In verwachting op de werkvloer: bijna de helft ervaart nog steeds zwangerschapsdiscriminatie

Werkgevers mogen zwangerschap of moederschap geen rol laten spelen in personele beslissingen. Toch gebeurt dit vaak onzichtbaar; maar met grote impact op vrouwen. Ze lopen promotie of beloning mis vanwege hun moederschap of worden zelfs helemaal niet aangenomen. Als zwangere of moeder sta je nog te vaak 1-0 achter op de arbeidsmarkt - en dat gaat tegen de wet in.

Bijna de helft (44%) van de vrouwen heeft last gehad van discriminatie toen ze tijdens hun zwangerschap werkten of werk zochten. Dat blijkt uit het recente rapport van SEO Economisch onderzoek, in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zij brengen in kaart hoe vaak dit voorkomt in Nederland. Dat dit een groot probleem is, wordt weer duidelijk.

Zo ziet zwangerschapsdiscriminatie eruit

Het nieuws dat je in verwachting bent hoort (in de meeste gevallen) gevierd te worden. Blij deel je het nieuws met je collega's, maar zodra het op tafel ligt lijkt er wat te zijn veranderd in de houding van je werkgever. Een moeizaam 'gefeliciteerd' wordt opgevolgd door een vervelende opmerking zoals: 'Kon je niet even wachten tot Q2 voorbij was?' of 'Had je best eerder kunnen zeggen, voordat we je contract verlengden...'

Er is sprake van zwangerschapsdiscriminatie als je werkgever je oneerlijk behandelt vanwege het feit dat je moeder wilt worden of al moeder bent - dit is wettelijk verboden (bron: Rijksoverheid). Toch gebeurt het, en dat kan er zo uitzien:

• Contractueel en werktechnisch: jouw tijdelijk contract wordt niet verlengd of er is sprake van ontslag tijdens zwangerschap of verlof, je verlof wordt geweigerd of je werkgever doet geen aanpassingen in het werk waar nodig
• Sollicitatieprocessen: de werkgever vraagt naar jouw kinderwens, afgewezen worden omdat je zwanger bent of een kinderwens hebt
• Carrière en geld: je hebt minder kansen op promotie of salarisverhoging door je zwangerschap (loonkloof), en hebt minder kansen voor (extra) opleidingen

Nog steeds geen verbetering

Voor het onderzoek werden 1.156 vrouwen ondervraagd, die recent (na 2020) een kind hebben gekregen en werkzaam waren in die periode. Daarin stonden verschillende werksituaties die volgens de wet niet mogen. Maar dat het verboden is, stond er niet bij. Het aantal keer dat een vrouw zo’n situatie had meegemaakt bestempelen ze als ‘discriminatie’. 

Hier kwamen de onderzoekers tot de conclusie dat zwangerschapsdiscriminatie erg hardnekkig is op de werkvloer. 44% van de ondervraagde vrouwen heeft hier mee te maken gehad. Er is ten opzichte van het onderzoek uit 2012 geen verandering gekomen in hoe vaak een vrouw wordt gediscrimineerd vanwege haar zwangerschap of moederschap. Volgens het onderzoek betekent het dat de wetten die er zijn te weinig bescherming bieden aan moeders.

Actie ondernemen móét

Dat zwangerschapsdiscriminatie een veel voorkomend iets is, is nu duidelijk. Maar alleen de erkenning is niet genoeg, zeggen de onderzoekers. Meer dan de helft van de werkgevers weet niet precies wat de regels zijn, waardoor er vaker gediscrimineerd wordt. Dat terwijl zij wel verplicht zijn om op de hoogte te zijn van deze regels, en om deze - zoals de wet bepaalt - toe te passen. Volgens de onderzoekers moeten er dan ook meer en hardere consequenties komen voor werkgevers die discrimineren op de arbeidsmarkt.

Belangrijk: meld discriminatie

Slechts een kwart van de vrouwen die met zwangerschapsdiscriminatie te maken krijgt doet er melding van. Maar ook als vrouwen zich wél uitspreken leidt het vaak niet tot erkenning of verandering, zo laat het onderzoek ook zien. Toch is het heel belangrijk dat vrouwen discriminatie melden, zodat beter zichtbaar is hoe vaak deze vorm van discriminatie voorkomt en zodat er ook wat aan gedaan kan worden. Er moeten serieuzere stappen worden ondernomen wanneer een vrouw een melding maakt.

Meer weten over hoe zwangerschapsdiscriminatie eruit ziet, en hoe je het voorkomt? We schreven er in 2023 een artikel over:

Wat kun je zelf doen?

Het lijkt misschien ingewikkeld om zwangerschapsdiscriminatie vast te stellen, maar daar zijn gelukkig genoeg tools en tricks op bedacht die jou ondersteunen. Heb je zelf zwangerschapsdiscriminatie meegemaakt, maak jij het op dit moment mee of zie je het bij een ander gebeuren? Dan zijn er een aantal dingen die jij kunt doen - ook als je niet serieus wordt genomen door het bedrijf waar je voor werkt. Komen ze:

• Volgens Rijksoverheid wil je zelf goed doorlezen wat er precies in je CAO beschreven staat. Zo weet je zelf wat er wel en niet mag.
• Ga op tijd het gesprek aan met je leidinggevende - uiterlijk drie maanden voor je verlof. Weet waar je recht op hebt, en maak duidelijke afspraken over vervanging, werkzaamheden en hoe je je verlof opneemt. Je kunt eventueel aangeven dat je HR bij het gesprek wilt hebben.
• Ook hoef je op de werkvloer en bij sollicitaties niet verplicht te vermelden wat je toekomstplannen zijn en of je een kinderwens hebt.
• Bij discriminatie kun je melding doen bij College van de Rechten van de Mens en bij een anti-discriminatiebureau online of bij jou in de buurt (bijvoorbeeld RADAR voor gemeenten in Brabant en Zuid-Holland).
• Het FNV biedt bovendien advies en juridische ondersteuning.

Hoe dan ook: weet dat discriminatie nooit normaal is, en weet dat je wel degelijk rechten hebt.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.