Minder geur, minder fit? Dit verband vonden onderzoekers

Dat je gehoor of zicht met de jaren wat achteruit kan gaan, weten we inmiddels wel. Maar je reuk? Die nemen we vaak pas serieus als je 's ochtends de geur van koffie ineens niet meer ruikt, parfum vlak blijft of je niet meer merkt dat er iets aanbrandt. Toch kan juist een minder goed reukvermogen meer zeggen over je gezondheid dan je waarschijnlijk denkt.

Nieuw onderzoek suggereert namelijk dat een slechtere reuk bij ouderen samenhangt met tekenen van lichamelijke achteruitgang, zoals minder spierkracht, slechtere balans en een lagere loopsnelheid.

Belangrijk om te vermelden: de studie bewijst niet dat minder goed ruiken lichamelijke achteruitgang veroorzaakt. Wél laat het onderzoek zien dat een afnemend reukvermogen kan samenhangen met veranderingen in spierkracht, balans en loopsnelheid.

Wat onderzochten de wetenschappers?

De studie keek naar gegevens van 5.474 volwassenen van 65 jaar en ouder uit een groot Amerikaans onderzoek naar gezondheid en ouder worden. De deelnemers deden onder meer een geurtest, waarbij ze twaalf verschillende geuren moesten herkennen. Daarnaast werd gekeken naar lichamelijke functies, zoals knijpkracht, balans, spierkracht in de benen en loopsnelheid.

Wat blijkt? Mensen met een slechter reukvermogen scoren gemiddeld lager op meerdere lichamelijke testen. Ze lopen bijvoorbeeld langzamer, hebben minder gripkracht en laten ook sneller achteruitgang zien over een periode van ongeveer zeven jaar. Dat maakt reukverlies interessant als mogelijke vroege marker voor kwetsbaarheid op latere leeftijd.

Wat heeft reuk met lichamelijke achteruitgang te maken?

Op het eerste gezicht klinkt het gek. Wat heeft je neus te maken met hoe stevig je loopt of hoeveel kracht je in je handen hebt? Toch zijn er een paar logische verklaringen:

Zenuwstelsel

Ten eerste is je reuk nauw verbonden met je zenuwstelsel. Zenuwcellen die betrokken zijn bij reuk blijven zich gedurende het leven vernieuwen. Een afname van je reukvermogen zou daarom iets kunnen zeggen over hoe goed je lichaam nog herstelt en vernieuwt op celniveau. Dat is nog geen harde verklaring, maar wel een interessante theorie.

Vroeg signaal

Daarnaast is reukverlies al langer gelinkt aan aandoeningen zoals Parkinson en Alzheimer, waarbij zowel cognitieve als lichamelijke achteruitgang kan optreden. Een minder goed reukvermogen kan soms dus een vroeg signaal zijn dat er in het brein of zenuwstelsel iets verandert.

Minder zin

En dan is er nog een praktische route: als eten minder lekker ruikt, smaakt het vaak ook minder aantrekkelijk. Daardoor kun je minder trek krijgen, minder gevarieerd eten of ongemerkt gewicht en spiermassa verliezen. Zeker bij ouderen kan dat bijdragen aan minder energie, minder kracht en een grotere kans op kwetsbaarheid.

Wanneer is minder goed ruiken iets om op te letten?

Ruik je tijdelijk minder omdat je verkouden bent, last hebt van hooikoorts of net een infectie hebt gehad? Dan hoef je niet meteen te denken aan lichamelijke achteruitgang. Reukverlies kan veel oorzaken hebben, van allergieën en neuspoliepen tot bijwerkingen van medicatie of een virusinfectie.

Het wordt vooral belangrijk om op te letten als je reukvermogen langdurig minder wordt, zonder duidelijke verklaring. Zeker als je óók merkt dat je sneller struikelt, minder kracht hebt, onbedoeld afvalt, trager loopt of minder fit bent dan normaal. Dan is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken.

Kun je je reukvermogen trainen?

Ja, je reukvermogen is niet altijd iets waar je machteloos naar hoeft te kijken. Bij reuktraining ruik je bewust en regelmatig aan duidelijke geuren, zoals citroen, roos, eucalyptus of kruidnagel. Het idee is simpel: je prikkelt je reuksysteem steeds opnieuw, waardoor het zich mogelijk beter kan herstellen of scherper blijft.

Ruik dus bewust eens extra goed aan je koffie voordat je drinkt. Sta even stil bij de geur van kruiden tijdens het koken. Herken je shampoo, sinaasappel, munt, kaneel of vers gemaaid gras? Je neus gebruiken is óók een vorm van trainen.

Zo houd je je reuk én lichaam zo fit mogelijk

Toch draait het grotere plaatje niet alleen om je neus. De onderzoekers zien vooral dat een slechter reukvermogen samenhangt met lichamelijke achteruitgang. Daarom blijft de basis belangrijk: blijf bewegen, eet genoeg eiwitten en vezels, train je spieren, slaap voldoende en laat gezondheidswaarden zoals bloeddruk, bloedsuiker en cholesterol in de gaten houden wanneer dat nodig is.

Pak ook klachten aan die je reuk kunnen dwarszitten, zoals allergieën, chronische neusklachten, neuspoliepen of langdurige ontstekingen. Want als je neus continu dichtzit, krijgt geur simpelweg minder kans om binnen te komen. Je reuk is dus niet alleen een zintuig dat op de achtergrond meedraait. Verandert je reukvermogen blijvend, dan kan dat een reden zijn om ook naar de rest van je gezondheid te kijken. Niet om meteen ongerust te worden, wel om signalen van je lichaam serieus te nemen.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. 

Dit artikel is een syndication van Women's Health US.