Twee keer zwanger = ander brein? Hoe je hersenen volgens onderzoek veranderen

Dat de eerste zwangerschap behoorlijk wat impact kan hebben, spreekt aardig voor zich - er komen ineens allerlei nieuwe verantwoordelijkheden en gierende hormonen om de hoek kijken. Ook je hersenen krijgen het flink te verduren. Maar wist je dat het vrouwenbrein er na de tweede zwangerschap ook weer anders uit ziet? Dit is wat recent onderzoek aantoont. 

Beide zwangerschappen brengen volgens de studie veranderingen in het brein teweeg, maar ieder op hun eigen manier - en als je kijkt naar het leven van een moeder van twee, ook op een héle nuttige manier. Aangezien er nog een behoorlijke kenniskloof bestaat als het om de biologie van de vrouw gaat, komt een onderzoek als deze als geroepen. 

Verandering, maar dan net anders

Een zwangerschap heeft dus niet alleen lichamelijk en emotioneel veel impact, het doet ook iets met onze hersenen. Eerder onderzoek liet al zien dat een zwangerschap de structuur en het functioneren van het menselijk brein verandert. Nu blijkt uit een recente vervolgstudie van Amsterdam UMC dat de hersenen er niet alleen bij de eerste zwangerschap, maar ook bij de tweede er anders uitzien. ‘Tijdens een eerste en tweede zwangerschap verandert het brein op vergelijkbare én op unieke manieren’, licht onderzoeker Elseline Hoekzema uit. Bijzonder: ‘Elke zwangerschap laat een uniek spoor achter in het vrouwenbrein.’

Bij deze recente studie werden 110 vrouwen gevolgd - sommigen werden voor het eerst moeder, anderen waren zwanger van de tweede, en de derde groep kreeg geen kinderen. Op de hersenscans was goed te zien wat er precies veranderde. 

Andere lijntjes

Bij de eerste zwangerschap zagen ze vooral veranderingen binnen het Default Mode Network - het deel van de hersenen dat met functies als zelfreflectie en sociale processen te maken heeft. De tweede zwangerschap liet ook verschil zien binnen het Default Mode Network, maar wel minder sterk dan bij de eerste zwangerschap. De tweede zwangerschap toonde juist veranderingen in de netwerken die over het reageren op prikkels en geven van aandacht gaan. 

‘Het lijkt erop dat tijdens een tweede zwangerschap het brein sterker verandert in netwerken die betrokken zijn bij het reageren op zintuiglijke prikkels en het sturen van je aandacht’, zegt onderzoeker Milou Straathof. En dat klinkt ergens logisch: ‘Deze processen kunnen voordelig zijn bij de zorg voor meerdere kinderen.’ 

Andere (ver)banden

Maar de onderzoekers vonden nog meer. Zo zagen ze vooral bij de eerste zwangerschap een verband tussen de veranderingen in het brein en de band die de moeder met haar kind had. En ook peripartum depressie - depressie tijdens of na de zwangerschap - werd onder de loep genomen. Bij de eerste zwangerschap speelden dit soort klachten vooral op ná de bevalling, en bij de tweede keer was dit met name tijdens de zwangerschap het geval. 

Stof tot nadenken

De studie vond dus niet alleen veranderingen in het vrouwenbrein, maar dient ook als eerste bewijs dat zulke veranderingen te maken hebben met depressies bij moeders. Bovendien is dit onderzoek een stap in de goede richting als het gaat om meer kennis over het vrouwelijk lichaam. ‘De meerderheid van de vrouwen wordt één of meerdere keren in hun leven zwanger, maar pas nu beginnen onderzoekers te ontrafelen hoe dit het vrouwenbrein beïnvloedt’, zegt Hoekzema. De onderzoeksresultaten zorgen voor meer begrip, over onder andere de mentale problemen waar moeders mee te maken krijgen. Daarmee kan het ook bijdragen aan betere zorg (denk aan het voorkomen en behandelen van een depressie na de bevalling). 

Dat wij vrouwen ons tijdens een zwangerschap lichamelijk en emotioneel anders voelen, was al bekend. Maar we moeten onze hersenpan dus vooral ook niet vergeten; ook die maakt tijdens zowel de eerste als de tweede zwangerschap de nodige veranderingen mee. 

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.