Je Whatsapp-ruzie in ChatGPT gooien? Volgens een psycholoog is hier híér goed voor

De AI-ontwikkelingen staan verre van stil, en dat is te zien. Zoals we eerder al lieten weten, is ChatGPT tegenwoordig namelijk - naast AI-encyclopedie - ook inzetbaar als online bemiddelaar. Ben je op Whatsapp in een verhitte woordenwisseling beland, dan kun je het gesprek door de AI-bot laten analyseren. Het resultaat? Een eerlijke reflectie op hoe jij en je (gespreks-)partner met elkaar communiceren. En vooral waar jullie steken laten vallen. 

Het klinkt vrij simpel: gewoon even je ruzie kopiëren en plakken. Toch vragen wij ons af hoe effectief zo’n Chat-analyse nou eigenlijk écht is. Of zo'n therapeutische sessie overbodig is geworden, of dat een menselijk perspectief toch onmisbaar blijft. Psycholoog Lotte Sloothaak ziet er de voordelen van in, maar weet ook dat er het nodige aan ontbreekt.

Chat ziet wat jij niet ziet

Denk maar eens terug aan een Whatsapp-gesprek tussen jou en je geliefde (of goede vriend) dat vrijwel volledig uit kibbelen bestond. Vermoeiend; dat over en weer bekvechten, en bovendien weinig productief. Dat je zo'n online discussie met een paar simpele clicks tot een goed einde kan brengen, klinkt dan ook ideaal. Misschien zelfs wel iets te mooi om waar te zijn, toch?

Nou, ja en nee. ChatGPT zal menselijke inbreng niet volledig kunnen vervangen, maar het kan je wel degelijk een confronterende spiegel voorhouden. De bot ziet volgens Sloothaak namelijk goed wat er tijdens zo'n woordenwisseling op taalniveau gebeurt. ‘Het is getraind om patronen in taal, woordgebruik en zinsopbouw te herkennen’, legt ze uit. ‘Daardoor kunnen communicatiestijlen en -problemen zichtbaar worden.’

En dit kan zeker nut hebben. ‘Veel mensen onderschatten hoeveel impact taal heeft en hoeveel impliciete boodschappen er in tekst zitten. ChatGPT maakt die laag inzichtelijk.’ 

Aha. Chat observeert dus wat er letterlijk wordt gezegd. Hij ziet patronen in een stroom aan woorden op de momenten dat jij vooral je gelijk wil halen.

Gebrek aan context

Toch komt deze kunstmatige bemiddelaar (helaas) niet verder dan dat. ‘Het systeem kijkt puur technisch naar het gesprek’, aldus Sloothaak. ‘Het neemt geen onuitgesproken gevoelens, geschiedenis of relationele context mee.’ En die emoties zijn binnen relaties nou juist zo veelzeggend.

‘ChatGPT kan alleen spiegelen wat er op taalniveau gebeurt, en dat is één laag’, stelt ze. Heb je het over een relatie, dan gaat het om een samenhang van meerdere lagen. Daar heb je toch écht een mens voor nodig. ‘De Chatbot is sterk in het technisch analyseren van taal; hij doorziet wat er letterlijk staat. Maar mensen brengen iets anders in. Zij kunnen aanvoelen wat er in een bericht verpakt zit en plaatsen communicatie in een bredere context.’

Nu we het toch over ruzie hebben, zo ga je om met conflict.

Meer dan woorden

Volgens Sloothaak reflecteert Chat dus slechts op een deel van communicatie als geheel. ‘In een Whatsapp-gesprek ontbreekt de context. De toon, lichaamstaal en stilte vallen namelijk weg. Op tekstniveau is ChatGPT soms scherper. Maar het blijft bij wat zichtbaar is in woorden, terwijl menselijke communicatie veel meer is dan dat.’

Bovendien klopt het idee dat ChatGPT als neutrale derde partij - zonder vooroordelen, achtergrondkennis en alles eromheen - ingezet kan worden ook niet helemaal. ‘Het systeem is getraind op bestaande teksten, en die brengen altijd een bepaalde culturele en maatschappelijke kleuring met zich mee’, legt ze uit. Er volledig neutraal in gaan is bijna onmogelijk. Oók als het om een AI-bot gaat. 

A.I. Love you

Met andere woorden (pun intended): Chat geeft je inzicht, maar repareert geen scheurtjes in je relatie. Het kan helpen om op taalniveau anders naar een gesprek te kijken, je eigen perspectief te verbreden en verschillende interpretaties naar boven te halen. ‘Is er sprake van miscommunicatie of spanning, dan kan het goed zijn dat je behoefte hebt aan richting. ChatGPT kan je het gevoel geven dat je wat meer overzicht krijgt - al kan dit ook zo lijken door de input die je zelf geeft. Zelf zet ik dit middel alleen in om de taal naast menselijke afstemming (hoe mensen op elkaar inspelen, red.) te leggen, niet om communicatieproblemen op te lossen.'

Uiteindelijk hangt het vooral af van je eigen invulling. ‘Wat je met zo’n analyse doet, blijft je eigen verantwoordelijkheid’, benadrukt Sloothaak. Ja, het kan helpen om misverstanden of onduidelijkheid bij de kern te vatten. Maar zodra het om het aangaan en onderhouden van relaties gaat, schiet het tekort. ‘Daar komen factoren bij kijken die je uit taal niet kan afleiden.’

Duidelijke taal, dus. Wil je relatieproblemen écht aanpakken, dan gaat er weinig boven menselijke bijdrage. Daar kan geen bot tegenop.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.