Nieuw onderzoek: sperma heeft meer invloed op miskramen dan gedacht

Als het gaat over miskramen, en zeker terugkerende miskramen, gaat de aandacht bijna altijd naar het lichaam van de vrouw. Haar hormonen, haar cyclus, haar vruchtbaarheid. Maar nieuw onderzoek laat zien dat we daarmee een belangrijk deel van het verhaal missen. Want sperma doet veel meer dan alleen een eicel bevruchten - en de kwaliteit ervan kan direct invloed hebben op het ontstaan én voortzetten van een zwangerschap. Toch wordt deze factor opvallend weinig besproken.

Dus… wat zegt de wetenschap? En waarom horen we dit nu pas zo luid en duidelijk?

Sperma doet méér dan bevruchten

De zaadcel is maar een klein onderdeel van het groter geheel. De vloeistof eromheen, het seminale plasma, zit vol immuunactieve stoffen. Onderzoek laat zien dat die het vrouwelijk lichaam helpen een embryo te tolereren. Dit is essentieel omdat dat een embryo voor de helft uit ‘vreemd’ DNA bestaat.

Een recente review laat zien dat de kwaliteit van dit plasma zelfs bepaalt hoe ontvankelijk het baarmoederslijmvlies is. En bij stellen met herhaalde miskramen lijkt dit proces minder goed te werken.

De stille boosdoener: DNA-schade in sperma

Naast de immuunfunctie is er nog iets dat veel impact heeft: DNA-fragmentatie. Dit is schade in het genetisch materiaal van de zaadcel - onzichtbaar in een standaard spermatest, maar wat volgens meerdere studies (zie: bronnen) vaker voorkomt bij mannen van wie de partner herhaaldelijk een miskraam kreeg. Een artikel uit 2024 benadrukt dat de mannelijke bijdrage aan miskramen jarenlang is onderschat. Een embryo kan wel ontstaan, maar stopt soms al in de eerste weken met ontwikkelen wanneer te veel zaadcellen DNA-schade bevatten.

Deze schade wordt versterkt door factoren zoals roken, veel alcohol, obesitas, stress, hitte (sauna’s, hete baden, laptop op schoot), infecties of een varicocèle. Het goede nieuws: sperma vernieuwt zich iedere 74 dagen. Met leefstijlverandering kun je dus al binnen drie maanden verschil maken.

Waarom horen we dit dan zo weinig?

De wetenschap gaat snel, maar medische richtlijnen bewegen traag. De traditionele spermatest kijkt alleen naar aantallen, beweeglijkheid en vorm - niet naar DNA-schade. Daardoor blijft een groot deel van de mannelijke bijdrage simpelweg buiten beeld.

Daarnaast rust er nog veel taboe op mannelijke vruchtbaarheid. Maar steeds meer onderzoekers zijn het erover eens: veel ‘onverklaarde’ miskramen zijn waarschijnlijk minder onverklaard dan gedacht.

En wat kun je hier als koppel mee?

Mannen horen net zo goed bij het onderzoek als vrouwen. En verder bevorderen de volgende leefstijlaanpassingen van de man het zwanger raken.

• Stoppen met roken
• Minder alcohol drinken
• gezonder eten en voldoende bewegen
• stress aanpakken
• hitte rond de zaadballen vermijden

Interessant: sommige onderzoekers suggereren dat het vrouwenlichaam ‘gewend raakt’ aan het sperma van een vaste partner wanneer er regelmatig seks is rond de ovulatie. Daardoor zou haar lichaam een embryo later makkelijker kunnen accepteren in plaats van afstoten. Het is nog geen bewezen behandeling, maar wel een interessante idee waar onderzoekers verder naar kijken.

Kort samengevat

Spermakwaliteit speelt een veel grotere rol bij miskramen dan lang gedacht - vooral door de immuunwerking van seminale vloeistof en DNA-schade in zaadcellen. Het beste nieuws: beide zijn vaak beïnvloedbaar. Mannen horen - net als vrouwen - dus gewoon betrokken te worden bij het proces. Laten we dus vooral aandacht hebben voor beide partijen.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok?

Bronnen: MDPI, PubMed, ESHRE