Samen hardlopen voor rouwverwerking: deze runclubs brengen verdriet in beweging

Runclubs zijn overal: als manier om in beweging te komen of nieuwe mensen te ontmoeten. Maar in de VS krijgt het concept op sommige plekken een andere betekenis. Hardlopen wordt daar ingezet als manier om rouw te verwerken. Samen, in plaats van alleen.

Myra Sack staat aan de start van de wekelijkse run in Boston, bij een community die draait om mensen die iemand hebben verloren. De meet-up begint met een oefening van tien minuten met een getrainde begeleider. Daarbij noemt iedereen de naam van degene die ze missen. Voor Myra is dat haar dochter Havi, die in 2021 overleed, net iets ouder dan twee jaar. 

Daarna begint de groep rustig te lopen, de eerste kilometer in stilte. Onderweg zoekt Myra naar lavendel: de kleur koppelt ze aan haar dochter en aan de ontspanning die het haar bracht tijdens haar ziekte. Hardlopen is voor Myra een manier geworden om met die periode en het met het verlies om te gaan. Om haar dochter te gedenken en haar niet te vergeten. 

Na de eerste kilometers splitst de groep zich vanzelf op. Sommige mensen lopen, anderen wandelen. Gesprekken ontstaan onderweg, maar niets hoeft. Het doel is niet trainen of presteren, maar samen door de pijn bewegen, iets wat anders vaak alleen wordt doorgemaakt. 

Myra sport al haar hele leven. Hardlopen werd dan ook haar houvast toen Havi met de ziekte van Tay-Sachs werd gediagnosticeerd. ‘Sporten was dé manier waarop mijn man en ik elke hartverscheurende gebeurtenis een plek konden geven’, vertelt ze. Na de dood van haar dochter richtte ze een laagdrempelige loopgroep op voor mensen in rouw. Wat begon als een klein initiatief, groeide uit tot meerdere community’s in de VS onder de naam E-Motion. Daarnaast zijn er ook andere, vergelijkbare initiatieven, zoals Good Grief in Austin en Dead Dads Run in New York. 

© Women's Health

Van rouw naar routine 

Sam Hendel kwam in 2022 in aanraking met de runclubscene in Austin, op een moment dat haar leven op meerdere fronten veranderde. In die periode werd bij haar beide ouders kanker vastgesteld. Ze ging naar een therapeut, die haar adviseerde toe te werken naar een doel. En dus schreef ze zich in voor haar eerste marathon. 

Maar geen enkele bestaande runclub voelde passend. Zeker niet toen haar moeder later dat jaar overleed. ‘Veel clubs die ik bezocht waren gericht op sociale dingen of daten, en dat was niet wat ik zocht’, vertelt Sam. ‘Ik wilde mensen om me heen die begrepen wat rouw met je doet.’ Dat was voor haar de drijfveer om in 2024 Good Grief op te richten. 

Rennen, praten, herdenken

Bij de eerste run verschenen twintig mensen. ‘Ik ging op een tafel staan, vertelde mijn verhaal, en vanaf dat moment is het gaan groeien.’ De bijeenkomsten hebben een vaste opzet. Elke maandag om 7.00 uur ’s ochtends verzamelen deelnemers zich bij een koffieplek als startpunt. Sam heet iedereen kort welkom, legt het idee achter Good Grief uit en vertelt de route. Daarna kan iedereen kiezen tussen 4 en 6,5 kilometer. Het tempo verschilt per groep, van ongeveer 5 minuten per kilometer tot bijna 7 minuten per kilometer. ‘De pacers zijn er niet alleen om het tempo te bepalen, maar ook om gesprekken op gang te brengen en te luisteren naar wie iets wil delen’, vertelt Sam. 

Na afloop praten deelnemers vaak nog met haar of met elkaar over waarom ze gekomen zijn. Ook zij deelt haar eigen verhaal regelmatig opnieuw. Elke sessie is voor haar persoonlijk ook een manier om haar moeder te herdenken. Ze verwerkt dat in kleine details: de huisstijl is geel, omdat haar moeder elke zomer zonnebloemen plantte. En in het logo zijn de letters R en I in ‘Grief’ bewust anders vormgegeven, als verwijzing naar haar naam Rita. 

Het sociale element van rouwverwerking

Good Grief verschilt volgens Sam van andere runclubs omdat je weet dat iedereen iets soortgelijks heeft meegemaakt. Stilte is geen ongemak. En praten over verdriet is geen uitzondering. Volgens hoogleraar psychologie Mary-Frances O’Connor is juist dat sociale element belangrijk in rouwverwerking. ‘Sociale steun is een van de belangrijkste factoren na verlies’, zegt ze. 

Dat betekent niet dat je altijd over emoties moet praten. ‘Het helpt al dat je weet dat er mensen zijn die je kunt vertrouwen en die begrijpen wat je doormaakt.’ Ook klinisch therapeut Mike Gortowski benadrukt het effect van samen bewegen. ‘Als je naast iemand loopt, ga je vaak vanzelf in hetzelfde ritme bewegen. Dat kan rust geven en het gevoel versterken dat je niet alleen bent.’ 

© Women's Health

Elke run een herinnering 

Rachel Elizalde uit Washington sloot zich aan bij Wear Blue: Run to Remember. Dit is een non-­profitorganisatie ter nagedachtenis aan Amerikaanse militairen, actief in 21 steden. In 2007 kwam Rachels jongere broer in Irak om het leven. ‘We hadden afgesproken samen een halve marathon te lopen als hij terug zou komen van zijn missie’, vertelt ze. Die afspraak kon hij nooit meer nakomen. Toch liep Rachel in 2009 de helft van de Seattle Marathon alsnog. ‘Ik was niet bepaald een fanatieke hardloper, maar mijn broer spoorde me altijd aan om uit mijn comfortzone te stappen.’ 

Een jaar later ontdekte ze de Wear Blue-­community tijdens een marathon. ‘Iedereen droeg blauwe shirts met de Amerikaanse vlag en de naam van een dierbare erop’, zegt ze. Dat werd haar eerste kennismaking met de groep. ‘Iedereen bij Wear Blue is een ouder, kind, broer, zus of echtgenoot van iemand die is gestorven tijdens het dienen van ons land’, aldus Rachel. ‘Het maakt niet uit hoe ze zijn omgekomen; sommigen zijn in de strijd gesneuveld, sommigen door ongelukken tijdens het trainen of door ziekte. De geliefde van een van de mensen kreeg een hartaanval tijdens een uitzending. Anderen pleegden zelfmoord.’ Binnen Wear Blue wordt tijdens elke run de naam van overleden militairen genoemd. Deelnemers schrijven die namen op papier, dat tijdens de run wordt meegenomen. 

Samen rouwen heelt

Nu, vijftien jaar later, heeft Rachel tientallen halve en hele marathons en Ironmans gelopen. Ze leidt ook het Wear Blue endurance-programma, met deelnemers uit het hele land die ongeveer één keer per maand online bij elkaar komen. Tijdens die meetings wisselen ze tips voor het trainen voor wedstrijden uit en sparren ze over de connectie tussen trainen en rouw. ‘Onze groepschat is altijd actief’, zegt ze. ‘Soms voor trainingsadvies, soms gewoon om elkaar door moeilijke dagen heen te helpen.’ 

Voor Sam is Good Grief uitgegroeid tot precies wat ze zocht. ‘Het heeft mijn leven veranderd. Vriendschappen ontstaan hier op een andere manier, omdat je iets deelt wat echt en kwetsbaar is. Samen door iets heengaan en over je verdriet kunnen praten is iets anders dan samen naar happy hour gaan.’ 

Myra ziet hetzelfde bij E-Motion. ‘Het is ongelofelijk om te zien wat er gebeurt als mensen samen bewegen terwijl ze rouwen’, zegt ze. ‘Hun leven verandert écht. Je hoeft het niet alleen te dragen.’ Voor haar blijft het ook persoonlijk: E-Motion is een manier om de band met haar dochter levend te houden. ‘Het voelt alsof Havi nog voortleeft in het hier en nu. Op sommige momenten is ze heel dichtbij, op andere momenten observeert ze vooral van een afstandje’, zegt ze. 

Wanneer hardlopen helpt (en wanneer niet) 

Fysiek gezien reageert je lijf na het verlies van een dierbare grofweg op twee manieren: verzet en wanhoop, legt hoogleraar psychologie Mary-Frances O’Connor uit. ‘Beide reacties zorgen voor stress en een stijging van het cortisolgehalte. Hardlopen in een steady, herhalend ritme kan helpen om weer wat grond onder de voeten te krijgen. ‘We vinden voorspelbare patronen rustgevend’, zegt O’Connor. ‘Voor een zenuwstelsel dat verdriet verwerkt, kan dat heel helpend zijn.’ 

Toch is het niet vanzelfsprekend om te gaan lopen. Rouwen kost veel energie, waardoor bewegen soms juist zwaar voelt. Het lichaam schakelt dan tussen een fight-or-flight-stand en momenten van complete stilstand. ‘In die laatste stand voelt alles zwaar’, zegt klinisch therapeut Mike Gortowski. Daarom zijn zowel beweging als rust belangrijk: ‘Als je hardlopen inzet om niet te hoeven voelen, kan het problematisch worden.’ Ook overbelasting of blessures zijn signalen dat het te veel is. 

‘Rust helpt het lichaam om te resetten tijdens rouw’, aldus Gortowski. ‘Maar overdrijf het ook weer niet, want dan loop je het risico dat je compleet stil komt te staan.’ Wat je nodig hebt, verschilt per dag en per moment. Geeft bewegen je energie of kost het je juist alles? Als je dat leert herkennen, weet je beter wat helpt.

Op je eigen tempo 

De opkomst van dit soort groepen in de Verenigde Staten laat zien dat runclubs een waardevolle rol kunnen spelen bij het verwerken van rouw. Hardlopen kan helend werken. In Nederland bestaan nog weinig vergelijkbare initiatieven, maar er zijn wel vormen waarin beweging en rouw elkaar raken. Denk aan runningtherapie en kleinschalige runs rondom verlies. 

Zo organiseert stichting Rouwkost in oktober de Rouwkost Run, een moment om stil te staan bij het verlies en gemis van een kind. Ook runningtherapie wint aan terrein. Die is volgens coach Marjon de Jong-van Vledder, eigenaar van Bewegen Verbindt, bedoeld om mensen zowel lichamelijk als emotioneel te ondersteunen. ‘Het doel is om rouw letterlijk en figuurlijk in beweging te brengen door op rustig tempo te bewegen’, legt ze uit. Binnen haar werk zet ze hardlopen vaak in als manier om mensen stap voor stap vooruit te helpen. Dat gebeurt meestal één-op-één. ‘Rouw is heel persoonlijk, dus runningtherapie wordt vaak individueel aangeboden.’ 

Toch ziet ze ook de waarde van groepen. ‘Dat kan veel herkenning geven, zolang er ruimte blijft voor ieders eigen tempo en proces.’ Daar sluiten de verhalen van Myra, Sam en Rachel goed bij aan: bewegen helpt niet om rouw weg te nemen, maar wel om het draaglijker te maken. Meer informatie over runningtherapie? Kijk op runningtherapie-nederland.nl

Dit verhaal komt uit het zomerboek van Women's Health. Benieuwd naar de andere toffe verhalen uit die editie, of naar een van de andere edities van WH's tijdschrift? Je ontdekt het hier. Wees er snel bij, want op = op!

Volg je Women's Health al op Facebook, Instagram en TikTok? Je kunt je ook inschrijven voor onze nieuwsbrief.

Onder de Cover is de podcast van Women's Health. Nieuwe afleveringen verschijnen op Spotify, Apple en via Podimo. Tip: zet je notificaties aan, en vergeet niet te abonneren!

Volg je Women's Health al op Google Discover?

Mis nooit meer een artikel over mentaal en fysiek in beweging blijven, voeding of vrouwengezondheid in Google Discover. Volg Women's Health via deze link en klik op 'Volgen op Google'.