Anderen vinden je leuker dan jij zelf denkt - wat is de liking gap?
Getty Images
We denken vaak dat anderen ons strenger beoordelen dan ze in werkelijkheid doen. Jij piekert nog over dat ene grapje, terwijl de ander je allang weer is vergeten óf je juist leuker vond dan je zelf dacht. Dat verschil heet de liking gap. Goed nieuws: er is een weg uit dat zelfkritische doolhof.
Erica was slim, getalenteerd en toch onzeker over hoe mensen haar zagen. Als student psychologie aan de universiteit piekerde ze eindeloos over hoe ze overkwam. Dat gebeurde ook later, bij presentaties of gesprekken met haar baas. En tijdens ogenschijnlijk simpele momenten, zoals een praatje met een vriendin of met de barista die haar matcha serveerde. Toen ze haar zorgen deelde met een collega, bleek dat zijn beoordeling van diezelfde interacties compleet anders was: hij vond juist dat ze veel beter verliepen dan Erica dacht.
Waarom we eindeloos piekeren
Geïntrigeerd door dit verschil zette Erica een studie op. Haar team liet vreemden vijf minuten met elkaar praten. Daarna moesten ze aangeven hoeveel ze elkaar mochten én hoeveel ze dachten dat de ander hen mocht. Ook volgde het team een jaar lang nieuwe kamergenoten op de universiteit: hoe leuk vonden ze elkaar en hoe ontwikkelde zich dat in de loop van de tijd? Het resultaat was duidelijk. Mensen onderschatten keer op keer hoe leuk ze gevonden worden. Deze kloof kreeg de naam liking gap.
Het kwam voor in allerlei contexten, culturen en leeftijdsgroepen. Zit jouw WhatsApp- geschiedenis ook vol berichtjes naar je partner over dat je collega’s vast over jou zitten te roddelen? Of een uitgebreide dialoog met een vriendin na een feestje, waarin je overtuigd bent dat die ene gast jou zeker niet mocht? Je bent dus niet de enige. We analyseren interacties vaak als een chirurgische ingreep: elk woord, elke blik wordt teruggespoeld en herbeleefd. Cultureel gezien lijkt het normaal om jezelf zo streng te beoordelen.
Tegelijkertijd zijn we dit eindeloze gepieker ook spuugzat. Niet voor niets ging het antwoord van actrice Jemima Kirke viraal toen een interviewer op Instagram vroeg welk advies ze had voor ‘onzekere jonge vrouwen’. ‘Ik denk dat je simpel- weg te veel aan jezelf denkt’, zei ze. Haar punt: de zogenaamde main character energy helpt niet altijd en versterkt juist onze onzekerheid.
Me, myself and I
Vind je jezelf schuldig aan té veel navelstaren? Geen paniek: je bent er zelfs een beetje wetenschappelijk op voorgeprogrammeerd. Dit noemen onderzoekers het spot-light-effect of de egocentrische bias. We denken dat iedereen onze fouten en ongemakkelijke momenten ziet, terwijl de meeste mensen juist bezig zijn met hun eigen verhaal. Zo focus jij op dat ene moment dat je een grap liet vallen, terwijl de ander vooral lette op wat je voor interessants vertelde, of gewoon op zichzelf. Al vanaf vijfjarige leeftijd begint dit mechanisme te werken.
Bij verlegen of angstige mensen voelt het extra sterk: de zelfkritische innerlijke stem is dan voortdurend aanwezig. Je piekert vooral bij mensen die je boven jou plaatst, bijvoorbeeld collega’s of iemand die je bewondert. Waarom doet je brein dit? Nou, om drie redenen.
- Beperkte toegang tot anderen: je hoort maar af en toe expliciet hoe leuk iemand je vindt, maar je hoofd draait de hele dag door met gedachten dat mensen je niet mogen.
- Negativiteitsbias: ons brein is evolutionair geprogrammeerd om gevaar te detecteren, zoals sociale afwijzing. Hierdoor overschaduwt de angst dat je iets verkeerd doet vaak de oprechte nieuwsgierigheid naar de ander.
- Highlights-reel van je brein: gênante momenten blijven hangen, terwijl successen en fijne interacties snel vervagen. Zo voelt een gesprek met een vriend of collega vaak zwaarder dan het eigenlijk was.
Online maakt onzeker
Ga je online, dan wordt het vaak niet beter. Sinds Erica’s studie is digitale communicatie drastisch veranderd. Ze denkt zelfs dat na corona de liking gap groter is geworden. Zonder lichaamstaal en oogcontact missen we veel signalen die ons helpen te voelen dat we gewaardeerd worden. Dat maakt ons onzeker, en dan krijgen de zelfkritische stemmen vrij spel.
Dit weet de wetenschap
Studies laten zien dat dit effect reëel is. Zo steeg het aantal uren dat twintigers alleen doorbrachten van iets meer dan vier uur per dag in 2010 naar bijna zes uur in 2020. Tegelijkertijd nam het aandeel mensen dat niet eens een keer per week sociaal contact heeft toe van een op de tien naar een op de vier. Social media vullen dit gat deels op, maar versterken ook de druk om leuk gevonden te worden. Elke like en volger voelt als een meetbare bevestiging, waardoor ons zelfbeeld kwetsbaar en hyperalert wordt.
Spel met cijfers
Psychotherapeut Charlotte Fox Weber geeft die like count economy de schuld van een grotere liking gap. ‘De drang om leuk gevonden te worden is niet nieuw. Mensen zijn sociale wezens die verbinding zoeken, maar social media hebben dat verlangen veranderd in een spel met cijfers’, zegt ze. ‘Het is verslavend, performatief en richt meer schade aan dan we denken.’
De unfriend zone
Ironisch genoeg kan jezelf isoleren uit angst om niet leuk gevonden te worden een self- fulfilling prophecy worden. Een studie uit 2017 volgde mensen elf jaar lang en zag dat eenzaamheid en zelfgerichtheid elkaar versterken: hoe eenzamer deelnemers waren, hoe meer ze in zichzelf keerden en hoe meer ze zich terugtrokken. Onderzoekers noemden dit zelfbehoud – alert blijven op sociale dreigingen zoals afwijzing of uitsluiting, en daar vooral in je eigen belang op reageren.
Verwaterde vriendschap
Dat herkende Danique (29) ook. Zij verbrak in 2023 het contact met haar vriendin Eva. ‘We waren bevriend sinds de universiteit, maar ik had altijd het idee dat zij mij minder leuk vond dan haar andere vrienden’, vertelt ze. Eva postte regelmatig vrolijke foto’s van verjaardagen en etentjes, maar Danique zag zichzelf daar nooit tussen staan. ‘Ik ben een overthinker, en dacht al snel: blijkbaar ben ik niet belangrijk genoeg.’
Het kostte haar zoveel energie dat ze het contact liet verwateren. Na een ruzie hadden ze geen contact meer, tot begin dit jaar, toen Eva’s broer overleed. Danique stuurde haar een bericht en ze belden lang. ‘Eva vertelde dat zij óók met veel angst worstelt: zich niet goed genoeg voelen, mensen niet dichtbij durven laten. Doordat ze als kind vaak verhuisde, had ze nooit echt hechte vriendschappen opgebouwd. Toen ik me terugtrok, zag zij dat als háár falen.’
Danique en Eva proberen hun relatie nu te herstellen. Maar hun verhaal laat zien hoeveel vriendschappen we verliezen of mislopen door de liking gap: omdat we te bang zijn om contact te zoeken of omdat we aannemen dat anderen ons minder waarderen dan wij hen.
Grote gevolgen
En de gevolgen zijn groter dan je denkt. De liking gap voedt eenzaamheid en trekt door in je professionele leven. Op het werk durf je minder snel om hulp te vragen of ideeën te delen, omdat je bang bent dat collega’s je niet mogen. Het knaagt aan je effectiviteit en samenwerking, maar ook aan je mentale gezondheid.
Psychologen koppelen dit soort gepieker aan depressie en angst, en zien het als een opstapje naar OCD. En steeds maar twijfelen of je wel leuk gevonden wordt, ondermijnt wie je vertrouwt, wat je doet en wie je bent. ‘Je geeft eigenlijk macht weg aan anderen, die niet per se de juiste autoriteit zijn’, zegt psychotherapeut Fox Weber. ‘Door het ergste te veronderstellen en te vrezen, blijven we gevangen in angst.’
Hoe je de kloof dicht
Voor Erica was alleen al het besef dat de liking gap bestaat een gamechanger. ‘Ik betrap mezelf er nu sneller op. Als ik denk dat ik te veel praatte of een verhaal beter anders had kunnen vertellen, herken ik: o ja, daar gaat mijn brein weer’, zegt ze. Die gedachte helpt haar relativeren: de ander beoordeelt je lang niet zo streng als jijzelf – meestal zijn ze te druk met hun eigen performance.
Een simpele shift in focus kan al helpen. Stel vragen en luister écht, zodat je een doordachte vervolgvraag kunt stellen. Je stopt dan automatisch met eindeloos aan jezelf denken. Psychotherapeut Charlotte Fox Weber raadt daarnaast aan te letten op kleine signalen: een open houding, oogcontact, ontspannen schouders, allemaal aanwijzingen dat iemand je prettig gezelschap vindt. Let wel op: doorslaan in ‘mensen lezen’ werkt averechts. En belangrijker nog: probeer niet iedereen te willen pleasen. ‘Het is bevrijdend om te accepteren dat sommige mensen je níet leuk vinden en dat dat oké is’, zegt Fox Weber. ‘De gedachten van anderen liggen buiten jouw controle.’ En troost je met dit idee: de kans dat iemand negatiever over jou denkt dan jij zelf doet, is klein.