Onderzoek ziet verband tussen zeldzame blindheid en GLP-1-afslankmiddelen

GLP-1-medicatie zoals Ozempic en Wegovy ligt opnieuw onder de loep. Nieuw onderzoek brengt het gebruik van semaglutide in verband met een verhoogd risico op een zeldzame oogaandoening die blijvend zichtverlies kan veroorzaken. 

Toch is er volgens artsen geen reden voor paniek: de aandoening komt maar heel weinig voor en het onderzoek bewijst niet dat GLP-1-medicatie de oorzaak is. De aandoening heet non-arteriële anterieure ischemische opticusneuropathie (NAION). Dit is wat we tot nu toe weten over het verband en hoe groot het risico is.

Wat laat het nieuwe onderzoek zien?

Voor de studie analyseerden onderzoekers gegevens van bijna 1,6 miljoen mensen uit vijf verschillende onderzoeken. Van hen gebruikten 682.456 mensen semaglutide, de werkzame stof in onder meer Ozempic en Wegovy. De overige deelnemers gebruikten andere medicijnen. De onderzoekers ontdekten dat mensen die semaglutide gebruikten 152 procent meer risico hadden op NAION dan mensen die andere medicijnen gebruikten. Bij mensen met diabetes type 2 lag dat risico 141 procent hoger.

Uitnodiging tot meer onderzoek

Dat klinkt misschien schrikbarend, maar een relatief risico zegt nog niet hoeveel mensen daadwerkelijk met de aandoening te maken krijgen. In totaal waren er 118 gevallen van NAION per 100.000 gebruikers van semaglutide. Bij mensen met diabetes type 2 ging het om 125 gevallen per 100.000 gebruikers. De onderzoekers benadrukken daarom dat verder onderzoek nodig is en dat de resultaten vooral moeten worden meegenomen in gesprekken tussen arts en patiënt over de voor- en nadelen van de medicatie.

Dit is niet de eerste keer dat dit verband wordt gevonden

Juist omdat NAION zo zeldzaam is, proberen onderzoekers nu uit te zoeken of hier sprake is van een echt verband of van een toevallige samenloop van omstandigheden. Een studie uit 2024 in JAMA Ophthalmology vond ook een verband tussen GLP-1-medicatie en NAION. Bij mensen met diabetes die semaglutide gebruikten, was de kans op de aandoening meer dan vier keer zo groot. Bij mensen met overgewicht of obesitas lag die kans nog hoger.

NAION is zeldzaam, maar wel een belangrijke oorzaak van blindheid door schade aan de oogzenuw. De aandoening ontstaat waarschijnlijk doordat de bloedtoevoer naar de kop van de oogzenuw vermindert. Mensen met diabetes, hoge bloeddruk en slaapapneu lopen van nature al meer risico. NAION kan plotseling ontstaan en blijvend zichtverlies veroorzaken. Een effectieve behandeling is er op dit moment (nog) niet.

Waarom zou er een verband zijn met GLP-1?

Daar is nog geen duidelijk antwoord op. ‘NAION ontstaat wanneer de oogzenuw niet genoeg bloedtoevoer krijgt’, zegt oogarts Bavand Youssefzadeh. ‘De meeste patiënten die het ontwikkelen hebben al risicofactoren zoals diabetes, hoge bloeddruk, slaapapneu of een oogzenuw met weinig ruimte.’ Dat maakt het lastig om vast te stellen welke rol de medicatie precies speelt. Veel mensen die GLP-1-medicatie gebruiken, hebben namelijk al aandoeningen die het risico op NAION verhogen.

Het is nog niet helemaal zeker

‘We weten nog steeds niet of GLP-1-medicatie NAION direct veroorzaakt’, zegt Youssefzadeh. Volgens hem zou uitdroging, een lagere bloeddruk of een snelle verandering in de bloedsuikerspiegel tijdelijk invloed kunnen hebben op de bloedtoevoer naar de oogzenuw. Ook Mir Ali, medisch directeur van het MemorialCare Surgical Weight Loss Center, benadrukt dat er nog veel onduidelijk is. ‘De uitdaging is dat veel patiënten die deze medicijnen gebruiken al aandoeningen hebben die het risico verhogen. Daardoor is het moeilijk om het effect van het medicijn los te zien van de gezondheid van de patiënt.’

Moet je je zorgen maken?

Volgens artsen is er geen reden om meteen in paniek te raken. ‘Het is een complicatie met een zeer, zeer laag risico’, zegt Ali. Hij benadrukt dat GLP-1-medicatie al veel langer wordt gebruikt bij diabetes dan voor gewichtsverlies en dat er geen algemeen advies is om ermee te stoppen. Youssefzadeh vindt het wel belangrijk dat artsen en patiënten zich bewust zijn van het mogelijke risico. ‘NAION kan blijvend zichtverlies veroorzaken, dus we moeten de zorgen serieus nemen. Tegelijkertijd lijkt het zeer zeldzaam te zijn.’

Ali benadrukt daarom vooral het belang van het totale plaatje: ‘De belangrijkste conclusie is dat het risico heel laag is, terwijl de voordelen van deze medicijnen veel groter zijn.’ Voor wie GLP-1-medicatie gebruikt, verandert er op dit moment dan ook weinig: stop niet zomaar met de medicatie, maar bespreek vragen of zorgen met je arts.

Dit is een syndication van Women’s Health US

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.