1 op 3 vrouwen durft niet over hormonale klachten te praten op het werk
© Getty Images
Krampen, opvliegers, vermoeidheid en mood swings: miljoenen vrouwen hebben er maandelijks (of zelfs dagelijks) last van maar slepen zich kosten wat kost naar hun werk en praten er nauwelijks over. Hormonen mogen dan een natuurlijk onderdeel van het leven zijn, op de werkvloer blijven ze vaak een stil geheim. We slikken de pijn weg, maken grapjes over 'even doorbijten' en hopen dat niemand iets merkt. Maar waarom eigenlijk?
Dat blijkt uit een recente meting van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) door CBS en TNO. Maar liefst 80 procent van de Nederlandse vrouwelijke werknemers (zo’n 3,2 miljoen vrouwen) heeft wel eens te maken met hormoongerelateerde klachten door menstruatie, zwangerschap of overgang. En toch verzwijgt één op de drie deze klachten op het werk. Niet omdat ze niet belangrijk zijn, maar omdat er nog steeds een taboe hangt rond alles wat met onze hormonen te maken heeft.
Ter vergelijking: bij andere gezondheidsklachten zwijgt 'slechts' een kwart.
Gewoon doorzetten
Ondanks de pittige hormonale klachten, blijven velen van ons stoïcijns doorgaan, alsof het er niet toe doet. Veel vrouwen gaan gewoon door, zelfs wanneer hun klachten hen eigenlijk zouden dwingen om rust te nemen. Zeven op de tien zegt te werken terwijl ze zich ziek voelen, terwijl dat bij andere gezondheidsproblemen aanzienlijk minder voorkomt. Bijna de helft merkt dat het werk er daadwerkelijk onder lijdt; ruim dertig procent heeft hier zelfs meerdere keren per jaar last van. Het beeld dat vrouwen ‘gewoon doorzetten’ blijkt hardnekkig, maar gaat ten koste van hun gezondheid én van hun productiviteit.
Wat hormonen met het lichaam doen
Wij vrouwen weten het al lang: hormonen kunnen voor een behoorlijke rollercoaster zorgen. Van pijnlijke menstruaties en zwangerschapskwaaltjes tot de overgang met opvliegers en slapeloze nachten: ja, het is soms gewoon pittig.
Volgens de cijfers van het CBS zit van alle werkende vrouwen in Nederland (15 tot 75 jaar) zo’n 40 procent in hun menstruele fase, 12 procent in de overgangsfase vóór de menopauze en 19 procent in de periode erna. De rest (29 procent) valt buiten deze groepen, bijvoorbeeld door zwangerschap of een medische ingreep. Uit het onderzoek blijkt dat maar liefst 80 procent van alle vrouwen te maken krijgt met hormoongerelateerde klachten. Bijna de helft heeft daar soms last van en een derde zelfs regelmatig. Omgerekend zijn dat zo’n 1,8 miljoen vrouwen die af en toe klachten ervaren en nog eens 1,4 miljoen die er regelmatig mee te maken hebben.
Menstruatie kan gepaard gaan met krampen, migraine en extreme vermoeidheid. Zwangerschap brengt misselijkheid, duizeligheid en concentratieproblemen met zich mee. En de overgang kan een cocktail zijn van opvliegers, hartkloppingen, gewrichtspijn en slapeloze nachten. Deze klachten kunnen ons dagelijks functioneren stevig onder druk zetten. Ze zijn vaak onzichtbaar voor collega’s, maar kunnen de productiviteit en het welzijn ingrijpend beïnvloeden.
Stilte uit angst voor oordeel
Praten over hormoongerelateerde klachten gebeurt maar mondjesmaat. Vier op de tien vrouwen is uiterst selectief in met wie ze iets deelt. Vaak blijft het bij een directe collega. Slechts een klein deel zoekt het gesprek met de leidinggevende en nog minder vrouwen stappen naar de bedrijfsarts (amper 2%). Eerdere studies van TNO lieten al zien dat schaamte en angst voor negatieve reacties een grote rol spelen. Hormonale klachten worden bovendien vaak verkeerd begrepen, omdat ze kunnen lijken op stress of burn-out, waardoor vrouwen aarzelen om ze te benoemen.
Opvallend is dat mannen en vrouwen met andere gezondheidsproblemen juist wel vaker langs de bedrijfsarts gaan voor een gesprek.
Samen de stilte doorbreken
Opvallend is dat bijna één op de tien vrouwen die nu zwijgt, wél behoefte heeft om te praten. En het onderwerp leeft breder: meer dan de helft van alle werknemers (mannen én vrouwen) vindt dat leidinggevenden meer kennis moeten hebben over de impact van hormonale gezondheid op het werk. Dat blijkt ook uit eerdere publicaties van TNO en CBS, die oproepen tot meer bewustwording en ondersteuning vanuit HR en bedrijfsartsen.
De cijfers laten zien dat hormoongerelateerde klachten nog steeds een taboe zijn, terwijl de gevolgen groot kunnen zijn voor productiviteit en welzijn. Het is hoog tijd dat we onszelf serieus nemen. We hoeven ons niet te schamen voor wat ons lichaam doet. Hoe meer we ons uitspreken, hoe normaler het wordt. Dat betekent ook dat werkgevers moeten meebewegen: begrip tonen, flexibele werktijden mogelijk maken en leidinggevenden scholen in wat hormonale gezondheid betekent. Amen!