'Ik werd op mijn 60e seksueel geïntimideerd in de trein'

Journalist Marina Gask is 60 als ze na een late dienst in de trein stapt en denkt dat ze zich, gezien haar leeftijd, inmiddels wel veilig kan voelen. Maar wat er die avond gebeurt, laat zien hoe hardnekkig het probleem nog altijd is.

Uit nieuw onderzoek van Good Housekeeping blijkt dat seksuele intimidatie in het openbaar vervoer vrouwen hun hele leven blijft achtervolgen, van de puberteit tot ver daarna. Geen uitzondering, maar dagelijkse realiteit. En dat vraagt om aandacht.

Let op: dit artikel bevat bespreking van seksuele intimidatie. Heb jij een nare seksuele ervaring gehad? Neem dan (anoniem) contact op met centrumseksueelgeweld.nl.

Seksueel geïntimideerd in de trein

Op mijn zestigste begon ik aan een nieuwe baan. Ik genoot van de energie, het gevoel van opnieuw beginnen. Het enige nadeel waren de late diensten, en de treinritten naar huis wanneer de coupés bijna leeg waren. Toch stelde ik mezelf gerust: op mijn leeftijd zou dit soort dingen mij toch niet meer overkomen? Dat dacht ik. Tot die avond. Het was 20.20 uur toen ik instapte op station London Victoria.

Ik ging aan het uiteinde van de coupé zitten, zette een podcast op en probeerde de dag van me af te laten glijden. Toen hoorde ik het: een schrapend, herhalend geluid. Alsof iemand zijn keel bleef schrapen. Ik keek op. Aan de overkant zat een man. Hij staarde me recht aan. Zijn hand zat in zijn broek. Hij glimlachte breed terwijl hij zichzelf bevredigde. Niemand anders kon het zien. Hij had zijn plek zorgvuldig gekozen. Dit was geen toeval. Dit was gericht.

Waarom ik?

Ik ben niet snel onder de indruk. Ik heb jarenlang in de tijdschriftenwereld gewerkt, twee zoons grootgebracht en in delen van Londen gewoond waar je alert móét zijn. Maar op dat moment zat ik vast. Bevroren tussen walging, schaamte en woede. Wat moest ik doen? Waarom ik? Die vragen zijn pijnlijk herkenbaar voor vrouwen van alle leeftijden. Want wat mij overkwam, is geen uitzondering. Het is bijna alledaags geworden.

Van puberteit tot pensioen

Uit recent onderzoek blijkt dat twee op de vijf vrouwen ooit seksueel grensoverschrijdend gedrag hebben meegemaakt in het openbaar vervoer. Drie op de vijf hebben het zien gebeuren. Eén op de drie vermijdt reizen in het donker volledig. Het zijn cijfers die schokken, maar veel vrouwen niet verrassen.

Openbaar vervoer maakt ons kwetsbaar. Je zit vast in een ruimte waar je niet zomaar uit kunt. Je weet niet wie er in de buurt is, wanneer de volgende stop komt en of er wel personeel aanwezig is. Die onzekerheid werkt in het voordeel van daders. Zelfs iets ogenschijnlijk “kleins” als staren kan al intimiderend zijn, simpelweg omdat je nergens heen kunt.

Wat het met je doet

Ik stond op en ging tegenover een andere vrouw zitten. Daarmee ontnam ik hem zijn publiek. Bij de volgende halte was hij weg. Thuis deed ik aangifte. Vastberaden om hem niet zomaar te laten verdwijnen. Maar het incident verdween niet. Wekenlang voelde ik me onrustig. Ik sliep slecht. Ik scande ruimtes zodra ik ergens binnenkwam. Elke man werd een potentiële dreiging. Het meest wrange was misschien nog wel de boosheid richting mezelf. Dat híj me zo klein had gekregen.

En ook dat is herkenbaar. Vrouwen die dit meemaken, dragen het vaak met zich mee. Het beïnvloedt hoe vrij je je voelt, hoe je je lichaam ervaart, hoe je beweegt door de wereld. Veel vrouwen leren het weg te stoppen, omdat het anders simpelweg te zwaar wordt om telkens opnieuw te voelen. Maar dat betekent niet dat het verdwijnt.

Waarom zo weinig vrouwen melding maken

Hoewel zoveel vrouwen grensoverschrijdend gedrag meemaken, doet maar een klein deel aangifte. Slechts een fractie van de incidenten komt überhaupt bij de politie terecht. En van de vrouwen die wél melden, is maar een minderheid tevreden over wat ermee gebeurt. Dat herken ik. Toen ik belde met de transportpolitie en een duidelijke beschrijving gaf, bleek dat niet genoeg. Zonder exacte coupé-informatie konden ze “niet alle camerabeelden bekijken”.

Met andere woorden: hij liep gewoon weer rond. Die ervaring, dat gevoel dat er toch niets mee gebeurt, zorgt ervoor dat veel vrouwen het laten. Het kost energie, het vraagt moed en de kans dat het iets oplevert voelt klein.

Het probleem stopt niet bij leeftijd

Wat misschien nog wel het meest schrijnend is: het maakt niet uit hoe oud je bent. Tieners, jonge vrouwen, moeders, zestigers, zeventigers. De verhalen lijken op elkaar. Een meisje van zestien dat zich klemgezet voelt in de bus. Een vrouw van in de zeventig die wordt geconfronteerd met exhibitionisme in een trein. Vrouwen die worden aangeraakt, nagefloten, gevolgd. Vanaf het moment dat je lichaam verandert in de puberteit, ben je zichtbaar. En soms ook doelwit.

Hoe veilig voel jij je in het openbaar vervoer?

• Vrouwen maken zich bijna allemaal zorgen over hun veiligheid in het openbaar vervoer, want maar liefst 94% zegt zich ‘kwetsbaar’ te voelen in bus of trein.
• 2 op de 5 vrouwen hebben zelf één of meerdere vormen van seksuele intimidatie meegemaakt. 3 op de 5 hebben het zien gebeuren.
• Minder dan 1 op de 10 doet aangifte van een zedenincident. Van de vrouwen die dat wel doen, is iets meer dan een kwart tevreden over de uitkomst.
• 96% neemt extra voorzorgsmaatregelen wanneer ze ’s avonds alleen reizen en één op de drie vermijdt het helemaal om in het donker te reizen.

Er moet iets veranderen

Er wordt gewerkt aan verbetering. Meer toezicht, meer camera’s, campagnes die omstanders aanmoedigen om in te grijpen. Initiatieven die chauffeurs en personeel leren hoe ze moeten handelen. Maar er zijn nog te veel gaten. Stations zonder personeel. Slecht werkende camera’s. Onduidelijke meldsystemen. En misschien wel het belangrijkste: een cultuur waarin vrouwen zich aanpassen, in plaats van dat gedrag van mannen wordt aangepakt. Want dat is wat er gebeurt. We plannen onze routes. We vermijden bepaalde tijden. We sturen berichtjes dat we veilig thuis zijn. We houden sleutels tussen onze vingers. We gaan ergens anders zitten. We maken ons kleiner. Terwijl de vraag zou moeten zijn: waarom moet dat?

Seksuele intimidatie in het openbaar vervoer is geen randprobleem. Het raakt aan iets fundamenteels: vrijheid. De vrijheid om te gaan en staan waar je wilt. Zonder angst. Zonder strategie. Zonder dat constante, knagende gevoel van alertheid. Wat er die avond in de trein gebeurde, was misschien maar een paar minuten. Maar de nasleep duurde veel langer. En dat is precies waarom dit moet stoppen. Niet morgen. Nu. Want niemand zou zich onveilig moeten voelen op weg naar huis.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. Het nieuwste magazine in de brievenbus ontvangen? Word abonnee en ontvang altijd als eerste de nieuwste editie. 

Dit artikel is een syndication van Women's Health UK.