Wat helpt als je overprikkeld raakt tijdens de feestdagen
© Getty Images
De feestmaand ziet er feestelijk uit, maar voor veel mensen voelt het eerder als een overvolle agenda met glitterlint eromheen. Prikkels vliegen van alle kanten binnen en voor je het weet sta je zelf op knipperstand.
Gelukkig zijn er eenvoudige manieren om gas terug te nemen zonder je leven stil te zetten.
Tips om overprikkeling te voorkomen
Met wat slimme trucjes maak je december zachter en houd je energie over om echt te genieten. De volgende tips kun je gebruiken om je voor te bereiden om de drukte die komen gaat, zodat je eventuele overprikkeling voorkomt.
Plan bewust en kies slim
De decembermaand kan vaak als een sociale achtbaan voelen. Kijk vooraf naar wat er op de planning staat: werkborrels, diners, familiebijeenkomsten, oud en nieuw. Bepaal hoeveel je aankunt en kies bewust wat je wel en niet doet. Blijf niet overal 'ja' op zeggen omdat het hoort, maar omdat je er echt iets aan hebt.
Leg een eindtijd vast voor afspraken
Spreek met jezelf af hoe lang je ergens blijft. Bijvoorbeeld twee uur op een borrel of tot het dessert bij een diner. Op het moment dat je energie zakt kun je weg zonder schuldgevoel, omdat je het vooraf hebt besloten.
Onderhandel met jezelf over tradities
Niet elk jaar hoeft hetzelfde te verlopen. Misschien kun je cadeaus vervangen door lootjes, de plannen voor kerstavond ruilen met een andere dag of een brunch doen in plaats van een uitgebreid zes gangen diner. Kleine aanpassingen besparen veel energie.
Houd ruimte in je agenda voor niets
Plan tussen alle feestjes door bewust lege blokken in je agenda. Niet last minute kijken wat uitkomt, maar echt vrije tijd reserveren. Dat voorkomt overbelasting en geeft je iets om naar uit te kijken.
Herken wat je leeg trekt
Is het groepsdruk, lawaai, sociale smalltalk, discussies, familieconflicten of gewoon een te drukke planning? Als je weet wat jou precies uitput kun je er gerichter rekening mee houden en dit uit de weg gaan.
Zie gevoeligheid als iets moois
Als je weet dat je sneller volloopt, behandel dat net zo praktisch als een lichamelijke beperking of een drukke agenda. Plan minder achter elkaar, bouw pauzes in en kies activiteiten waar je goed op gaat. Dat maakt december overzichtelijker en voorkomt dat je over je grens gaat.
Toch overprikkeld? Dit helpt op het moment dat het teveel wordt
Zelfs met een goede planning kan het je ineens teveel worden. Geen paniek, er zijn snelle manieren om jezelf ter plekke tot rust te brengen:
Gebruik ademhaling als noodknop
Wanneer je je stress voelt pieken, schakelt je lichaam automatisch in een soort alarmstand. Door bewust langzamer te ademen geef je je zenuwstelsel het signaal dat het veilig is. Veel psychologen en onderzoekers benadrukken dat een langere uitademing je lichaam helpt kalmeren omdat deze de ontspanningsreactie activeert. Denk bijvoorbeeld aan vier tellen in, twee vasthouden en zes tellen uit. Binnen een halve minuut voel je vaak al meer rust.
Stap fysiek even uit de situatie
Omgevingsprikkels dragen veel bij aan overbelasting. Daarom heeft zelfs een micro pauze buiten al effect. Haal even vijf minuten frisse lucht of ga even naar het toilet. Dit maakt dat je hersenen tijdelijk minder input hoeven verwerken. Hierdoor kan je stressniveau zakken voordat het uit de hand loopt.
Neem een korte sensorische pauze
Prikkelverwerking kost veel energie. Oordopjes, wegkijken van drukte, water drinken of letterlijk even alleen staan geven je brein tijd om te resetten. Dit is een bekende techniek voor mensen die prikkelgevoelig zijn, want je haalt tijdelijk de stroom van je zintuigen af, waardoor je systeem kan ontladen.
Zet je grenzen ter plekke bij
Je hoeft niet als laatste het licht uit te doen. Grenzen stellen is geen ongezelligheid maar onderhoud. Is je energie op? Glimlach, pak je jas en vertrek. Dat is slimmer dan blijven hangen tot je chagrijnig wordt.
Focus op één persoon in plaats van op de hele groep
Grote groepen kosten veel hersencapaciteit. Zoek één leuke gesprekspartner en richt je daarop. Veel minder prikkels, veel meer ontspanning.
Schrijf of noteer wat er door je hoofd gaat
Veel mensen merken dat schrijven spanning verlaagt. Het helpt gedachten ordenen en voorkomt dat je hoofd alles blijft herhalen. Onderzoek laat zien dat korte journaling momenten bijdragen aan meer emotionele helderheid. Je hoeft geen mooi verhaal te maken, twee minuten je gedachten opschrijven werkt al. Wat je er daarna mee doet is helemaal aan jou.
Pak een eenvoudige activiteit om te ontladen
Wanneer je iets praktisch doet, schakel je van denken naar uitvoeren. Taken zoals afwassen, stoelen klaarzetten of even iets halen geven structuur en maken je aandacht concreet. Veel psychologen gebruiken dit principe in stresscoaching, want actie biedt grip als je hoofd dreigt over te lopen.
Vraag om steun in plaats van alles op te kroppen
Een veilig luisterend oor kan veel doen. Soms helpt het om gewoon te zeggen dat het wat veel is. Steun vragen verlaagt spanning omdat je het niet alleen hoeft te dragen. Een kort gesprek, een grapje tussendoor of iemand die even meekijkt kan je net genoeg lucht geven om door te gaan.
De feestdagen hoeven geen energievreters te zijn als je tijdig keuzes maakt en tijdens drukke momenten kleine interventies toepast. Voorkomen is handiger dan herstellen, maar zelfs midden in de chaos kun je schakelen door even afstand te nemen, taken te vereenvoudigen en je grenzen te bewaken. Zo houd je de feestmaand gezellig zonder jezelf kwijt te raken.
Bronnen: PsychCentral, Psychology Today