauna. Regelmatig een sessie zou goed zijn voor je hart, herstel en zelfs je levensduur. Tijd om de proef op de som te nemen. Tijdens mijn vakantie in Oostenrijk had ik een sauna gewoon in mijn badkamer staan. Ik besloot er anderhalve week lang elke dag in te gaan en hield ondertussen bij wat er met mijn spieren en rust gebeurde.

Biohack of hype? In deze serie testen we populaire biohacks zelf en zoeken we uit wat de wetenschap er écht over zegt.

Mijn lichaam kon wel wat warmte gebruiken

Voor mijn vakantie was ik allesbehalve een fanatieke saunaganger. Als ik toevallig in een hotel of wellnesscentrum terechtkwam, wilde ik er best even in, maar daar bleef het meestal bij. Tot ik in Oostenrijk aankwam. Ik trok daar iedere ochtend mijn wandelschoenen aan voor een flinke wandeling. Met al dat klimmen en dalen kregen mijn lichaam, vooral mijn benen, behoorlijk wat te verduren. Een warme sauna aan het einde van zo'n dag klonk daardoor ineens helemaal niet verkeerd.

Warmte met warmte bestrijden

Bovendien was het buiten de eerste week al behoorlijk warm. Ik moest mezelf daardoor soms wel even overtuigen om vervolgens ook nog een hete sauna in te stappen. Toch wilde ik het proberen. Ik was vooral benieuwd of mijn lichaam door de herhaalde warmte alvast zou wennen aan hogere temperaturen.

Dat blijkt volgens Guido Vroemen, sportarts, medisch bioloog en inspanningsfysioloog ook een interessante reden om regelmatig de sauna in te gaan. 'Als je elke dag in de sauna gaat en je zorgt ervoor dat je kerntemperatuur langere tijd verhoogd is, kan je lichaam zich in die week al gaan aanpassen door het vergroten van het plasmavolume.' Oftewel: je lichaam kan zich leren aanpassen aan warmte.

Mijn nieuwe avondritueel

Ik zette de sauna meestal 's avonds aan, of wanneer ik terugkwam van een langere wandeling. Vooral na wandelingen met veel hoogteverschil voelden mijn benen behoorlijk zwaar. Ik zat iedere dag ongeveer vijftien minuten in de sauna en stapte daarna meteen onder een koude douche. Na mijn eerste sessie merkte ik dat mijn benen iets minder moe voelden. Toch was het vooral de ontspanning die me verraste.

Een muziekje voor de rust

De eerste paar dagen zat ik zonder muziek in de sauna. Dat leek me wel zo ontspannend, maar mijn hoofd bleek daar iets anders over te denken. Terwijl mijn lichaam langzaam tot rust kwam, bleef ik ondertussen van alles bedenken. Daarom zette ik daarna een rustige playlist aan. Dat werkte voor mij beter: mijn hoofd had iets om zich op te richten en de rest van mijn lichaam kon ondertussen ontspannen. De sauna werd zo een soort afsluiting van de dag.

Dit gebeurt er in je lichaam

In een sauna loopt je lichaamstemperatuur op. Je lichaam probeert die warmte vervolgens kwijt te raken door onder andere meer bloed naar de huid te sturen en te gaan zweten. 'Je lichaamstemperatuur loopt op. Als de temperatuur op gaat lopen, gaat er meer bloed naar de huid en op een gegeven moment gaan we zweet produceren,' legt Vroemen uit. Wanneer zweet verdampt, helpt dat je lichaam weer af te koelen.

Van heel warm naar heel koud

Bij een droge sauna lukt dat gemakkelijker dan bij een vochtige sauna. Daarna kwam bij mij de koude douche. Bij kou vernauwen de bloedvaten in je huid zich weer. Het afwisselen van warmte en kou zorgt daarmee steeds voor een nieuwe prikkel voor je bloedvaten. 'Het opwarmen en afkoelen is meer om de flexibiliteit van de vaten, het verwijden en het vernauwen, een beetje in conditie te houden.'

Een ijskoud dompelbad is daarbij geen verplicht onderdeel. Er is volgens Vroemen geen wetenschappelijke regel die zegt dat je precies op een bepaalde manier moet afkoelen. Het belangrijkste is dat je na de warmte weer afkoelt en dat het comfortabel blijft.

Biohack of hype?

Online worden nogal wat gezondheidsclaims aan de sauna gekoppeld. Zo zou het je immuunsysteem versterken, je lichaam 'detoxen' en zelfs helpen om alcohol sneller af te breken. Dat laatste kunnen we alvast afstrepen. 'Alcohol wordt afgebroken door de lever. Je gaat het echt niet uitzweten,' vertelt Vroemen.

Je kunt na een avond uit dus prima naar de sauna omdat je het lekker vindt, maar je lever krijgt er geen extra hulp bij. Ook voor andere grote gezondheidsclaims is nuance nodig. Onderzoek naar regelmatig saunagebruik laat interessante verbanden zien met onder meer de gezondheid van hart- en bloedvaten, maar daarmee is nog niet bewezen dat de sauna zelf verantwoordelijk is voor die effecten.

Een week vol warmte

Voor warmte-acclimatisatie kan een korte periode wél interessant zijn. Wanneer je lichaam meerdere dagen achter elkaar aan warmte wordt blootgesteld, kan het zich daaraan aanpassen. Dat was precies waar ik tijdens mijn vakantie op hoopte. Ik zat natuurlijk geen anderhalf uur per dag in de sauna, zoals in sommige warmte-acclimatisatie protocollen wordt gedaan. Mijn sessies duurden ongeveer vijftien minuten. Toch was het interessant om te merken hoe snel mijn lichaam aan de warmte leek te wennen. Voor andere gezondheidsvoordelen is een week volgens Vroemen simpelweg te kort om grote veranderingen te verwachten.

Mijn benen na anderhalve week sauna

Mijn benen voelden na de sauna minder zwaar. Betekent dat ook dat ze sneller herstelden? Dat is een stuk minder duidelijk. 'Als mensen dat zo voelen, kan ik niet zeggen: nee, dat klopt niet. Maar als je echt gaat bewijzen dat je spierherstel sneller of beter is, is dat niet zo hard te bewijzen,' legt Vroemen uit. Dat verschil vond ik eigenlijk wel interessant. Je kunt je beter voelen zonder dat je lichaam aantoonbaar sneller herstelt. Mijn benen voelden na een lange wandeling inderdaad prettiger en dat was voor mij al winst. 

Zo houd je het veilig

Sauna en sporten kunnen prima samengaan, maar je moet wel rekening houden met het vocht dat je verliest. De belangrijkste tip van Vroemen: ga niet rechtstreeks vanuit een zware wandeling de sauna in. 'Niet denken: ik heb net gehiked, dus ik ga meteen de sauna in en daarna ga ik wel eten en drinken. Eerst het eten en drinken en dan 's avonds de sauna in,' zegt Vroemen. Zorg dus dat je eerst voldoende eet en drinkt. En maak van die vijftien minuten geen wedstrijd. 'Als je het echt heel warm krijgt en denkt: dit is echt niet meer lekker, dan moet je eruit.'

Mijn oordeel: biohack of een fijn ritueel?

Na anderhalve week iedere dag in de sauna te hebben gezeten, heb ik geen wonderbaarlijke gezondheidsveranderingen ontdekt. Mijn immuunsysteem voelde niet ineens onverwoestbaar en mijn spieren waren ook niet voorzien van een turbo-herstelstand.

Wat ik wel merkte? Mijn benen voelden na een lange wandeldag prettiger en de sauna hielp me om mijn dag af te sluiten. Waar ik in het begin dacht dat ik vooral een fysieke biohack aan het testen was, bleek het voor mij minstens zo veel een moment van rust. Mijn biohack-score? Geen magische hack, wel een ritueel dat ik graag nog eens herhaal.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.