Onderzoek: waarom het risico op borstkanker na de overgang toeneemt

Het is al langer bekend dat het risico op borstkanker toeneemt naarmate vrouwen ouder worden. Vooral na de overgang zie je dat risico duidelijk stijgen. Maar waarom juist dan?

Nieuw onderzoek laat zien dat het niet alleen om leeftijd gaat, maar vooral om wat er in je borstweefsel gebeurt. En dat blijkt een stuk interessanter (en complexer) dan gedacht.

Wat is nieuw aan dit onderzoek?

Wetenschappers keken niet alleen naar losse cellen of hormonen, maar maakten een soort ‘Google Maps’ van borstweefsel. Ze analyseerden meer dan 3 miljoen cellen van ruim 500 vrouwen tussen de 15 en 86 jaar. Daardoor konden ze voor het eerst heel precies zien hoe borstweefsel verandert door de jaren heen én wat er specifiek gebeurt rond de overgang.

En daar zat de grootste verrassing: die fase blijkt een duidelijk kantelpunt.

De overgang verandert meer dan je denkt

Je denkt bij de overgang misschien vooral aan hormonen, maar in je borsten gebeurt er ondertussen veel meer. Rond die periode:

• Neemt het aantal cellen af
• Delen cellen zich minder snel
• Verdwijnen melkklieren (de delen die melk produceren) k
• Komt er meer vetweefsel
• Neemt de bloedtoevoer af

Dat zijn geen kleine aanpassingen, maar een complete verbouwing van het weefsel. Verder zijn er nog wat dingen opgevallen:

Je afweersysteem doet minder mee

Een van de belangrijkste ontdekkingen zit in je immuunsysteem. In jong borstweefsel zitten veel immuuncellen die continu checken of alles nog klopt. Zie het als een schoonmaakteam dat kleine foutjes meteen opruimt. Na de overgang gebeurt er twee dingen:

• Er zijn minder van die ‘opruimers’
• Het weefsel wordt iets ontstekingsgevoeliger

Daardoor wordt het lastiger om beginnende kankercellen op tijd te stoppen.

Cellen werken minder goed samen

Nog zo’n subtiel, maar belangrijk verschil: cellen communiceren minder goed met elkaar. In jong weefsel liggen immuuncellen en andere ondersteunende cellen dicht bij de borstcellen. Met het ouder worden neemt die samenwerking af en komen ze verder uit elkaar te liggen. Het gevolg? Minder controle. En dus meer kans dat afwijkende cellen onder de radar blijven.

Waarom dit het risico op borstkanker vergroot

Je borstweefsel werkt een beetje als een goed georganiseerd systeem. Gezonde cellen groeien, delen en worden opgeruimd wanneer dat nodig is. Tegelijk houden andere cellen en je immuunsysteem continu in de gaten of er iets misgaat.

Wat dit onderzoek vooral laat zien: er is niet één oorzaak, maar een optelsom van veranderingen. Kleine foutjes in cellen stapelen zich op, het weefsel verandert van structuur en het afweersysteem wordt minder scherp. In jonger weefsel wordt een afwijkende cel vaak nog snel herkend en opgeruimd. Met het ouder worden lukt dat minder goed. Daardoor krijgen zulke cellen meer kans om te blijven bestaan en door te groeien en dat vergroot het risico op kanker.

Hoeveel groter is dat risico op borstkanker dan?

Dit onderzoek noemt geen exact percentage waarmee het risico stijgt door de overgang zelf. Maar het bevestigt wel wat artsen al zien: ongeveer vier op de vijf gevallen van borstkanker komen voor bij vrouwen boven de 50.

Waarom deze nieuwe informatie belangrijk is

Het klinkt misschien als iets waar je weinig invloed op hebt en dat klopt deels ook, maar dit soort inzichten zijn juist belangrijk voor de toekomst. Hoe beter onderzoekers begrijpen wat er in je lichaam verandert, hoe groter de kans dat borstkanker eerder opgespoord kan worden of zelfs voorkomen.

Met zelfonderzoek kun je veranderingen in je borsten, zoals knobbeltjes, vroeg opmerken en op tijd aan de bel trekken. Maar hoe pak je zo’n check aan? Wij leggen in dit artikel stap voor stap uit hoe je je borsten eenvoudig zelf controleert.

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief. Het nieuwste magazine in de brievenbus ontvangen? Word abonnee en ontvang altijd als eerste de nieuwste editie.