Een tekenbeet kan je allergisch maken voor vlees en melk - en dat komt steeds vaker voor

Dat een tekenbeet voor de ziekte van Lyme kan zorgen, wordt ons - terecht - flink op het hart gedrukt. Toch blijkt dat zo’n tekenbeet niet alleen die vervelende ziekte teweeg kan brengen. Naast Lyme kun je namelijk ook het alfa-galsyndroom op je dak krijgen en een allergie voor vlees en melk ontwikkelen. 

Het alfa-galsyndroom komt wel nog steeds een stuk minder voor dan Lyme. Toch schrijven onze Amerikaanse collega’s dat het aantal gevallen is toegenomen, en ook in Nederland komt het volgens Stichting Voedselallergie vaker voor. Essentieel dus om er de nodige aandacht aan te besteden. 

Het alfa-galsyndroom uitgelegd

Het alfa-galsyndroom kun je dus oplopen wanneer je door een teek bent gebeten. De naam verwijst naar het molecuul galactose-α-1,3-galactose (alfa-gal in het kort). Bij de meeste zoogdieren wordt dit molecuul in het lichaam aangemaakt, stellen de Centers for Disease Control and Prevention (CDC), behalve bij mensen. Ook zit het in het speeksel van sommige teken.

Dat speeksel kan er via een tekenbeet dus voor zorgen dat het alfa-gal-syndroom in je bloed terechtkomt. Je lichaam bestempelt alfa-gal vervolgens als bedreiging en zet een allergische reactie in gang. Het gevolg: steeds wanneer je met alfa-galmoleculen in aanraking komt, wordt die allergie weer geactiveerd. En die moleculen komen in rood vlees voor, of in andere producten die afkomstig zijn van zoogdieren (zuivel bijvoorbeeld). Volgens het CDC veroorzaakt met name vlees veroorzaakt zulke reacties, bij andere producten (zoals zuivel) is dit aantal een stuk lager. 

Dit zijn de symptomen van het alfa-gal-syndroom

Hoe het alfa-galsyndroom bij mensen tot uiting komt, verschilt per persoon. De één ervaart milde symptomen, bij de ander kan het zelfs levensbedreigend zijn. Wel zijn er wat klachten aan te wijzen die er op kunnen duiden, en die lijken flink op de symptomen van andere allergische reacties. Deze klachten kunnen volgens hoogleraar en hoofd van de afdeling infectieziekten aan de University at Buffalo Thomas Russo twee tot zes uur na de tekenbeet optreden.

Symptomen zijn (volgens het CDC) onder andere:

• Galbulten of jeukende huiduitslag
• Misselijkheid
• Overgeven
• Hevige buikpijn
• Brandend maagzuur
• Diarree
• Hoesten, kortademigheid of problemen met ademen
• Daling van de bloeddruk
• Zwelling van de lippen, keel, tong of oogleden
• Duizeligheid
• Anafylaxie, een levensbedreigende allergische reactie

Waarom het alfa-gal-syndroom vaker voorkomt

Terwijl het aantal gevallen toeneemt, is het dus belangrijk om dit soort symptomen in het achterhoofd te houden. Maar waarom krijgen steeds meer mensen er eigenlijk mee te maken?

Dat zou goed kunnen komen door meer bewustwording en betere diagnoses. Hoe beter we weten wat er aan de hand is, hoe meer gevallen er vastgesteld kunnen worden. In de Verenigde Staten komt de lone star-teek, de teek die het alfa-gal-syndroom veroorzaakt, meer voor door de zachtere winters. In Nederland komt die specifieke teek niet voor, maar het alfa-gal-syndroom kun je ook hier oplopen. Hier legt het RIVM meer uit over een vleesallergie na een tekenbeet. 

Zo kom je erachter of je het alfa-gal-syndroom hebt

Het achterhalen van het alfa-galsyndroom komt neer op lichamelijk onderzoek, een deep dive in je medische geschiedenis en een bloedtest die de antistoffen die je lijf tegen alfa-gal in kaart brengt. Blijkt vervolgens inderdaad dat je dit syndroom onder de leden hebt, dan bestaat er helaas geen behandeling of medicijn om dit te verhelpen. De enige oplossing is tot nu toe om de producten van zoogdieren - rood vlees, gelatine en zuivel - te vermijden. Kip en vis kun je wel blijven eten. 

En word je onverwacht tóch aan zulke producten blootgesteld, dan kun je twee dingen doen. Heb je last van milde symptomen, dan kun je antihistaminica (tabletten tegen allergieën) nemen. Maar gaat het om hevige klachten, dan is volgens dr. Russo de EpiPen nodig. 

Ondertussen is de U.S. Department of Health and Human Services bezig met het ontwikkelen van producten die ziektes als alfa-galsyndroom na een tekenbeet kunnen tegengaan. Maar daar zijn we helaas nog niet. Wel een klein lichtpuntje: ‘Zolang je verder niet meer gebeten wordt, nemen de klachten vaak met de jaren af’, zegt dr. William Schaffer, specialist in infectieziekten. 

Zo kun je het alfa-gal-syndroom voorkomen

Wil je helemaal goed voorbereid zijn op het tegengaan van het alfa-galsyndroom, dan is voorkomen natuurlijk beter dan genezen. Dit zijn een aantal tips om het voor te zijn:

• Voorkom dat je wordt gebeten. Niet elke teek zorgt voor het alfa-galsyndroom. Toch is het voorkomen van een beet de veiligste optie. 
• Overweeg een spray met DEET of permethrin. Daarmee dood je het insect, dus dat is handig als je je in een omgeving bevindt waar veel teken zitten. Permethrin mag je wel alleen op je kleding spuiten, niet op je blote huid (spuit het dus eerst op je spullen en laat het drogen voordat je de deur uitgaat). Lees voor het gebruik vooral ook de bijsluiter goed door. 
• Draag slimme kleding. Een lange broek, hoge sokken en lange mouwen beschermen je beter dan korte broeken en shirts. Draag vooral ook kleding met lichte kleuren - zo zie je teken gemakkelijker zitten.
• Controleer je lichaam goed wanneer je thuiskomt. Teken houden ervan om warme plekken op te zoeken (denk aan je haar, oksels, navel, de achterkant van je knieën en geslachtsdeel). Ga voor de spiegel staan en loop je lijf van top tot teen even door. 
• Krijg je symptomen wanneer je vlees of vleesproducten eet, raadpleeg dan een arts.

Niet alleen vanwege de ziekte van Lyme is het dus verstandig om op tekenbeten te letten, ook vanwege het alfa-galsyndroom is het slim om je hiervan bewust te zijn. Al hoeft een tekenbeet écht geen voedselallergie te betekenen (het alfa-galsyndroom komt in Nederland nog steeds relatief weinig voor), je kunt het risico beter vermijden en op tijd maatregelen nemen. Het zekere voor het onzekere.

Dit is een syndication van Women’s Health US.

Bron: Stichting Voedselallergie, CDC

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.