Indra (24) was bang voor voedsel: ‘De strijd met eten kon ik niet altijd winnen'

Als je aan eetstoornissen denkt, denk je vast niet meteen aan een paniekaanval bij tomaten of stress over een pot pindakaas. Toch is dat precies wat ARFID - een van de meest voorkomende, maar minst begrepen eetstoornissen - kan doen. Indra Mobach (24) worstelde jaren met dit soort angsten rondom voeding. ‘Pas later besefte ik dat ik niet lastig was, maar hulp nodig had.’

Tekst: Indra Mobach

In de nieuwste editie van Women's Health Magazine met Marijn Kuipers op de cover besteden we extra aandacht aan verschillende soorten eetstoornissen, en de impact daarvan. Ook Indra doet haar verhaal over haar strijd met angstgevoelens, en een verlossende diagnose.

‘De afgelopen jaren vroegen mensen me vaak: wat betekent ARFID eigenlijk? Ik geef dan braaf de officiële definitie, maar eerlijk? Het dekt de lading zelden. ARFID is een Engelse afkorting en staat voor ‘vermijdende/restrictieve voedsel innamestoornis’. Het kan ontstaan door een traumatische ervaring, bijvoorbeeld bijna stikken of heel ziek worden door een allergische reactie. Of doordat je een extreem gevoelige tong hebt, waardoor je veel eten moeilijk kunt verdragen.

Het resultaat is hetzelfde: je mijdt bepaalde voeding en krijgt negatieve associaties met eten. Het moment dat ik besefte dat ik ARFID had, viel alles op zijn plek. Ik bekeek mijn herinneringen opeens door een andere bril, plots kon ik mijn onbegrijpelijke emoties en gedragspatronen wél verklaren.’ 

De tekst gaat na de afbeelding verder.

© Indra Mobach

7 jaar oud - Het tomaat-incident 

‘Mensen die tomaten niet lekker vinden, zijn er genoeg. Als je een hap neemt van een tomaat, ‘ontploft’ deze in je mond en voel je een hoop tomatensap en pitjes. Ik heb dit mondgevoel altijd als extreem naar ervaren. Op zevenjarige leeftijd weigerde ik daarom tomaten, terwijl ik tomatensaus wél at. Mijn ouders probeerden me één keer echt te dwingen een hap te nemen. Ik had toen al jaren bijna geen groenten gegeten. Na eindeloos ruziën nam ik een hap en spuugde die meteen uit. Voor mij het ultieme bewijs: zie je wel, dit lukt niet. Voor mijn ouders was het een van de eerste momenten dat ze inzagen dat ik niet ‘gewoon een moeilijke eter’ was.’ 

10 jaar oud - Smaak vs. structuur 

‘Ik at vroeger alleen bananen, appels en witte pitloze druiven. Andere soorten fruit? Alleen al de gedachte maakte me paniekerig. Wat ik wél lekker vond, was de aardbeien milkshake van McDonald’s. Tot mijn moeder een keer grapte: ‘Weet je wat fijn is, Innie? Je lust dus wél de smaak van aardbeien.’ Ik reageerde geïrriteerd: ‘Nee mama, ik lust écht geen aardbeien.’ Je zou denken dat ik haar reactie had kunnen voorspellen, maar mijn tienjarige ARFID-brein was daar nog te jong voor. Ze zei: ‘Jawel, want je lust ook aardbeienmilkshakes.’

En dat was, zonder overdrijven, de laatste keer dat ik een aardbeienmilkshake dronk. Mijn moeder had natuurlijk gelijk: ik vond de smaak van aardbeien lekker, het was de structuur die ik niet kon verdragen. Alleen wist ik dat destijds nog niet, en mijn angst voor de aardbei verplaatste zich ook naar de milkshake.’ 

16 jaar oud - Vakantie in Frankrijk 

‘Vakanties waren vroeger altijd een stressmoment. In Frankrijk is geen Albert Heijn, dus ook geen Calvé creamy pindakaas of Zaans bruinbrood. En dat laatste was het enige brood dat ik at. Geen yoghurt, crackers, ontbijtgranen of andere dingen die je kunt verzinnen voor ontbijt of lunch. Vaak namen we dus genoeg brood mee om de hele vakantie door te komen.

Maar toen ik zestien was, leek dat niet meer nodig. Ik at toen wel wit stokbrood, en daarvan hebben ze genoeg in Frankrijk. Dat je darmen flink kunnen schrikken als je plots twee weken lang bijna geen vezels binnenkrijgt, hadden we niet helemaal bedacht. Ik zal jullie de details besparen...’ 

19 jaar oud - Op kamers 

‘Op kamers gaan voelde als een bevrijding. Eindelijk kon ik elke dag hetzelfde eten zonder gedoe of discussies. Wat me wel rauw op mijn dak viel, was hoeveel het studentenleven eigenlijk om eten draait. Ik was ondertussen een expert geworden in het ontwijken van gezamenlijke maaltijden, maar wilde ook graag vrienden maken in mijn nieuwe stad.

Gelukkig trof ik begripvolle mensen. Ze maakten nooit een opmerking over mijn eetpatroon, ook niet toen ik alleen rulgehakt en pasta met geraspte kaas at - de tomatensaus met groenten kon ik nog steeds niet verdragen. We hebben daar (zeker na mijn diagnose) nog vaak om gelachen, maar vooral voelde ik enorme dankbaarheid dat ze mij gewoon lieten zijn wie ik was. Ik heb ook ervaren dat mensen oordelen. Ja, het is lastig om iets te begrijpen wat je niet kent. Maar ik heb geleerd: je hebt geen begrip nodig om aardig te zijn.’ 

De tekst gaat na de afbeelding verder.

© Indra Mobach

22 jaar oud - TikTok brengt duidelijkheid 

‘Uiteindelijk kwam ik er via TikTok achter dat ik ARFID heb. Dat was een enorme opluchting: eindelijk een naam voor wat ik al jaren voelde. Daarna volgde ik cognitieve gedragstherapie en kan ik nu zeggen dat ik, na keihard knokken, echt vooruitgang heb geboekt. Tijdens de behandeling moest ik thuis oefenen met exposure-sessies: stapsgewijs proeven van eten waar ik enorme angst of walging bij voelde.

Dat betekende in de praktijk dat mijn vriend zijn best deed in de keuken, om vervolgens te zien hoe ik urenlang in tranen aan tafel zat. Hij klaagde nooit, maar leuk was het natuurlijk niet. Ook mijn ouders hadden het moeilijk om mij zo te zien worstelen met eten. Gelukkig gaat mijn familie er met humor mee om. Mijn zusje vroeg regelmatig, als ik weer eens moeite had met eten: ‘Heb je weer een arfittie?’'

Het belang van (h)erkenning

'Als ik terugkijk, besef ik dat ik mijn hele leven op zoek was naar erkenning. Het was niet mijn schuld, ik was niet raar, verwend of een ‘moeilijke eter’. Ik was een kind (en later een volwassene) met een eetstoornis die hulp verdiende. En ik was absoluut niet de enige. Juist daarom is kennis en (h)erkenning zo belangrijk. Niet alleen voor ARFID, maar ook voor andere, minder bekende eetstoornissen. Eten is tenslotte niet alleen een basisbehoefte, het is een sociaal-culturele gebeurtenis die je meerdere keren per dag, elke dag, meemaakt.

Herken je jezelf in mijn verhaal? Dan ben je niet alleen en verdien je hulp. Herken je jezelf er niet in? Hopelijk helpt dit je de volgende keer dat iemand - in jouw ogen - ‘raar’ eetgedrag vertoont, met meer begrip te kijken.’ 

Meer weten? In de podcast Het stemmetje dat niemand kent vertelt Indra uitgebreid over leven met ARFID (te luisteren via Spotify en indramobach.com). 

Nog meer leesvoer

Dit verhaal staat in de nieuwste editie van Women's Health magazine - en daarin lees je nog veel meer leuke, ontroerende, bijzondere en inspirerende verhalen. Het tijdschrift met Marijn Kuipers op de cover ligt nu in de winkels - maar je bestelt ‘m ook hier online. Wees er snel bij, want op = op! Het nieuwe nummer liever in de brievenbus ontvangen? Word abonnee en ontvang altijd als eerste de nieuwste editie. 

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Wil je bijdragen aan ons onderzoek naar eetgedrag, lichaamsbeeld en mentale gezondheid? Hier vind je de enquête!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.