Slaapneurowetenschapper: dít maakt zomertijd zo zwaar voor je lijf

Dit weekend zetten we de klok weer een uur vooruit: het wordt zomertijd. En ja, dat ene uurtje minder slaap voel je. Maar volgens slaapneurowetenschapper Els van der Helm zit het probleem niet zozeer in dat uur zelf. ‘Het is vooral de abrupte verschuiving die je lichaam in de war brengt,’ legt ze uit. 

Goed nieuws: je kunt het jezelf een stuk makkelijker maken - als je vandáág begint met de voorbereidingen.

Drs. Els van der Helm is neurowetenschapper, expert op gebied van slaap en adjunct professor aan de IE Business School in Madrid. Haar boek heet Sleep Intelligence - The High-Performance Blueprint for Sharper Thinking and Leadership en komt uit op 12 januari 2027.

Gaat je biologische klok ook een uur vooruit?

Als je het idee hebt dat jij (of je kinderen/hond/buurvrouw) de impact van dat ene uurtje minder slaap best voelt, ben je niet de enige. Echter hoef je dat uurtje niet per sé de schuld te geven, zegt Van der Helm: ‘We begrijpen steeds beter dat het probleem niet zozeer dat ene uurtje is, maar het feit dat dat ene uur heel abrupt plaatsvindt en dat dat ook ons biologische ritme verstoort’.’ 

Dat heeft alles te maken met ons natuurlijke ritme. ‘We hebben een interne klok die in onze hersenen zit, maar ook interne klokjes in elke cel van ons lichaam. Het is belangrijk dat al die klokjes precies gelijk staan, omdat ze heel veel verschillende processen in ons lichaam beïnvloeden’, aldus Van der Helm. 

Abrupte verschuiving = boosdoener

Bij de zomertijd zien we dat niet alleen de klok aan de muur, maar ook die interne klok ineens een uur moet opschuiven. Maar die interne klok kunnen we niet met de hand verzetten. ‘In plaats daarvan doen wij ineens alles op een ander tijdstip.’ En dat is voor je lijf best verwarrend. 

Dit merk je waarschijnlijk zelf 

Als de zomertijd ingaat, kun je dat op verschillende manieren merken. ‘Dat zien we terug in slechtere slaap, meer vermoeidheid en een kleine maar wel consistente toename in bijvoorbeeld hartproblemen in de dagen erna’, legt Van der Helm uit. ‘Tijdens het ingaan van de zomertijd verliezen we gemiddeld 40 minuten van onze slaap.’

Niet iedereen heeft er last van

‘Tegelijkertijd laten recente studies zien dat de effecten niet enorm groot zijn op populatieniveau’, voegt Van der Helm toe. De meeste mensen passen zich volgens haar prima aan binnen een paar dagen, ‘dus er is geen reden voor drama, maar het is wél iets dat systematisch impact heeft. Je weet gewoon: iedere keer dat we de klok verschuiven zullen er individuen zijn die hier slecht op reageren.’

Voorkom die maandagochtend-klap: begin nú

Om te zorgen dat je zondag niet alleen de klok aan de muur verzet, maar ook je biologische klok, heeft Van der Helm goede tips - en daar wil je vandaag al mee beginnen. ‘Probeer die switch zo veel mogelijk uit te smeren’, zegt ze. Oók voor je kinderen. 

‘Niet 60 minuten in 1 dag switchen, maar probeer als het lukt al eerder in de week te beginnen door iedere dag een kwartier eerder aan je routines te beginnen.’ Oftewel: vanaf vandaag een kwartier eerder ontbijten, lunchen, dineren, tandenpoetsen en slapen. ‘Als je dat niet doet, zul je zien dat het alarm van aanstaande maandag heel pijnlijk gaat worden. Dan moet je klok ineens 60 minuten om en gaat je alarm als 6 uur in de ochtend voelen, terwijl het eigenlijk 7 uur had moeten zijn. Begin slim!’

Daglicht is heel belangrijk

Heb je toch moeite met opstaan (ook als de klok niet verzet hoeft te worden)? ‘Dan helpt het om meteen veel fel licht te zien in de ochtend na het opstaan’, legt Van der Helm uit. ‘Dus niet snoozen. Rechtop zitten (op z'n minst), lopen, staan, felle lampen aan en starten met je dag.’

Van der Helm sluit af met een duidelijke boodschap: ‘Je hoeft er niet te rigide over te gaan doen als een robot, maar probeer alles langzaam op te schuiven naar een vroeger ritme.’ 

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.